Ogród Węglowy w Londynie – gatunki, które mogą uchronić nas przed zmianą klimatu
Węgiel kojarzy się z brudnym dymem z kominów i globalnym ociepleniem. Drugą stroną tego samego pierwiastka są jednak rośliny i grzyby, które pochłaniają go i magazynują na naszą korzyść. Nowy Ogród Węglowy w Londynie to niezwykła opowieść o ziemskim klimacie i miejsce ważnych badań nad przyszłością Ziemi.
Ogród Węglowy Kew – miejsce, które uwrażliwia i uczy
Otwarty w lipcu 2025 r. Ogród Węglowy jest częścią Królewskich Ogrodów Botanicznych Kew w Londynie. Jego celem jest uświadomienie szerokiemu społeczeństwu roli, jaką odgrywa węgiel w przyrodzie, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na zmiany botaniczne, jakie nas czekają. Częścią ogrodu jest abstrakcyjny pawilon w postaci ogromnego grzybowego owocnika, stworzony w całości z naturalnych materiałów. Ma on symbolizować związek między roślinami i grzybami i ich znaczenie w procesach biologicznych rządzących klimatem na Ziemi.
Richard Wilford, kierownik działu projektowania ogrodów w RBG Kew i projektant nowej części, tłumaczy: „Ogród Węglowy to wyjątkowa okazja, by zaprezentować nasze badania, łącząc wiedzę naukową z przemyślanym projektem i pięknymi nasadzeniami, aby podkreślić rolę węgla w naszym życiu, sposób, w jaki przemieszcza się on w środowisku, oraz to, jak rośliny i grzyby mogą pomóc nam w walce ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że Carbon Garden zainspiruje odwiedzających do działania i dołączenia do nas w kształtowaniu bardziej zrównoważonej, odpornej przyszłości dla życia na naszej planecie.”
Pawilon w kształcie grzyba w Ogrodzie Węglowym w Kew; fot. Ines Stuart-Davidson @RBG Kew
Węgiel w roli głównej
Wszystkie żyjące dziś rośliny i grzyby zawierają w sobie węgiel – jest on częścią każdej komórki, każdego białka i węglowodanu. Przy wejściu do Ogrodu Węglowego w Kew zwiedzający mogą zobaczyć odsłonięty pokład węgla, obok którego znajdują się skamieniałości roślinne. To najlepsze zobrazowanie współzależności między botaniką a paliwami kopalnymi.
Przyroda w swojej zachwycającej różnorodności oferuje nam najdoskonalsze metody pochłaniania i magazynowania węgla. Niestety, działalność człowieka, w szczególności związana ze spalaniem paliw kopalnych, zaburzyła funkcjonujący przez tysiące lat cykl. Nagromadzenie gazów cieplarnianych w atmosferze doprowadziło do bezprecedensowego wzrostu średniej globalnej temperatury i nasilenia ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Doskonałym zobrazowaniem zmian, jakim podlega klimat na Ziemi od ponad 150 lat, jest przygotowana przed Eda Hawkinga z Uniwersytetu w Reading grafika pt. „Paski ocieplenia”. Ukazuje ona, jak zmieniały się średnie temperatury od 1850 r. za pomocą kolorów. Twórcy Ogrodu Węglowego w Kew spróbowali odtworzyć ten uderzający kolorowy deseń za pomocą kwitnących bylin.
„Paski ocieplenia” grafika obrazująca postęp globalnego ocieplenia w latach 1850-2018; Climate Lab Book, Ed Hawking; źródło: Ed Hawkins, climate scientist at University of Reading, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Tabela przedstawiająca najważniejsze botaniczne magazyny węgla; opracowanie własne
Sucho i mokro, czyli dwie strony tego samego medalu
Wspomniany wcześniej pawilon to nie tylko imponująca konstrukcja architektoniczna. Specjalnie zakrzywiony dach zbiera wodę deszczową z dużej powierzchni i kieruje ją do ogrodu deszczowego. Ten specjalnie zaprojektowany fragment Ogrodu Węglowego pokazuje, w jaki sposób możemy mądrze zarządzać wodą opadową, zapobiegając erozji gleby i przeciwdziałając powodziom. To miejsce, gdzie doskonale czują się gatunki odporne na wysoki poziom wilgoci, niezwykle cenne z punktu widzenia klimatu. Trawy, łąki z dzikim kwieciem oraz rodzime żywopłoty doskonale wiążą węgiel, jednocześnie wspierając różnorodność biologiczną w regionach.
W Ogrodzie Węglowym jest też miejsce na florę preferującą suche warunki glebowe. Zdaniem ekspertów gatunki takie jak agawa parryi (Agave parryi) czy lawenda to sposób na adaptację do zmiany klimatu, który za 30 lat może zdominować nawet angielskie ogrody. Tutejszy suchy ogród radzi sobie dobrze bez podlewania, a w sezonie zachwyca kolorowym kwieciem.
Łącznie w całym ogrodzie posadzono 35 gatunków drzew, które mają szansę przetrwać w suchszych, cieplejszych warunkach, a jednocześnie podołają okazyjnym ulewom. Do najciekawszych propozycji należą m.in. grab wschodni (Carpinus orientalis), judaszowiec południowy (Cercis siliquastrum) czy klon polny (Acer campestre).
Pracownice Ogrodu Węglowego w Londynie; Ines Stuart-Davidson @RBG Kew
Badania nad przyszłością upraw
Rosnące temperatury i eratyczne opady odbijają się nie tylko na roślinności ogrodowej, ale przede wszystkim na uprawach, od których uzależnione jest bezpieczeństwo żywnościowe ludności. Do najbardziej zagrożonych zmianami klimatu plonów należą kukurydza, pszenica, ryż, soja, ziemniaki, banany, kakao i kawa.
Najczarniejsze scenariusze przewidują, że ich urodzaj może w przeciągu kilku lat obniżyć się nawet o 25%. Dla nas będzie to oznaczać przykry wzrost cen na sklepowych półkach; dla społeczeństw z krajów rozwijających się głód, niedożywienie i choroby.
Ogród Węglowy w Londynie to nie tylko edukacyjna atrakcja dla zwiedzających, ale także ważne laboratorium botaniczne. Tutejsi naukowcy pracują nad rozwojem nowych odmian kawy, poza robustą i arabicą, które będą płodzić w cieplejszej rzeczywistości. Dla tysięcy farmerów na świecie mogą być one szansę na przetrwanie.
Richard Wilford uważa, że do 2050 r. klimat w Londynie może przypominać pogodę obserwowaną dziś w Barcelonie. Do tej rzeczywistości trzeba przygotowywać się już dziś, zmieniając strukturę upraw i nasadzeń w ogrodach i na terenach zielonych. Odwiedziny w Królewskich Ogrodach Botanicznych mają dostarczyć nam inspiracji i nadziei – jak wszystkie dzikie gatunki, człowiek musi nauczyć się adaptować do zmian, które nadchodzą w szokująco szybkim tempie.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 5 stycznia, 2026
- „Carbon Garden” Royal Botanic Garden Kew, https://www.kew.org/kew-gardens/whats-in-the-gardens/carbon-garden, 9/12/2025;
- “Kew studies hot weather trees and new coffee types” Harry Low, https://www.bbc.com/news/articles/cp97353852po, 9/12/2025;
- “Kew’s new Carbon Garden – climate storytelling through plants” Alison Andrews, https://www.salamandernews.org/kew-carbon-garden-climate-storytelling/, 9/12/2025;
- “Kew opens new, groundbreaking Carbon Garden” Royal Botanic Garden Kew, https://www.kew.org/about-us/press-media/carbon-garden-kew, 9/12/2025;
