„Czyste Powietrze” – nieczyste zasady? Program NFOŚiGW w ogniu krytyki
Zainteresowanie dotacjami spadło ponad czterokrotnie, rozczarowani beneficjenci wycofują się, firmy wykonawcze protestują na ulicach. Tak w skrócie wygląda po siedmiu latach działania program „Czyste Powietrze”, który miał zagwarantować Polsce likwidację „kopciuchów” i rozwój ekologicznych źródeł ciepła.
Samorządy wskazują na kryzys
Program „Czyste Powietrze” uruchomiony został w 2018 r., a od 2025 r. działa w nowej, zreformowanej odsłonie. Niestety, mimo wprowadzonych zmian chętnych na dofinansowanie jest coraz mniej, a wielu wnioskodawców głośno wyraża rozgoryczenie biurokracją oraz obniżeniem poziomu prefinansowania z pierwotnych 50% do 35%.
Podczas konferencji zorganizowanej 26 listopada br. przez Polski Alarm Smogowy przedstawiciele samorządów zaapelowali do premiera Donalda Tuska o jak najszybsze usprawnienie programu. Apel podpisało ponad tysiąc gmin, a w dokumencie znalazły się również zarzuty o skomplikowane zasady udzielania wsparcia oraz uznaniowość w interpretowaniu regulaminu programu przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska.
„Apelujemy i podpisujemy się pod tym apelem, abyśmy wspólnie wypracowali jak najszybciej odpowiednie narzędzia przywracające program czyste powietrze na właściwe tory. Bez tego programu nie uda się dokończyć tego, co paręnaście lat temu zaczęliśmy, czyli walki ze smogiem” – powiedział podczas konferencji Jakub Banaszek, prezydent Chełma.
Co na to NFOŚiGW?
Przedstawiciele Narodowego Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którzy są odpowiedzialni za wdrażanie programu, odpowiadają na zarzuty publikacją najnowszych danych. Wynika z nich, że w okresie działania nowej odsłony programu „Czyste Powietrze” od 31.03.2025 r. do 21.11.2025 r. złożono 43,9 tys. wniosków i zawarto 24 tys. umów na łączną kwotę dofinansowania 1,45 mld zł.
Najwięcej wniosków składano w sierpniu br. (nawet. 2,3 tys. tygodniowo), ale ich ilość stabilnie malała i obecnie utrzymuje się na poziomie ok. 1,1 tys. tygodniowo. Liczby te nie bronią efektywności programu, ale potwierdzają zarzuty samorządowców – zainteresowanie dotacjami stale maleje, podczas gdy potrzeby pozostają ogromne.
Poszkodowani przez „Czyste Powietrze” mają otrzymać pomoc
W odpowiedzi na problemy związane z realizacją programu w poprzednich latach Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało przed tygodniem projekt ustawy, która ma zapewnić pomoc beneficjentom poszkodowanym przez nierzetelne firmy wykonawcze i pośredników. Przypomnijmy, że w związku z nadużyciami nieuczciwych kontrahentów do prokuratury wpłynęło 470 zawiadomień o oszustwach i wyłudzeniach. Projekt zakłada możliwość m.in. zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych beneficjentów.
„Skarb Państwa będzie oczywiście dążył do odzyskania każdej złotówki od nieuczciwych firm. Siła Państwa jest w takiej sytuacji większa od małżeństwa emerytów, którzy nie mają jak rozliczyć kilkunastu czy kilkudziesięciu tysięcy złotych, bo ktoś zniknął z pieniędzmi na termomodernizację ich domu” – podkreśliła ministra Paulina Hennig‐Kloska.
Zdaniem MKiŚ program działający w nowej odsłonie od marca br. jest bardziej efektywny, a jego kryteria zostały uszczelnione, co ma ukrócić wcześniejsze patologie. Nowo wymagany audyt energetyczny zapewnia przejrzystość w rachunkach, a wnioski są szybko rozpatrywane i rozliczane. „Nowe zasady programu Czyste Powietrze lepiej chronią beneficjentów i zapewniają skuteczną termomodernizację” – twierdzą przedstawiciele resortu.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 28 listopada, 2025
- Kryzys w programie Czyste Powietrze. Niewiele wniosków, dużo wątpliwości i brak zaufania Polaków, Michał Jakubiec, https://globenergia.pl/kryzys-w-programie-czyste-powietrze-niewiele-wnioskow-duzo-watpliwosci-i-brak-zaufania-polakow/, 28/11/2025;
- „Czyste Powietrze w kryzysie? Samorządy alarmują, NFOŚiGW ma inne zdanie” Aleksandra Hołownia, https://serwisy.gazetaprawna.pl/ekologia/artykuly/10592838,czyste-powietrze-w-kryzysie-samorzady-alarmuja-nfosigw-ma-inne-zdani.html, 28/11/2025;
- „Będzie ustawa dla poszkodowanych w programie „Czyste Powietrze” Robert Horbaczewski, https://www.prawo.pl/samorzad/pomoc-dla-poszkodowanych-w-programie-czyste-powietrze,535956.html, 28/11/2025;
- „Samorządowcy apelują do premiera o zmiany w programie Czyste Powietrze” PAP, https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/samorzadowcy-apeluja-do-premiera-o-zmiany-w-programie-czyste-powietrze, 28/11/2025;
