Jak zmiana klimatu napędza siłę huraganów. Czy mamy się czego bać?
Pod koniec października w Jamajkę i Kubę uderzył huragan Melissa, uważany za jedną z najsilniejszych burz, jakie kiedykolwiek przeszły nad Atlantykiem. Meteorolodzy są zgodni, że podobnych katastrof będzie więcej, a ich skala będzie rosnąć z powodu zmiany klimatu. W jaki sposób kilka dziesiątych °C więcej jest w stanie wygenerować zabójczy cyklon?
Huragan Melissa na czarnej liście największych burz
Ponad 60 osób martwych, 25 tys. ewakuowanych, setki tysięcy gospodarstw domowych bez prądu, a dodatkowo podtopione dzielnice, zniszczone domu, podmyte drogi – to szacunkowy bilans huraganu Melissa. Na pełen rachunek strat przyjdzie jeszcze poczekać, gdyż mieszkańcy Jamajki, Haiti i Kuby dopiero odkopują się z gruzów.
Melissa przed uderzeniem w Jamajkę sklasyfikowana została jako huragan najsilniejszej, 5. kategorii w skali Saffira-Simpsona. Towarzyszyły jej wiatry o prędkości nawet 300 km/h, kilkumetrowe fale i ulewne deszcze. Te ostatnie zdaniem meteorologów były wynikiem nietypowego rozwoju huraganu, który początkowo przemieszczał się z prędkością zaledwie 4 km/h. Obserwacje wskazują, że im pomalej wędruje burza, tym większe ilości wilgoci zbiera z atmosfery.
W jaki sposób ciepło karmi tropikalne burze?
Huragan Melissa stał się dla naukowców niezwykle cennym studium przypadku. Międzynarodowy zespół pod kierownictwem Bena Clarka z brytyjskiego Centre for Environmental Policy przeanalizował dane meteorologiczne z ostatnich lat i porównał je ze średnimi z wielolecia. Okazało się, że 5-dniowe ulewy, takie jak te, które towarzyszyły Melissie, są dzisiaj o 30% bardziej prawdopodobne niż w epoce przedindustrialnej. Zdaniem badaczy zawiniona działalnością człowieka zmiana klimatu odpowiada również za 7-procentowy wzrost prędkości wiatrów.
Skąd wynika to zjawisko? Za główną przyczynę uważa się wzrost temperatury wody w oceanach. Żółwie tempo huraganu Melissa łączone jest z faktem, że morza znajdujące się na trasie burzy były aż o 1,4°C cieplejsze niż wynosi długoletnia średnia. W rezultacie wiatr w ciągu jednego tylko dnia zwiększył prędkość z za 109 do 223 km/h, a burza uległa turbodoładowaniu.
To właśnie ciepłe oceany są źródłem najbardziej ekstremalnych zjawisk meteorologicznych. Woda paruje z nich szybciej, generując ciężkie chmury, a sama różnica w temperaturach przekłada się na silniejsze wiatry. Jeśli dodać do tego stale rosnący poziom mórz, zawiniony topnieniem światowych lodowców, recepta na katastrofę jest gotowa.
Klimatolodzy twierdzą, że wzrost globalnej temperatury nie oznacza większej liczby huraganów. Należy się jednak spodziewać więcej tych najsilniejszych i najbardziej niszczycielskich burz.
Powódź po przejściu huraganu Debbie, fot. bilanol/envato
Nie tylko huragany
Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym, więc jej wpływ nie ogranicza się do obszaru Atlantyku. Z wspomnianego wyżej badania naukowców z World Weather Attribution wynika, że rosnące temperatury nawet sześć razy zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia ekstremalnych zdarzeń atmosferycznych i oceanicznych.
Intensyfikację burz obserwuje się również w Azji. Na początku listopada w Filipiny uderzył tajfun Kalmaegi, który spowodował śmierć ponad 200 osób i wywołał katastrofalne zniszczenia miast oraz wiosek. Niespełna tydzień później nad podnoszące się z katastrofy społeczeństwo nadciągnął kolejny tajfun, Fung-wong, z wiatrami o prędkości nawet 185 km/h.
Filipiny są jednym z krajów najbardziej doświadczonych przez tropikalne burze – co roku nad archipelagiem przechodzi ich ok. 20. Zwiększenie nasilenia tajfunów pozostawia tutejsze społeczeństwo praktycznie bezradnym – do tak monstrualnych cyklonów nie da się adaptować.
Zaburzenia cyklu oceanicznego i atmosferycznego odciskają swoje piętno również na sezonie monsunowym, który jest coraz dłuższy i coraz bardziej gwałtowny. Z powodu wysokiej temperatury powietrza chmury, które dotychczas zatrzymywane były przez Himalaje, przekraczają obecnie góry i powodują horrendalne powodzie w Tybecie. W najwyższych górach świata warunki są coraz bardziej nieprzewidywalne – w październiku setki ludzi zostały uwiezionych na Mt. Evereście z powodu nieoczekiwanie silnej śnieżycy.
W Indiach meteorolodzy donoszą o całkowitym zaburzeniu naturalnego cyklu hydrologicznego – regiony dotychczas deszczowe cierpią z powodu suszy, a te suche nie radzą sobie z nadmiarem deszczu. Dla farmerów i całej gospodarki ta zmiana oznacza ogromne straty, a w dłuższej perspektywie ubóstwo i głód.
Tabela przedstawiająca najsilniejsze tropikalne burze ostatnich lat; opracowanie własne
Co to nas może obchodzić?
Na szczęście Jamajka, Floryda i Indie są tak daleko, że możemy spać spokojnie. Czyżby rzeczywiście?
Choć Europa tradycyjnie nie jest obszarem występowania cyklonów, coraz intensywniejsze zjawiska atmosferyczne na Ziemi odciskają swoje piętno i na naszym klimacie. We wrześniu 2025 r. huragan Gabrielle przewędrował przez Atlantyk i z dużą siłą uderzył w Azory. Jego skutki odczuła również Wielka Brytania, Francja oraz Sycylia.
Nie brakuje też naszych „własnych” europejskich burz, które sieją rozległe zniszczenia i paraliżują transport. W styczniu 2025 r. orkan Éowyn uderzył w Wysypy Brytyjskie przynosząc 3 zgony i odcinając 1,1 mln osób od energii elektrycznej. Rok wcześniej we wrześniu burza Borys spowodowała gwałtowne ulewy, które doprowadziły do kolosalnych powodzi w Polsce, Czechach, Austrii i Rumunii – zmarły wówczas co najmniej 24 osoby.
Pora przestać się łudzić, że zmiana klimatu nas nie dotyczy. Meteorologiczne katastrofy będą coraz częstsze, a straty nimi spowodowane najprawdopodobniej lawinowo wzrosną. To fakt, o którym warto myśleć w kontekście codziennych decyzji, które składają się na ślad węglowy każdego z nas.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 4 grudnia, 2025 | Zaktualizowany: 5 grudnia, 2025
- “Does Europe Get Hurricanes? The Impact on European Weather” Sustainable Business Magazine, https://sustainablebusinessmagazine.net/eco-review/does-europe-get-hurricanes-the-impact-on-european-weather/, 10/11/2025;
- “New typhoon bears down on Philippines days after deadly storm” Kathryn Armstrong, https://www.bbc.com/news/articles/cq509yj82y8o, 10/11/2025;
- “Why Hurricane Melissa turned into a supercharged monster” Andrew Freedman, https://edition.cnn.com/2025/10/29/climate/ocean-warming-effect-hurricane-melissa, 10/11/2025;
- “Should we expect more monster storms like Hurricane Melissa as the planet warms?” Craig Saueurs, https://www.euronews.com/green/2025/10/31/should-we-expect-more-monster-storms-like-hurricane-melissa-as-the-planet-warms, 10/11/2025;
- “Climate crisis means super-strength Hurricane Melissa is ‘dangerous new reality’” Oliver Milman, https://www.theguardian.com/world/2025/nov/06/hurricane-melissa-storm-strength-climate-crisis, 10/11/2025;
- “Climate change enhanced intensity of Hurricane Melissa, testing limits of adaptation in Jamaica and eastern Cuba” World Weather Attribution, https://www.worldweatherattribution.org/climate-change-enhanced-intensity-of-hurricane-melissa-testing-limits-of-adaptation-in-jamaica-and-eastern-cuba/, 10/11/2025;
