Nowe badanie o aspartamie. Nawet niskie dawki mogą wpływać na zdrowie
Aspartam to jeden z najczęściej stosowanych sztucznych słodzików na świecie. Znajduje się w napojach typu „light”, gumach do żucia, deserach, suplementach diety i słodzikach stołowych. Od lat uchodzi za bezpieczną alternatywę dla cukru, jednak kolejne badania sugerują, że jego długotrwałe spożycie może nie być tak obojętne dla organizmu, jak dotąd sądzono. Najnowsze wyniki badań na zwierzętach wskazują, że nawet niskie dawki aspartamu mogą wpływać na funkcjonowanie serca i mózgu.
Niewielka dawka, długotrwały efekt
Zespół naukowców z Hiszpanii przez rok obserwował samce myszy, którym okresowo podawano niewielkie ilości aspartamu. Dawka odpowiadała około jednej szóstej maksymalnego dziennego spożycia uznawanego obecnie za bezpieczne dla ludzi. Co istotne, słodzik nie był podawany codziennie — zwierzęta otrzymywały go jedynie przez kilka dni co dwa tygodnie.
Mimo tak umiarkowanego schematu ekspozycji, u badanych myszy zaobserwowano wyraźne zmiany fizjologiczne. Zwierzęta straciły więcej masy ciała niż osobniki z grupy kontrolnej i miały od 10 do 20 procent mniej tkanki tłuszczowej. Sam spadek masy nie był jednak najważniejszym odkryciem.
Zmiany w pracy serca i mózgu
Badacze odnotowali pogorszenie funkcjonowania serca u myszy otrzymujących aspartam. Zaobserwowano obniżoną wydajność pompowania krwi oraz subtelne zmiany strukturalne, które mogą świadczyć o zwiększonym obciążeniu tego narządu. Choć nie były to zmiany ostre ani prowadzące bezpośrednio do niewydolności, autorzy badania uznali je za potencjalnie istotne z punktu widzenia długofalowego zdrowia.
Równocześnie zauważono zmiany w funkcjonowaniu mózgu. Wchłanianie glukozy — podstawowego źródła energii dla neuronów — początkowo wzrastało, lecz pod koniec rocznego eksperymentu wyraźnie spadło. Taki schemat może oznaczać zaburzenia w regulacji metabolizmu energetycznego mózgu.
Pogorszenie pamięci i uczenia się
Zmiany metaboliczne znalazły odzwierciedlenie w zachowaniu zwierząt. Myszy otrzymujące aspartam gorzej radziły sobie w testach pamięci i uczenia się, poruszały się wolniej i potrzebowały więcej czasu na wykonanie zadań wymagających orientacji przestrzennej, takich jak przechodzenie przez labirynt.
Autorzy badania podkreślają, że obserwowane deficyty poznawcze były stosunkowo łagodne w porównaniu z efektami notowanymi w innych eksperymentach, w których zwierzęta otrzymywały aspartam codziennie lub w wyższych dawkach. Możliwe, że przerwy w ekspozycji zmniejszały skalę negatywnych skutków, że starsze myszy były bardziej odporne albo że organizm częściowo adaptował się do długotrwałego kontaktu z substancją.
Dlaczego te wyniki budzą niepokój
Najbardziej niepokojący jest fakt, że opisane efekty pojawiły się mimo stosowania dawek znacznie niższych od obecnie uznawanych za bezpieczne dla ludzi. Autorzy badania podkreślają, że już taka ekspozycja może wpływać na funkcjonowanie kluczowych narządów, w tym serca i mózgu.
Zwracają też uwagę, że dopóki potencjalne skutki neurologiczne aspartamu nie zostaną lepiej poznane, szczególną ostrożność powinny zachować dzieci i młodzież, u których układ nerwowy wciąż się rozwija.
Co mówią inne badania o sztucznych słodzikach
Nowe wyniki wpisują się w coraz obszerniejszą literaturę naukową sugerującą, że sztuczne słodziki mogą nie być metabolicznie obojętne. Wcześniejsze prace łączyły ich spożycie m.in. ze zmianami sprzyjającymi rozwojowi demencji, miażdżycy czy chorób wątroby, choć w większości przypadków nie udało się jednoznacznie potwierdzić bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego.
Z drugiej strony aspartam bywa postrzegany jako narzędzie ograniczające spożycie cukru, a tym samym ryzyko otyłości i cukrzycy typu 2. To sprawia, że jego rola w diecie pozostaje przedmiotem intensywnej debaty naukowej.
Potrzeba rewizji norm bezpieczeństwa?
Autorzy badania podkreślają, że ich wyniki nie dowodzą jednoznacznie szkodliwości aspartamu u ludzi, ale stanowią kolejny sygnał ostrzegawczy. Ich zdaniem obowiązujące limity spożycia mogą wymagać ponownej oceny, zwłaszcza jeśli dalsze badania potwierdzą podobne mechanizmy u ludzi.
Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Biomedicine & Pharmacotherapy i stanowi kolejny głos w dyskusji o tym, czy sztuczne słodziki rzeczywiście są bezpieczną alternatywą dla cukru w długiej perspektywie.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 31 grudnia, 2025
