Rośliny energetyczne pod kreską

Tymczasem – jak wykazała analiza przeprowadzona przez dr inż. Mariusza Matykę z Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach – uprawa roślin na cele energetyczne (chodzi o wierzbę krzewiastą, miskanta i ślazowca pensylwańskiego), przy bieżących relacjach cenowych (z sierpnia 2008) jest konkurencyjna jedynie w stosunku do uprawy żyta i pszenżyta ozimego. Nie jest natomiast konkurencyjna w stosunku do rzepaku ozimego i pszenicy ozimej, z wyjątkiem miskanta, którego wskaźnik opłacalności jest na takim samym poziomie, jak pszenicy.

Jeszcze gorzej jest z opłacalnością produkcji samych roślin energetycznych. Porównanie części kosztowej i przychodowej kalkulacji wykazało, że w przypadku roślin objętych analizą przychody żadnej z prowadzonej działalności nie pokrywają kosztów. Wartość wskaźnika opłacalności w przypadku roślin uprawianych na cele energetyczne kształtuje się poniżej 100%. Wymiernym efektem takiego wyniku jest strata ponoszona przez producenta. Jak podaje dr Matyka, jej wartość waha się od 112 zł/ha na rok dla miskanta do 366 zł/ha na rok dla ślazowca pensylwańskiego!

Skąd się to bierze? Ze względu na specyfikę uprawy roślin energetycznych znaczne koszty należy ponieść przy zakładaniu plantacji – przyznał dr Matyka na konferencji pt. „Energia Odnawialna” zorganizowanej w dniach 4-5 grudnia br. przez Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Warszawie, Oddział Poświętne w Płońsku. Spośród porównywanych roślin zdecydowanie najwyższe koszty założenia plantacji trzeba ponieść w przypadku miskanta, powodowane jest to głównie wysokimi kosztami zakupu sadzonek. Zróżnicowanie kosztów założenia w zależności od sposobu sadzenia jest największe w przypadku ślazowca. Najdroższe jest zakładanie plantacji z sadzonek ukorzenionych sadzonych ręcznie, najtańszy jest natomiast siew nasion bezpośrednio do gruntu, w każdym przypadku znaczny udział w strukturze kosztów stanowi materiał roślinny. Podobnie jak koszty założenia również koszty likwidacji są elementem, który obciąża cały okres funkcjonowania plantacji. Są one jednak znacznie niższe i stanowią ok. tylko 2% ogółu kosztów.

W kosztach prowadzenia plantacji, jakie trzeba ponieść po pierwszym roku koszty zabiegów pielęgnacyjnych stanowią w zależności od gatunku 54-69%. Natomiast koszty zbioru w strukturze kosztów stanowią 27-31%, zaś koszty prowadzenia plantacji w trakcie eksploatacji stanowią w zależności od gatunku 75-90% ogółu kosztów. Zarówno koszty ogółem dla całego okresu użytkowania plantacji, jak i koszty średnioroczne były najwyższe na plantacji miskanta, a najniższe w przypadku wierzby.

Analiza przeprowadzona przez dr Matykę wykazała, że główne źródło przychodów dla rolników prowadzących plantacje na cele energetyczne stanowi wartość produkcji (76%) oraz dopłaty bezpośrednie (11%) i dopłaty do roślin energetycznych wraz z częściowym zwrotem kosztów założenia plantacji (13%). Ze względu na założony w analizie poziom uzyskiwanych plonów w uprawie wierzby i ślazowca wartość przychodów będzie taka sama u obydwu gatunków. Większą wartością przychodów charakteryzuje się miskant, co wynika z wyższego poziomu plonowania oraz niższych kosztów prowadzenia plantacji w okresie produkcyjnym.