Kuchnia

Można powiedzieć, że najzdrowszym napojem na naszej planecie jest woda. Tania, bezkaloryczna, łatwo dostępna i nieuczulająca jest de facto głównym składnikiem naszego ciała. Uzupełnianie bilansu H20 warunkuje prawidłowy stan stawów, skóry i chrząstek, chroni przed przegrzaniem i umożliwia skuteczne trawienie. Czy inne napoje mogą więc z nią rywalizować, jeśli chodzi o walory zdrowotne?
Nie wszędzie woda z kranu jest na tyle smaczna i bezpieczna, abyśmy mogli ją do woli spożywać. Nie zawsze jest też ona najsympatyczniejszym pomysłem na zaspokojenie pragnienia. Na szczęście na świecie są także inne atrakcyjne napoje, które oferują walory odżywcze, smakowe, a nawet uzdrawiające!
Zielona herbata
Z ciepłych napojów, bez których trudno jest wyobrazić sobie sezon jesienno-zimowy, do rangi najzdrowszego pretenduje zielona herbata. Napar z nieprzetworzonych liści i pączków Camellia sinensis zawiera zaledwie 2 kcal w 200 ml, ale jest kopalnią katechin, czyli cennych dla organizmu antyoksydantów. Zgodnie ze współczesnym stanem wiedzy medycznej zielona herbata ma wysoki potencjał przeciwzapalny, przeciwnowotworowy oraz bakteriobójczy. W szczególności ma chronić przed rozwojem raka piersi, jelita grubego, żołądka, trzustki, płuc i prostaty, jak również chorobami serca oraz infekcjami w jamie ustnej. Przeprowadzone w Japonii badania sugerują, że przy regularnej konsumpcji systematycznie obniża ona ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu LDL, a u pacjentów z cukrzycą redukuje również poziom glukozy na czczo. Kto codziennie wypija 1-2 filiżanki zielonej herbaty, ma również większe szanse nie dać się grypie, przeziębieniu oraz paradontozie!
Fot. 2 Zielona herbata ma działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/healthy-green-tea-cup-leaves-146183111
Czarna kawa
Ten punkt może wydawać się kontrowersyjny, gdyż wielu ludziom lekarze sugerują ograniczenie konsumpcji kawy. Faktycznie, czarny kofeinowy napar może w nadmiarze powodować poważne skutki uboczne i niektórym grupom, np. pacjentom z nadciśnieniem czy chorobą wrzodową żołądka, nie jest polecany. Ogromna większość dorosłych skorzysta jednak z pobudzającego i antydepresyjnego działania kawy pitej w racjonalnych ilościach. Fińscy naukowcy udowodnili już, że nawet o 65% zmniejsza ono ryzyko demencji starczej. W Szwecji wykazano związek między konsumpcją jednej filiżanki dziennie a redukcją zagrożenia udarem, zaś paneuropejskie badania opublikowane w 2019 r. dowiodły, że 500 ml świeżego naparu na dobę wyraźnie ogranicza zagrożenie mutacji DNA. Czarna kawa ma chronić przed nowotworami jamy ustnej, gardła, piersi, macicy, prostaty, wątroby, płuc i skóry, a także obniżać prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu II.
Fot. 3 Filiżanka czarnej kawy chroni DNA i zapobiega demencji; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/black-coffee-529515133
Herbata miętowa
Jeśli poszukujesz napoju ciepłego i bezkofeinowego, to strzałem w dziesiątkę może być napar z mięty. Niezwykle przyjemny w smaku zawiera kopalnię związków fenolowych, w tym kwas rozmarynowy, oraz cenne flawonoidy, m.in. hesperydynę i luteolinę. Polecany przede wszystkim jako panaceum przy bólach brzucha i niestrawności, wykazuje również działanie bakteriobójcze oraz antywirusowe. Herbata miętowa wspomaga więc w walce z przeziębieniem i grypą, przynosi ulgę przy bólach głowy, a także bólach mięśniowych i miesiączkowych. W badaniach klinicznych okazuje się ona doskonałym środkiem łagodzącym dolegliwości związane z zespołem drażliwego jelita.
Fot. 4 Napar z liści mięty przynosi ulgę żołądkowi i jelitom; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/hot-cup-tea-mint-on-wooden-1398299354
Herbata z hibiskusa
Dla miłośników herbat owocowych doskonałą propozycją jest napar z kwiatów hibiskusa, czyli chińskiej róży. Czerwonawy i kwaskowaty napój jest od wieków stosowany w Afryce na wiele powszechnych dolegliwości, od gorączki po choroby serca. Współczesna medycyna przypisuje mu potencjał obniżania wysokiego ciśnienia krwi oraz redukcji cholesterolu LDL przy jednoczesnym podwyższeniu frakcji HDL. Herbata z hibiskusa wspomaga również chudnięcie i zapobiega otyłości. Trzeba ją jednak pić z umiarem, ponieważ w bardzo wysokich dawkach grozi uszkodzeniem wątroby.
Fot. 5 Herbata z hibiskusa; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/red-hot-hibiscus-tea-glass-mug-515515546
Kefir
W kategorii najzdrowszych zimnych napojów wysoko w rankingu plasuje się kefir powstały dzięki fermentacji mleka krowiego populacją symbiotycznych organizmów zwanych popularnie ziarnami kefirowymi. Liczne badania naukowe potwierdzają, że jest on cennym źródłem probiotyków i bardzo pozytywnie oddziałuje na funkcjonowanie układu pokarmowego, nawet u osób z nietolerancją laktozy. Kefir ma również działanie antyoksydacyjne i przeciwnowotworowe, a jego regularna konsumpcja obniża poziom cholesterolu we krwi, kontroluje poziom glukozy we krwi i obniża ciśnienie krwi. Bogaty w białko, witaminy z grupy B, magnez i wapń jest cennym uzupełnieniem diety, a jego właściwości antybakteryjne okazują się przydatne w walce z takimi patogenami jak gronkowiec złocisty, salmonella czy pałeczka okrężnicy. Regularna konsumpcja kefiru może przeciwdziałać rozwojowi alergii pokarmowych i chronić przed infekcjami układu trawiennego.
Fot. 6 Kefir i ziarna kefirowe; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/straining-milk-kefir-grains-one-top-1041622183
Mleko konopne
Krowie mleko, mimo że jest bogate w związki odżywcze, budzi wiele kontrowersji i licznym osobom jawnie szkodzi. Na fali zainteresowania roślinnymi zamiennikami rosnącą popularnością cieszy się mleko konopne, powstałe z nasion konopi zmiksowanych z wodą. Kremowa konsystencja i przyjemny orzechowy aromat idą w parze z wysoką zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych, które chronią przed chorobami serca, wspierają funkcjonowanie mózgu i wspomagają zdrowie skóry. Ponadto napój często jest wzbogacany w witaminy i minerały dostarczając organizmowi m.in. witamin A, B12 i D, żelaza, fosforu oraz cynku. Mleko konopne można wyprodukować samodzielnie w domu, a jeśli zdecydujesz się na kupne, unikaj produktów z dużą ilością cukru dodanego oraz zagęszczaczy, które podrażniają układ pokarmowy.
Fot. 7 Mleko konopne jest bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/vegan-fresh-milk-hemp-seeds-glass-412593094
Woda kokosowa
Doskonałym pomysłem na uzupełnienie bilansu wodnego w okresie upałów, zwiększonego wysiłku lub gorączki jest woda kokosowa. Mowa o soku naturalnie gromadzącym się w orzechach palmy kokosowej, które zbiera się zanim jeszcze osiągną pełną dojrzałość. Lekko słodka i aromatyczna jest popularnym tropikalnym drinkiem dostępnym również w większości supermarketów. Dlaczego warto po niego sięgnąć? Woda kokosowa jest niskokaloryczna, pozbawiona tłuszczów, ale za to bogata w elektrolity, zwłaszcza potas, który pomaga obniżyć ciśnienie krwi. Ponadto zawiera jeszcze wapń i magnez, a także antyoksydanty.
Fot. 8 Woda kokosowa to dobra alternatywa dla napojów sportowych; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/coconut-water-glass-on-wooden-board-768538648
Sok żurawinowy
Spośród soków owocowych wyjątkową renomą cieszy się sok z żurawin, polecany przede wszystkim jako remedium i prewencja infekcji układu moczowego. Wyjątkowo bogaty w antyoksydanty, w tym witaminę C, witaminę E i antocyjaniny okazuje się faktycznie działać przeciwzapalnie i skutecznie zwalczać pałeczkę dwunastnicy (E. coli), czyli bakterię odpowiedzialną za większość zapaleń pęcherza i dróg moczowych. Badania naukowe dowodzą jednak, że sok żurawinowy może również redukować twardnienie tętnic, chroniąc układ krążenia, oraz przeciwdziałać rozwojowi bakterii H. pylori, odpowiedzialnej za wrzody żołądka. Istotne jest, aby pić sok żurawinowy 100%, bez dodatku cukru!
Fot. 9 Sok żurawinowy chroni układ moczowy; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/cranberries-wooden-spoon-glass-juice-selective-172382321
Sok z buraka
Jeszcze intensywniejszą czerwoną barwą może się poszczycić sok z buraka, niestety stanowiący niszę na rynku soków owocowo-warzywnych. Czerwony drink tymczasem okazuje się prawdziwym hitem wśród profesjonalnych sportowców, którzy chętnie korzystają z jego dotleniającego potencjału. Z badań holenderskich naukowców wynika, że sok z buraka jest wyjątkowo bogaty w azotany, które nasz organizm przetwarza na tlenek azotu, środek poszerzający naczynia krwionośne i zwiększający dopływ tlenku do tkanek. Ponadto, według brytyjskich badaczy ten sam tlenek azotu z buraków skutecznie zmniejsza ciśnienie u osób starszych i poprawia ich funkcje kognitywne. Uwaga: zbyt dużo soku buraczanego może szkodzić!
Fot. 10 Sok z buraka; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/beetroot-juice-glass-fresh-organics-on-1518237617
Woda z miodem i cytryną
Wracając do poczciwego H20 dla wielu ludzi atrakcyjną alternatywą dla chłodnej kranówki może być ciepła woda z miodem i sokiem z cytryny, którą chętnie popija się przez cały rok. Mieszanka ta przyjmowana na czczo ma ułatwiać odchudzanie, a niezależnie od pory dnia pomaga zwalczać kaszel, chroni przed kamieniami nerkowymi i wzmacnia odporność. Można podawać ją dzieciom już od 1 roku życia!
Fot. 11 Woda z miodem i cytryną; https://www.shutterstock.com/cs/image-photo/morning-glass-water-lemon-juice-honey-586705313
Dla zdrowia najlepiej jest oczywiście różnicować napojowe „menu”, tak aby uniknąć zarówno nadmiaru, jak i deficytów określonych związków. W tym celu w codzienny jadłospis warto wpleść dobre nawyki, typu zaczynanie dnia od wody z miodem i cytryną, a kończenie kefirem do kolacji. A między kawą i zieloną herbatą zawsze warto znaleźć czas i ochotę na szklankę czystej wody!
Agata Pavlinec