Podatek od mięsa w UE? Naukowcy policzyli, ile naprawdę zapłacą gospodarstwa domowe
Podatek od mięsa wraca do europejskiej debaty – tym razem z konkretnymi liczbami. Naukowcy sprawdzili, jak wyglądałby „węglowy rachunek” za burgera i ile kosztowałoby przeciętne gospodarstwo domowe objęcie mięsa wyższym podatkiem w imię ochrony klimatu.
Apele o wprowadzenie podatku od mięsa nasilają się, ponieważ przybywa dowodów na to, jak nasza dieta bogata w dwutlenek węgla niszczy planetę. Badanie z 2023 roku opublikowane w czasopiśmie „Nature” wykazało, że emisja gazów cieplarnianych związana ze sposobem, w jaki ludzie produkują i spożywają żywność, może zwiększyć ocieplenie atmosfery Ziemi o prawie 1°C do 2100 roku.
Impuls jest jasny: żywność i rolnictwo odpowiadają dziś za około jedną trzecią globalnych emisji gazów cieplarnianych, a mięso – zwłaszcza wołowina i jagnięcina – należy do najbardziej emisyjnych produktów. Według danych CO2 Everything już 100 g wołowiny oznacza emisje porównywalne z przejechaniem niemal 79 km samochodem.
Choć Unia Europejska nie ma jeszcze planu wprowadzenia podatku od mięsa, badanie Poczdamskiego Instytutu Badań nad Klimatem (PIK) pokazuje, jak taki mechanizm mógłby działać w praktyce. Zamiast skomplikowanego liczenia śladu węglowego każdego produktu naukowcy proponują prostsze rozwiązanie: likwidację obniżonej stawki VAT na mięso, która wciąż obowiązuje w większości państw UE.
Dziś aż 22 z 27 krajów członkowskich stosują preferencyjny VAT na mięso kupowane w sklepach. Zrównanie go ze stawką podstawową – jak wynika z analizy – zmniejszyłoby negatywny wpływ diety na środowisko o 3,5–5,7%, głównie dzięki spadkowi konsumpcji mięsa i przesunięciu zakupów w stronę produktów roślinnych.
Kluczowe pytanie brzmi jednak: ile to kosztuje? Według wyliczeń zniesienie obniżonego VAT-u zwiększyłoby roczne wydatki na żywność w przeciętnym gospodarstwie domowym w UE o około 109 euro. Jednocześnie dodatkowe wpływy podatkowe – średnio 83 euro na gospodarstwo – mogłyby wrócić do obywateli w formie świadczeń socjalnych. Ostateczny koszt netto wyniósłby więc około 26 euro rocznie.
Autorzy badania przeanalizowali też wariant bardziej bezpośredvni: stałą dopłatę do cen żywności opartą na emisjach CO₂. Przy stawce około 52 euro za tonę CO₂e efekt klimatyczny byłby podobny do podniesienia VAT na mięso, a przy odpowiednich transferach socjalnych koszt dla gospodarstw mógłby spaść nawet do 12 euro rocznie.
Na razie to tylko scenariusze, ale jedno jest pewne: podatek od mięsa przestaje być abstrakcyjnym hasłem. Coraz częściej pojawia się jako policzalna opcja polityczna – z wyraźnym klimatycznym zyskiem i relatywnie niewielkim kosztem dla konsumentów.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 21 stycznia, 2026
