Rezerwat przyrody w mieście? Wrocław daje dobry przykład
Rezerwaty kojarzą się z dziką przyrodą, lasami i górami. Jak się okazuje, mogą jednak powstawać również w miastach. Wrocław planuje stworzenie rezerwatu przyrody na Polach Irygacyjnych – obszarze, który ponad 130 lat był wykorzystywany jako naturalna oczyszczalnia ścieków. Skorzystać mają mieszkańcy oraz ptaki.
Pierwszy rezerwat przyrody we Wrocławiu
W czwartek 30 października br. przedstawiciele Urzędu Miasta oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) we Wrocławiu podpisali list intencyjny w sprawie utworzenia rezerwatu przyrody na Polach Irygacyjnych. Położony na północy metropolii obszar zajmuje powierzchnię 1100 ha i składa się głównie z łąk i trzcinowisk, którym towarzyszą wały i tereny zadrzewione. Rezerwat ma objąć 751 ha najcenniejszych przyrodniczo terenów.
Osobowickie Pola Irygacyjne powstały w 1881 r. i były jedną z pierwszych w Europie oczyszczalni ścieków. Kierowana tu woda z miejskiej kanalizacji trafiała najpierw do odstojników, w których zanieczyszczenia osiadały na dno. Następnie przepływała przez grunt, który pełnił rolę naturalnego filtra. Po oczyszczeniu była kanałami odprowadzana do ponownego wykorzystania.
Eksploatację Pól zakończono w 2013 r., a od tamtego czasu teren żyje swoim własnym życiem, korzystając wyłącznie z wody deszczowej.
„Pola irygacyjne to dowód na to, że przyroda potrafi się odbudować. Jeśli damy jej czas i odpowiednie warunki, powraca z ogromną siłą. Zależy nam, by chronić ten proces i wzmocnić go poprzez świadome działania. (…) Ten krok to realna inwestycja w przyszłość miasta: w retencję, w bioróżnorodność, w adaptację do zmian klimatu – powiedział prezydent Wrocławia Jacek Sutryk.
Od ścieków do ostoi ptaków
Na Pola Irygacyjne nie spływają już ścieki, a obszar zaczął tętnić życiem. Można tu spotkać chronione gatunki roślin: od śnieżyczki przebiśnieg i konwalii majowej, po dostojne grążele żółte i salwinie pływające, którym sprzyja podmokły charakter terenu. Łąki porastają również cenne grzyby, ze sromotnikiem bezwstydnym na czele, oraz porosty.
Ta wyjątkowa kraina jest domem dla 180 gatunków zwierząt, w tym 4 gatunków gadów i 10 płazów, łącznie z chronioną rzekotką drzewną oraz kumakiem nizinnym. Są też cenne ssaki, w tym m.in. bóbr, borsuk, gronostaj, kuna leśna oraz nietoperze: mopek zachodni i karlik drobny. Prawdziwym skarbem przyszłego rezerwatu jest jednak awifauna – zaobserwowano tu niemal połowę wszystkich gatunków ptaków występujących w Polsce, w tym m.in. podróżniczka, derkacza, lerkę, błotniaka stawowego, łabędzia krzykliwego, czaplę białą i żurawia.
Nic dziwnego, że obszar jest ostoją ptasią IBA (Important Bird Areas) – jedyną w kraju zlokalizowaną w mieście.
Z czym wiąże się stworzenie rezerwatu w mieście?
Rezerwat przyrody we Wrocławiu ma powstać w 2028 r. Wcześniej władze miasta muszą zainwestować w rozwiązania, które przywrócą odpowiedni poziom wód gruntowych. Planowane jest stworzenie naturalnego rozlewiska o powierzchni niemal 10 ha dzięki spiętrzeniu cieków Trzciana i Mokrzyca.
Powstaną również ścieżki i szlaki spacerowe, które umożliwią wrocławianom korzystanie z uroków rezerwatu bez zakłócania lokalnej równowagi biologicznej. Miasto zyska nowe zielone płuca, mieszkańcy teren rekreacyjny, a fauna i flora będą mogły rozwijać się bez przeszkód.
Warto dodać, że w Polsce istnieją już miejskie rezerwaty przyrody – Kadzielnia w Kielcach oraz Kępa Redłowska w Gdyni. Oba cieszą się ogromną popularnością i stanowią dowód na to, że człowiek jest w stanie żyć z przyrodą za pan brat.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 31 października, 2025
- „Powstanie pierwszy we Wrocławiu rezerwat przyrody - na polach irygacyjnych. List intencyjny podpisany” Bartosz Chochołowski, https://www.wroclaw.pl/zielony-wroclaw/rezerwat-przyrody-na-polach-irygacyjnych-wroclaw-list-intencyjny, 31/10/2025;
- „Wrocławskie Pola Irygacyjne” OTOP, https://otop.org.pl/naszeprojekty/chronimy/ostoje-iba/wyszukaj-ostoje/pl167/, 31/10/2025;
- „Tutaj powstanie pierwszy rezerwat przyrody we Wrocławiu? To zielone płuco miasta" Piotr Osowicz, https://www.radiowroclaw.pl/articles/view/155428/Tutaj-powstanie-pierwszy-rezerwat-przyrody-we-Wroclawiu-To-zielone-pluco-miasta, 31/10/2025;
- „Pola irygacyjne na Osobowicach” Redakcja wroclaw.pl, https://www.wroclaw.pl/zielony-wroclaw/pola-irygacyjne-osobowice, 31/10/2025;
Super wiadomość. Ale czy na pewno? Kolejny hamulec dla inwestycji