Oregon ogranicza eksperymenty na małpach. Centrum ma postawić na badania oparte na ludziach
Kontrowersyjne Narodowe Centrum Badań nad Naczelnymi w Oregonie ma stopniowo ograniczać hodowlę małp i eksperymenty z ich udziałem. Oregon Health & Science University chce przekształcić placówkę w ośrodek rozwijający badania oparte na ludziach oraz metody niewymagające wykorzystywania zwierząt.
Pod koniec lipca Rada Dyrektorów Oregon Health & Science University (OHSU) przyjęła rezolucję rozpoczynającą proces zmian w Oregon National Primate Research Center (ONPRC) w Beaverton. Ośrodek, który od lat prowadzi badania z wykorzystaniem naczelnych, ma stopniowo odchodzić od hodowli zwierząt i eksperymentów na nich.
Aktywiści: to ważny krok, ale potrzebne są konkretne terminy
Decyzję OHSU z zadowoleniem przyjął Komitet Lekarzy na rzecz Medycyny Odpowiedzialnej (PCRM), który od dłuższego czasu prowadzi kampanię na rzecz zakończenia eksperymentów na naczelnych w ONPRC. Organizacja zwraca uwagę, że centrum było wcześniej wiązane z naruszeniami zasad dobrostanu zwierząt. Według PCRM, na początku 2026 roku doszło tam m.in. do uśmiercenia makaka rezus.
PCRM informuje również, że około 25 tys. mieszkańców Oregonu kontaktowało się z gubernatorem i stanowymi ustawodawcami, domagając się zamknięcia ośrodka.
– Ta rezolucja dotycząca przekształcenia centrum w lidera badań bez udziału zwierząt jest znaczącym krokiem we właściwym kierunku – oceniła Mikalah Singer, specjalistka ds. polityki naukowej PCRM.
Organizacja podkreśla jednak, że sama deklaracja zmian nie oznacza jeszcze końca eksperymentów na małpach. PCRM chce, aby OHSU przedstawił konkretne etapy, które ostatecznie doprowadzą do całkowitego wycofania badań z udziałem naczelnych.
Zamiast zwierząt – tkanki 3D, narządy na chipie i sztuczna inteligencja
Alternatywy dla tradycyjnych testów na zwierzętach rozwijają się dziś bardzo szybko. Naukowcy coraz częściej wykorzystują ludzkie komórki i tkanki, biodrukowane modele 3D, systemy „organ-on-a-chip”, czyli miniaturowe modele narządów, a także zaawansowane symulacje komputerowe i sztuczną inteligencję.
Jednym z kierunków są również badania wykorzystujące tzw. wirtualne modele zwierząt. Na początku tego roku naukowcy zaprezentowali m.in. „wirtualną mysz” wspieraną przez AI, która ma znaleźć zastosowanie w badaniach z zakresu nanonauki.
Zwolennicy metod opartych na ludzkiej biologii argumentują, że mogą one być nie tylko bardziej etyczne, ale również lepiej odzwierciedlać reakcje ludzkiego organizmu niż wyniki uzyskane w badaniach na innych gatunkach.
Federalne agencje też szukają alternatyw
Zmiana w Oregonie wpisuje się w szerszy trend obserwowany w Stanach Zjednoczonych. Federalne instytucje, w tym National Institutes of Health (NIH), Food and Drug Administration (FDA), Environmental Protection Agency (EPA) oraz Centers for Disease Control and Prevention (CDC), coraz mocniej rozwijają i wspierają metody badawcze ograniczające wykorzystanie zwierząt.
Nie oznacza to jednak, że eksperymenty na zwierzętach znikną z laboratoriów z dnia na dzień. W wielu dziedzinach nauki ich zastąpienie nadal stanowi ogromne wyzwanie, a nowe technologie wymagają walidacji i sprawdzenia, czy rzeczywiście pozwalają uzyskać równie wiarygodne lub lepsze wyniki.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 21 sierpnia, 2026
