Inwestycja OZE jest inwestycją celu publicznego
Pierwszym etapem przygotowania każdej inwestycji mającej na celu wykorzystanie odnawialnego źródła energii jest znalezienie odpowiedniej lokalizacji. Powinna się ona charakteryzować zasobami danego źródła energii oraz umożliwiać ich efektywne wykorzystanie. Po zweryfikowaniu wszelkich czynników środowiskowych, społecznych, infrastrukturalnych i własnościowych, można rozpocząć proces inwestycyjny.
Aby móc zrealizować jakąkolwiek inwestycję, w tym polegającą na budowie instalacji wykorzystującej OZE, niezbędne jest uzyskanie decyzji lokalizacyjnej w trybie Ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W przypadku istnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli planowana inwestycja została w nim ujęta, decyzję lokalizacyjną inwestor uzyskuje na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta.
W większości polskich gmin brakuje miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego . Nawet jeśli w danej gminie istnieje taki plan, to na ogół nie uwzględniono w nim potrzeby i możliwości wykorzystania lokalnych zasobów OZE, gdyż w katalogu spraw, które należy uwzględnić przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określonego w art. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie ma takiego wymogu.
Procedura jest niezwykle skomplikowana i długotrwała. Wymaga decyzji rady gminy i całego szeregu uzgodnień z kilkunastoma urzędami, organami i instytucjami, co trwa nie krócej niż 12 – 18 miesięcy.
Sytuację tę dodatkowo może skomplikować wejście w życie nowelizacji Prawa energetycznego. Według rządowego projektu nowelizacji prawa energetycznego, aby starać się o uzyskanie warunków przyłączenia do sieci inwestycji OZE, niezbędne będzie posiadanie decyzji lokalizacyjnej. Wejście tych przepisów w życie opóźni – przy obecnym trybie uzyskiwania zmian w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego – przygotowanie większości inwestycji o co najmniej rok.
Obecnie obydwie procedury ( uzyskanie warunków przyłączania do sieci i lokalizacyjna, trwające po ok. 12 – 18 miesięcy ) można realizować równolegle.
Dodatkowo nowa ustawa o udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko wprowadza dwustopniowy proces oddziaływania inwestycji na środowisko – na etapie uzyskania decyzji lokalizacyjnej i na etapie uzyskania decyzji budowlanej. Z jednej strony wydłuży to dodatkowo proces przygotowania inwestycji, z drugiej jednak gwarantuje bezpieczeństwo ekologiczne w przypadku wydania decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji na mocy decyzji administracyjnej, czyli np. w trybie przewidzianym dla inwestycji celu publicznego.
Biorąc pod uwagę te wszystkie trudności, wielu inwestorów i developerów szuka innych rozwiązań, aby szybciej przygotować swoje projekty. Jednym ze sposobów jest zaliczenie projektu instalacji do wytwarzania energii z wykorzystaniem OZE do kategorii inwestycji inwestycji celu publicznego.
Do celów publicznych można oczywiście zaliczyć wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej z odnawialnych źródeł energii i wprowadzanie jej do krajowego systemu elektroenergetycznego lub lokalnych sieci ciepłowniczych.
Energia to jedno z podstawowych dóbr służących zaspokojeniu potrzeb społeczeństwa. Poza tym stosowanie OZE stanowi działanie na rzecz ochrony środowiska, dzięki ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych do atmosfery – głównie dwutlenku węgla, produkowanego w wyniku spalania węgla. Potwierdzają to zapisy wszelkich obowiązujących polityk ekologicznych, klimatycznych i energetycznych. Dotyczy to ustaleń na poziomie kraju, jak i Unii Europejskiej.
Zdarza się jednak, że inwestorzy często napotykają na problemy z uzyskaniem decyzji o zaliczeniu inwestycji OZE do inwestycji celu publicznego. Wynika to głównie z nieprecyzyjnego prawa oraz niewłaściwej jego interpretacji przez większość urzędników.
Badając przepisy dochodzimy do wniosku, że nie istnieje żaden uzasadniony prawnie i merytorycznie argument przeciwko uznaniu inwestycji OZE za inwestycję celu publicznego. Problem dotyczy tu ugruntowania się w polskim prawie praktyki stosowanej przez słabo wykwalifikowanych urzędników, a także przez niektórych przedstawicieli władzy samorządowej, że jeśli coś nie jest jednoznacznie wymienione w obowiązującym akcie prawnym, to nie może być uznane za zgodne z prawem.
Ujednolicenie decyzyjności właściwych organów poprzez zaliczenie inwestycji OZE do inwestycji celu publicznego, można osiągnąć przez przeprowadzenie szerokiej kampanii edukacyjnej, skierowanych do właściwych urzędów. Innym rozwiązaniem jest dokonanie zmiany obowiązującego prawa, zmierzającej do jednoznacznego określenia inwestycji OZE jako inwestycji celu publicznego. To drugie rozwiązanie da lepszy i trwały efekt.
Prace legislacyjne nad rozwiązaniem tych problemów trwają i jest duża szansa na pozytywny finał. Jeśli parlament uzna jednoznacznie wykorzystanie odnawialnych źródeł energii za cel publiczny, to wkrótce może nastąpić znaczne skrócenie procesów przygotowania nowych inwestycji w OZE.
