Krowa geniusz? Veronika pokazuje, że bydło potrafi więcej niż myślisz
Jak krowa radzi sobie ze swędzeniem w miejscach, których nie dosięga własnym ciałem? Odpowiedź znalazła austriacka krowa o imieniu Veronika – i jej zachowanie może zmienić nasze spojrzenie na inteligencję zwierząt gospodarskich.
Przez ostatnią dekadę opiekunka Veroniki zauważała, że krowa od czasu do czasu sięga patykami, manewrując ich końcami, aby dotrzeć do trudno dostępnych części ciała. Niedawno zespół ekspertów z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu obejrzał nagranie przedstawiające Veronikę w akcji i natychmiast zrozumiał, że nie jest to zwykłe drapanie – krowa używa narzędzia celowo i z precyzją.
Innowacyjne zachowanie Veroniki zostało opisane w nowym badaniu opublikowanym w czasopiśmie Current Biology – to pierwszy naukowy dowód na użycie narzędzi przez krowę domową. „To wskazuje, że krowy mają potencjał do innowacyjnego użycia narzędzi, a przez tysiące lat ignorowaliśmy ten fakt” – mówi Antonio J. Osuna-Mascaró, doktorant prowadzący badania. „Zdumiewające, że dopiero teraz odkrywamy coś tak oczywistego u zwierząt, które żyją obok nas od 10 000 lat”.
Veronika, przedstawicielka rasy szwajcarskiej brunatnej, mieszka na farmie w Nötsch im Gailtal w Austrii. Tam, na zielonej łące i w kontakcie z ludźmi, krowa mogła rozwijać swoje nietypowe umiejętności. Badacze przeprowadzili kontrolowane testy, ustawiając szczotkę do drapania w różnych pozycjach. Za każdym razem Veronika posługiwała się patykiem w sposób przemyślany – włosiem szczotki drapała grubsze partie skóry na grzbiecie, a trzonkiem delikatnie dotykała wrażliwszych obszarów, np. w okolicach wymienia.
Według Osuna-Mascaró, jest to zaskakujące nie tylko w kontekście bydła. „Jedyny znany nam przykład wielozadaniowego użycia narzędzi pochodzi od szympansów z Kotliny Konga. Veronika nie ma dłoni ani przeciwstawnych kciuków, a mimo to precyzyjnie manipuluje narzędziem pyskiem” – podkreśla.
Marc Bekoff, emerytowany profesor biologii ewolucyjnej, który nie uczestniczył w badaniach, zauważa: „Choć Veronika nie stworzyła szczotki, nauczyła się, jak użyć jej do łagodzenia swędzenia. To świadczy o jej inteligencji, a prawdopodobnie wiele innych krów ma podobne zdolności, które pozostają niezauważone”.
W kontekście poznawczym odkrycie Veroniki wpisuje się w historię przewartościowywania naszych wyobrażeń o zwierzętach. Jane Goodall w latach 60. pokazała, że szympansy używają narzędzi, a Irene Pepperberg dowiodła w latach 70., że papugi potrafią wykonywać zadania wymagające złożonego myślenia. „Dziś wiemy, że wiele zwierząt gospodarskich ma ukryty potencjał poznawczy, który przez wieki był ignorowany” – dodaje Osuna-Mascaró.
Choć Veronika mieszka w wyjątkowych warunkach, naukowcy nie twierdzą, że jest „Einsteinem krów”. Raczej przypuszczają, że wiele innych zwierząt gospodarskich mogło nauczyć się podobnych zachowań – wystarczy je obserwować. Badacze zachęcają wszystkich do zgłaszania przypadków używania narzędzi przez bydło, bo dopiero systematyczne obserwacje pozwolą w pełni docenić ich inteligencję.
„Wiemy więcej o narzędziach używanych przez egzotyczne zwierzęta na odległych wyspach niż o krowach, z którymi żyjemy obok. Veronika pokazuje, że nadszedł czas, aby to zmienić” – konkluduje Osuna-Mascaró.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 20 stycznia, 2026
- “Flexible use of a multi-purpose tool by a cow.” by Antonio J. Osuna-Mascaró and Alice M.I. Auersperg was published in Current Biology.;
