Energia wiatrowa i słoneczna wyprzedziły paliwa kopalne w UE. Raport wskazuje na strategiczny punkt zwrotny
Energia wiatrowa i słoneczna po raz pierwszy w historii wyprzedziły paliwa kopalne w produkcji energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Jak wynika z corocznego raportu think tanku Ember, w 2025 roku odnawialne źródła oparte na wietrze i słońcu odpowiadały za 30% produkcji energii elektrycznej w UE, podczas gdy węgiel, ropa i gaz łącznie – za 29%.
Autorzy raportu określają to wydarzenie jako „punkt zwrotny” dla europejskiej transformacji energetycznej, podkreślając jego znaczenie nie tylko klimatyczne, lecz także geopolityczne. Zdaniem Beatrice Petrovich, głównej autorki analizy z Ember, zmiana struktury miksu energetycznego ma kluczowe znaczenie w kontekście rosnących napięć międzynarodowych i uzależnienia Europy od importowanych paliw kopalnych.
Według danych Ember głównym motorem zmian był gwałtowny wzrost produkcji energii słonecznej, która w 2025 roku wygenerowała rekordowe 13% energii elektrycznej w UE. W pięciu państwach członkowskich – w tym w Holandii – udział energii słonecznej przekroczył 20%. W ujęciu rok do roku produkcja energii z fotowoltaiki wzrosła o ponad 20%.
Energia wiatrowa odpowiadała za 17% produkcji energii elektrycznej, pozostając drugim co do wielkości źródłem energii w UE, mimo niewielkiego spadku produkcji w porównaniu z rokiem poprzednim.
Jednocześnie raport wskazuje na wzrost wykorzystania gazu ziemnego o 8%, co analitycy wiążą głównie z niższą produkcją energii wodnej spowodowaną warunkami pogodowymi. Mimo tego poziom zużycia gazu pozostaje znacząco poniżej szczytu z 2019 roku. Spalanie węgla spadło natomiast do nowego historycznego minimum – poniżej 10% produkcji energii w UE – koncentrując się głównie w Niemczech i Polsce.
Autorzy raportu podkreślają, że zmiany w miksie energetycznym UE zachodzą w momencie rosnących napięć geopolitycznych. Europa pozostaje zależna od dostaw skroplonego gazu ziemnego ze Stanów Zjednoczonych, co w ostatnich miesiącach stało się przedmiotem politycznych sporów. Podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos sekretarz handlu USA Howard Lutnick krytykował europejski rozwój energetyki wiatrowej i słonecznej, wskazując na brak własnej produkcji baterii i rosnącą zależność od Chin.
Zdaniem niezależnych analityków trend wskazuje jednak na strukturalną zmianę europejskiego systemu energetycznego. Petras Katinas z Centrum Badań nad Energią i Czystym Powietrzem ocenia, że energia wiatrowa i słoneczna stają się „kręgosłupem” systemu elektroenergetycznego UE. Jednocześnie zwraca uwagę, że głównym wyzwaniem nie jest już tempo budowy mocy wytwórczych, lecz modernizacja sieci, rozwój magazynów energii oraz zwiększanie elastyczności systemu.
Raport Ember wskazuje na pierwsze sygnały zmian w sposobie bilansowania zapotrzebowania na energię. Wieczorne szczyty, dotychczas pokrywane głównie przez elektrownie gazowe, coraz częściej zaspokajane są przez magazyny energii. Włochy, które dysponują około 20% mocy bateryjnych w UE i planują kolejne inwestycje, mogą – według analityków – podążyć ścieżką Kalifornii, gdzie baterie rutynowo pokrywają około 20% wieczornego zapotrzebowania, wypierając gaz.
Zdaniem Petrovich rodzi to pytania o zasadność dalszych inwestycji w nowe elektrownie gazowe. Jej ocena wskazuje na rosnące ryzyko powstawania tzw. osieroconych aktywów oraz potencjalne obciążenie podatników kosztami infrastruktury, która może stracić znaczenie szybciej, niż zakładają obecne plany energetyczne.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 22 stycznia, 2026 | Zaktualizowany: 23 stycznia, 2026
