Badanie: ptaki szybciej uciekają przed kobietami niż przed mężczyznami
Ptaki w miastach uciekają wcześniej, gdy zbliżają się do nich kobiety, niż gdy robią to mężczyźni – wynika z międzynarodowego badania dotyczącego tzw. odległości inicjacji lotu (FID). Po uwzględnieniu innych czynników wpływających na zachowanie ptaków, średnia różnica wynosiła około 1 metra, czyli 11 proc. typowej odległości ucieczki.
Badanie dotyczące różnic w reakcjach ptaków na zbliżanie się kobiet i mężczyzn było prowadzone w pięciu europejskich miastach, w tym zarówno w Polsce jak i za granicą. Dane zbierano w miejskich parkach i zielonych przestrzeniach podczas wiosny 2023 roku w: Pradze (Czechy), Frejus, Saint-Raphaël i Draguignan (Francja), Freising (Niemcy), Poznaniu (Polska) oraz Madrycie (Hiszpania).
To właśnie w tych lokalizacjach, w trakcie ponad 2700 obserwacji obejmujących 77 gatunków ptaków (w tym pospolite miejskie ptaki jak kos, grzywacz, sroka, bogatka, wróbel domowy, szpak, modraszka czy wrona siwa), zauważono, że ptaki uciekają średnio o około 1 metr dalej przed kobietami niż przed mężczyznami.
Autorzy badania opublikowanego w People and Nature stwierdzili, że ptaki były konsekwentnie mniej tolerancyjne wobec kobiet niż wobec mężczyzn, a wzorzec ten był spójny we wszystkich analizowanych krajach. Różnice utrzymywały się także wtedy, gdy osobno analizowano reakcje samców i samic ptaków.
Naukowcy podkreślają, że mechanizmy stojące za tym zjawiskiem pozostają niejasne. Wykluczono jednak proste wyjaśnienia związane z wyglądem obserwatorów, takie jak wzrost, budowa ciała, fryzura czy ubiór – były one kontrolowane w trakcie badań lub nie miały istotnego znaczenia statystycznego. Wcześniejsze prace również nie wykazały związku między wzrostem człowieka a reakcją ucieczki ptaków.
Badacze rozważają bardziej złożone hipotezy. Jedna z nich odnosi się do ewolucyjnej historii relacji ludzi i ptaków. Choć tradycyjnie zakładano, że to mężczyźni – jako myśliwi – stanowili większe zagrożenie, wyniki badania temu przeczą. Autorzy spekulują, że jeśli kobiety uczestniczyły w polowaniach w przeszłości, mogły częściej koncentrować się na drobnej zwierzynie, w tym ptakach, co mogło wpłynąć na utrwalenie odmiennych reakcji behawioralnych.
Inną możliwą, choć mniej prawdopodobną, przyczyną są subtelne sygnały węchowe. Coraz więcej badań wskazuje, że ptaki – wbrew dawnym założeniom – potrafią wykorzystywać zapach do oceny ryzyka drapieżnictwa. Autorzy podkreślają jednak, że w ich badaniu kontakt z ptakami był ograniczony do zbliżania się z dystansu, bez bezpośredniego kontaktu, co zmniejsza znaczenie tego mechanizmu.
Analiza potwierdziła także znane już prawidłowości: samce ptaków były generalnie odważniejsze niż samice i pozwalały ludziom podejść bliżej, a im dłuższa była odległość początkowa podejścia, tym wcześniej ptaki decydowały się na ucieczkę. Na zachowanie wpływała również struktura roślinności – ptaki wcześniej uciekały na terenach silniej zadrzewionych, a później tam, gdzie dominowały krzewy.
Wielkość stada nie miała istotnego wpływu na reakcje ucieczki, co badacze tłumaczą tym, że większość obserwacji dotyczyła ptaków samotnych oraz faktem, że analizą objęto wiele gatunków miejskich, nie tylko stadnych.
Autorzy podsumowują, że płeć obserwatora jest stałym, choć dotąd pomijanym czynnikiem wpływającym na zachowanie ptaków. Wyniki pokazują, jak złożona jest ocena zagrożeń u zwierząt i że nawet subtelne różnice między ludźmi mogą wywoływać mierzalne reakcje w świecie przyrody.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 22 stycznia, 2026
- Federico Morelli, Yanina Benedetti, Peter Mikula, Daniel T. Blumstein, Mario Díaz, Alicia Page, Piotr Tryjanowski, Marta K. Nowak, Eva Vincze, Gábor L. Lövei; Sex matters: European urban birds flee approaching women sooner than approaching men; People and Nature. 2025;00:1–11;
