Olejki eteryczne zamiast pestycydów? Studenci z UWM pokazują, że to możliwe
Studenci zrzeszeni w Studenckim Kole Naukowym Chemików na Wydziale Rolnictwa i Leśnictwa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego właśnie udowodnili, że lokalne surowce roślinne mają potencjał, by zastąpić część syntetycznych pestycydów.
Projekt, który zdobył nagrodę i uznanie
Opiekun koła, dr hab. Kazimierz Warmiński, prof. UWM, podkreśla, że wnioski ich badań są konkretne: olejki eteryczne z rodzimych surowców, w tym odpadowych, mogą hamować kiełkowanie bulw ziemniaka, czyli spełniać funkcję, dla której obecnie stosuje się nieliczne dopuszczone środki – m.in. na bazie mięty zielonej i pomarańczy.
To istotna sprawa, bo rolnicy w całej UE szukają alternatyw dla klasycznych substancji aktywnych, które – z powodów zdrowotnych i środowiskowych – są sukcesywnie wycofywane.
Od surowca do efektu biologicznego
Zespół działał przez prawie półtora roku. Najpierw trzeba było zdobyć surowce – część studenci pozyskali sami, część kupili na rynku. Zebrany zestaw był szeroki: rośliny uprawne (np. koper, pietruszka, kolendra, kminek), gatunki dziko rosnące (wrotycz pospolity, bylica pospolita, nawłoć kanadyjska), a nawet iglaki – w tym odpadowe choinki z jodły kaukaskiej i tuje.
Dalsze prace podzielono na trzy etapy:
1. Destylacja olejków eterycznych – studenci pracowali nie na mikroskali, lecz w kolbach o pojemności 10 litrów – jak na warunki akademickie to już półprofesjonalna produkcja.
2. Analiza składu chemicznego – określali m.in. procentowy udział głównych związków i ich potencjalne właściwości. To kluczowe, bo aktywność biologiczna zależy od profilu chemicznego, a nie od samego faktu, że „to olejek”.
Testy biologiczne – najważniejszy etap: sprawdzanie wpływu olejków na kiełkowanie bulw ziemniaka. Część surowców wykazała silne właściwości hamujące – to właśnie one mają największy potencjał zastosowania w biogospodarce.
Według prof. Warmińskiego kluczowe jest to, że użycie surowców odpadowych idealnie wpisuje się w ideę gospodarki o obiegu zamkniętym, a jednocześnie obniża koszty produkcji takich biopestycydów.
Co dalej? Formulacja, rynek i przyszłe projekty
Wprowadzenie bioproduktu na rynek to nie tylko kwestia jego skuteczności. Konieczne jest opracowanie pełnej formulacji – np. w postaci nanoemulsji – którą rolnik może faktycznie użyć. Zespół zapowiada już wniosek o finansowanie kolejnego projektu, który ma objąć właśnie ten etap.
– Chcemy kontynuować badania i przejść do prac nad formulacją, bo dopiero wtedy olejek staje się realnym produktem – zapowiada prof. Warmiński. Wniosek ma trafić do programu grantowego już 16 października.
Nauka, konferencje i kompetencje miękkie
Projekt nie ograniczał się wyłącznie do pracy w laboratorium. Studenci prezentowali wyniki na dwóch konferencjach naukowych, w tym na Międzynarodowym Seminarium Kół Naukowych UWM, gdzie ukazały się również ich publikacje. Równolegle brali udział w szkoleniach z autoprezentacji i wystąpień publicznych. To nie jest dodatek bez znaczenia – w praktyce często decyduje o tym, czy młody badacz potrafi przekonać do swoich wyników innych naukowców.
– To bardzo nam pomogło, zwłaszcza że szkolenie odbyło się tuż przed MSKN – podkreśla Klaudia Jakubowska, przewodnicząca Koła. – Dla mnie i Pawła to był debiut na konferencji naukowej, więc tym bardziej odczuliśmy, że przygotowanie „miękkie” naprawdę działa – dodaje Gabriela Kuźma, studentka drugiego roku chemii.
Badania były częścią projektu „Potencjał gospodarczy, profil chemiczny i aktywność biologiczna krajowych biopółproduktów roślinnych jako substancji czynnych biopestycydów”. Finansowanie – 70 tys. zł – pochodziło z programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowację”. Projekt wyróżniono także prestiżową nagrodą Pro Juvenes w kategorii studenckich projektów naukowych, co jasno wskazuje, że nie była to kolejna „praca w szufladzie”.
UWM może pochwalić się niemal 300 kołami naukowymi, ale historia chemików pokazuje coś ważniejszego: przy dobrym wsparciu i odważnym podejściu studenci mogą tworzyć projekty, które wpisują się w światowe trendy i odpowiadają na realne potrzeby rynku.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 22 grudnia, 2025
- https://tko.pl/315209,2025,10,19,studenci-z-uwm-dokonali-naukowego-przelomu;
- https://uwm.edu.pl/aktualnosci/kolo-naukowe-chemikow-uwm-z-kolejnymi-sukcesami-naukowymi;
