Holandia zakaże petard. Przemoc w sylwestra przesądziła o decyzji
Holandia jest coraz bliżej wprowadzenia ogólnokrajowego zakazu sprzedaży i prywatnego używania fajerwerków. Wyższa izba parlamentu przyjęła ustawę, która ma doprowadzić do jednych z najbardziej restrykcyjnych przepisów w Europie. Jeśli regulacje wejdą w życie zgodnie z planem, przełom 2026 i 2027 roku będzie pierwszym sylwestrem bez petard. Nadchodzący Nowy Rok ma być ostatnim, w którym ich zakup będzie jeszcze legalny.
Decyzja zapadła po latach narastających problemów związanych z przemocą, wypadkami i atakami na służby porządkowe. Sylwestrowa noc w Holandii od dawna wiąże się z chaosem i dużą liczbą interwencji policji.
Miniony sylwester ponownie przyniósł setki poważnych incydentów. W miastach takich jak Amsterdam, Rotterdam, Haarlem czy Culemborg policja musiała używać oddziałów Mobilnej Jednostki, gazu łzawiącego i strzałów ostrzegawczych, by opanować zamieszki. Funkcjonariusze byli obrzucani petardami i kamieniami.
Najtragiczniejszym zdarzeniem była śmierć 14-letniego chłopca w Rotterdamie w wyniku eksplozji fajerwerków. Według danych służb i mediów rannych zostało około 1160 osób, z czego 37 proc. stanowiły dzieci poniżej 16. roku życia. Odnotowano co najmniej dwa zgony oraz liczne podpalenia i zniszczenia mienia – m.in. spalone samochody w Utrechcie, pożar budynku biurowego w Nootdorp i zniszczenie radiowozu w miejscowości Veen.
Polityczny zwrot po latach oporu
Zakaz nie pojawił się nagle. Izba Reprezentantów przyjęła ustawę już w kwietniu, po tym jak liberalna partia — wcześniej sceptyczna — zmieniła stanowisko i poparła regulację. Bez tego zwrotu większość nie byłaby możliwa. Przeciwko głosowały jedynie ugrupowania skrajnie prawicowe oraz Partia Socjalistyczna, co pokazuje, że sprzeciw wobec zakazu nie przebiegał według klasycznych linii lewica–prawica. Argumenty przeciwników dotyczyły głównie wolności obywatelskich, tradycji oraz obaw przed rozrostem czarnego rynku.
„Wspaniała wiadomość dla ludzi i zwierząt”
Jedną z najgłośniejszych orędowniczek zmian była Esther Ouwehand, liderka Partii na rzecz Zwierząt. Po głosowaniu w Senacie nazwała decyzję „wspaniałą wiadomością dla ludzi i zwierząt”, przypominając, że jej ugrupowanie zabiegało o taki zakaz od ponad 20 lat.
Ten wątek nie jest marginalny. Hałas wywoływany przez fajerwerki od dawna uznawany jest za poważne zagrożenie dla zwierząt domowych i dzikich. Panika, urazy, dezorientacja, a nawet śmiertelne wypadki ptaków to zjawiska dobrze udokumentowane, choć często bagatelizowane w debacie publicznej.
Część miast, w tym Amsterdam, Rotterdam i Utrecht, już wcześniej wprowadziła zakazy używania fajerwerków. Nie przyniosły one jednak oczekiwanych efektów — incydenty nadal się powtarzały, a w niektórych miejscach ich liczba nawet wzrosła. Problemem było także obchodzenie przepisów poprzez zakup petard w innych regionach lub za granicą.
Co przewidują nowe przepisy?
Nowe regulacje nie obejmą jeszcze sylwestra 2025/2026. Po ich wejściu w życie: zakazana będzie sprzedaż i prywatne używanie większości fajerwerków, w sprzedaży pozostaną jedynie produkty o minimalnej sile działania (np. zimne ognie), pokazy pirotechniczne będą mogły organizować gminy, prywatni organizatorzy otrzymają pozwolenia tylko w wyjątkowych przypadkach.
Za złamanie przepisów grozić będą grzywny, konfiskata materiałów, a w poważniejszych przypadkach także surowsze kary. Wobec nieletnich mają być stosowane środki wychowawcze.
Większość społeczeństwa popiera zakaz
Wbrew narracji o rzekomym narzucaniu zakazu wbrew obywatelom, sondaże pokazują coś innego. Badanie Ipsos z końca ubiegłego roku wskazało, że 57% Holendrów poparłoby taki zakaz w referendum. Inne ośrodki notowały jeszcze wyższe wyniki: RTL – 60%, EenVandaag – 64%.
To ważne, bo pokazuje długofalową zmianę społeczną: coraz więcej osób postrzega fajerwerki nie jako niewinną zabawę, lecz jako źródło realnych kosztów zdrowotnych, środowiskowych i finansowych.
Policja oraz eksperci przypominają również o skutkach zdrowotnych i środowiskowych – hałasie porównywalnym ze startem samolotu, stresie i urazach u ludzi i zwierząt oraz krótkotrwałym, ale intensywnym zanieczyszczeniu powietrza.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 29 grudnia, 2025
- https://www.dutchnews.nl/2025/12/final-fireworks-sales-take-off-with-a-bang-as-countdown-begins/;
- https://www.hhc.earth/knowledge-base/articles/the-dutch-fireworks-ban-what-are-the-environmental-benefits;
- https://www.animanaturalis.org/n/46953/netherlands-approves-ban-on-consumer-fireworks;
