Naukowcy znaleźli zaskakujący sposób, by ludzie byli milsi. Wystarczy… Batman
Brzmi jak żart albo kandydat do Ig Nobla, ale to prawdziwe badania. Naukowcy z Katolickiego Uniwersytetu Najświętszego Serca we Włoszech odkryli, że obecność Batmana w przestrzeni publicznej może znacząco zwiększyć życzliwość ludzi. I, co jeszcze ciekawsze – wcale nie chodzi o strach przed superbohaterem.
Batman w metrze. Brzmi absurdalnie? Wcale nie
Psychologowie postanowili sprawdzić, kto w mediolańskim metrze ustąpi miejsca ciężarnej pasażerce. W tym celu przeprowadzili 138 eksperymentów. Jedna z badaczek odgrywała rolę ciężarnej kobiety, korzystając z ukrytego protetycznego brzucha. Drugi eksperymentator miał bardziej spektakularne zadanie – pojawiał się w wagonie przebrany za Batmana.
Wynik? Zadziwiająco wyraźny.
W obecności Batmana ktoś ustąpił miejsca ciężarnej aż w 67,21% przypadków. Bez Batmana – tylko w 37,66% przypadków. To niemal dwa razy większa szansa na prospołeczne zachowanie. Co ważne, „Batman” i „ciężarna” wsiadali do wagonu osobno, nie zbliżali się do siebie i nie wchodzili w interakcje – po to, by nie wzbudzać podejrzeń, że są częścią jednego eksperymentu.
Dlaczego Batman działa?
Można by przypuszczać, że obecność Mrocznego Rycerza wywołuje w pasażerach poczucie, że ktoś patrzy im na ręce – a oni nie chcą wypaść jak czarne charaktery. Ale naukowcy od razu to wykluczyli. Zapytani o motywację, pasażerowie niemal zawsze wskazywali na troskę o ciężarną kobietę, normy społeczne czy dobre wychowanie. Co więcej: nikt nie przyznał, że ustąpił miejsca ze względu na Batmana. Ponad 43% osób, które ustąpiły miejsca w obecności Batmana, twierdziło, że… w ogóle go nie zauważyło.
To rodzi pytanie: skoro ludzie nie widzieli superbohatera, to jak mógł wpływać na ich zachowanie?
Zaskoczenie zwiększa samoświadomość
Według zespołu odpowiedź może być prosta: zaskakujący element otoczenia wyostrza naszą uwagę. Zazwyczaj, słuchając rano podcastu czy przeglądając telefon, nie zwracamy uwagi na innych pasażerów. Ale jeśli do wagonu wchodzi ktoś przebrany za Batmana, nawet przelotne spojrzenie w jego stronę może sprawić, że na chwilę oderwiemy się od siebie i zaczniemy bardziej świadomie obserwować otoczenie. A wtedy trudniej nie zauważyć kogoś, kto wyraźnie potrzebuje pomocy.
I choć część osób nie dostrzegła samego Batmana, mogły zauważyć reakcje innych pasażerów – szeptanie, spojrzenia, poruszenie. To wystarczy, by przenieść uwagę z siebie na otoczenie.
Zespół nie wyklucza również, że superbohater mógł działać jako symboliczny bodziec. Batman – obrońca słabszych, rycerz w czerni, przedstawiciel klasycznych norm rycerskiej pomocy – może podświadomie przypominać o wartościach prospołecznych.
Tak zwane „torowanie superbohaterami” było już wcześniej badane: widok symbolu dobra (jak Superman czy Wonder Woman) może zwiększać skłonność do altruizmu. Batman mógł więc pełnić podobną rolę – nawet jeśli ludzie nie byli tego świadomi.
Aby lepiej zrozumieć to zjawisko, badacze planują kolejne eksperymenty z wykorzystaniem innych postaci. Pytanie kluczowe brzmi: czy to kwestia superbohatera – czy czegoś po prostu dziwnego i nieoczekiwanego?
Jeśli Darth Vader również zwiększy altruizm, będziemy mieli dowód, że działa mechanizm zaskoczenia. Jeśli nie – Batman okaże się jednym z najskuteczniejszych „społecznych aktywatorów” w historii.
Wyniki badań opublikowano w npj Mental Health Research
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 28 listopada, 2025
