Śnieżny Księżyc nad Polską. Ostatnia zimowa pełnia i jedno z najlepszych nocnych widowisk w roku
W nocy z 1 na 2 lutego na niebie pojawi się Śnieżny Księżyc – lutowa pełnia i jednocześnie ostatnia pełnia tej zimy. Dla miłośników nocnego nieba to moment szczególny, bo zimowe pełnie uchodzą za najefektowniejsze w całym roku. Księżyc świeci wtedy wysoko, długo i wyjątkowo jasno, tworząc spektakl widoczny nawet z centrów miast.
Dlaczego właśnie ta pełnia zasługuje na uwagę? Powodów jest co najmniej kilka – i wcale nie trzeba teleskopu, by je docenić.
Ostatnia zimowa pełnia – i najlepsza w sezonie
Zimą Księżyc w pełni zachowuje się odwrotnie niż Słońce. Gdy w najchłodniejszych miesiącach roku Słońce ledwie wznosi się nad horyzont, pełnia Księżyca osiąga jedne z najwyższych pozycji na niebie.
To nie przypadek. Pełnia występuje wtedy, gdy Księżyc znajduje się dokładnie po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. Skoro zimą dzienne światło jest niskie i krótkie, nocny satelita dostaje „scenę główną” – wysoko nad horyzontem, z długim czasem obserwacji i mniejszym wpływem zanieczyszczenia atmosfery. Śnieżny Księżyc to ostatnia taka okazja przed wiosną, gdy noce zaczną się skracać, a kolejne pełnie będą wznosić się coraz niżej.
Księżyc widoczny niemal przez całą noc
Lutowa pełnia wzejdzie na wschodzie tuż po zachodzie Słońca, następnie będzie przesuwać się wysoko nad południową częścią nieba i zajdzie dopiero o świcie następnego dnia. Najlepszy moment na obserwację przypada przed północą, gdy Księżyc znajduje się najwyżej i wygląda najbardziej imponująco – wyraźny, jasny i dominujący nad nocnym krajobrazem.
Dlaczego „Śnieżny Księżyc”?
Lutowa pełnia Księżyca znana jest jako Śnieżny Księżyc (Snow Moon). Nazwa ta nie ma nic wspólnego z wyglądem Księżyca, lecz z warunkami panującymi na Ziemi. Pochodzi z tradycji rdzennych ludów Ameryki Północnej, a później została spopularyzowana przez kolonistów i utrwalona w źródłach takich jak Old Farmer’s Almanac. Luty był historycznie miesiącem najobfitszych opadów śniegu na półkuli północnej. Głębokie zaspy utrudniały polowania i przemieszczanie się, dlatego pełnia przypadająca w tym czasie zyskała nazwę bezpośrednio odnoszącą się do zimowej rzeczywistości.
Śnieżny Księżyc nie jest jedyną nazwą lutowej pełni. W zależności od regionu i tradycji funkcjonowały także inne określenia. Księżyc Niedźwiedzi (Bear Moon) – nazwa odnosząca się do okresu narodzin młodych niedźwiedzi, które przychodzą na świat w gawrach zimą. Wbrew obiegowym skojarzeniom nie chodzi o aktywność niedźwiedzi na zewnątrz, lecz o ich cykl biologiczny. Księżyc Głodu (Hunger Moon) – jedno z bardziej dosadnych określeń. Luty był tradycyjnie najtrudniejszym miesiącem zimy: zapasy żywności się kończyły, polowania były nieskuteczne, a warunki pogodowe ekstremalne. Nazwa ta oddaje realne doświadczenie przetrwania, a nie symbolikę. Warto podkreślić: te nazwy nie były uniwersalne. Różne plemiona i społeczności używały różnych określeń, a współczesne zestawienia są w dużej mierze rekonstrukcją i uproszczeniem dawnych tradycji.
Kosmiczne sąsiedztwo: gwiazdy i planeta w tle
Śnieżny Księżyc nie pojawi się samotnie. Tej nocy znajdzie się w pobliżu kilku wyjątkowo jasnych obiektów: Syriusza, najjaśniejszej gwiazdy nocnego nieba, Procjona, charakterystycznego punktu zimowego nieboskłonu oraz Jowisza, który łatwo pomylić z gwiazdą – świeci jasno i stabilnie, bez migotania. W pobliżu pełni znajdzie się także Regulus, najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Lwa. To właśnie w jego kierunku Księżyc będzie zmierzał kolejnej nocy, a w niektórych rejonach świata dojdzie nawet do zjawiska zakrycia tej gwiazdy przez tarczę Księżyca.
Złudzenie Księżyca – gdy nocny satelita „rośnie”
Jeśli masz odsłonięty wschodni horyzont, warto obserwować sam moment wschodu. Księżyc może wtedy wyglądać na nienaturalnie ogromny. To znane od wieków złudzenie Księżyca – efekt optyczny, który sprawia, że obiekt nisko nad horyzontem wydaje się większy niż wtedy, gdy znajduje się wysoko na niebie.
Naukowcy do dziś nie są zgodni co do jednej przyczyny tego zjawiska. Najczęściej wskazuje się na sposób, w jaki nasz mózg interpretuje relacje między Księżycem a obiektami na pierwszym planie – drzewami, budynkami czy linią horyzontu. Efekt jest jednak niezaprzeczalny i robi ogromne wrażenie.
Idealna pełnia dla dzieci i początkujących
Zimowe pełnie są wyjątkowo „wdzięczne” obserwacyjnie. Krótkie dni sprawiają, że nie trzeba długo czekać po zachodzie Słońca, a jasność Księżyca pozwala dostrzec go nawet w silnie oświetlonych miastach.
To doskonała okazja na pierwszy kontakt z astronomią – bez specjalistycznego sprzętu, bez aplikacji, bez skomplikowanych map nieba. Wystarczy wyjść na zewnątrz i spojrzeć w górę.
Ostatni zimowy spektakl
Po Śnieżnym Księżycu nocne niebo zacznie się zmieniać. Noce będą krótsze, pełnie niższe, a zimowa dramaturgia światła i cienia ustąpi miejsca wiosennej subtelności. Dlatego jeśli jest jedna noc tej zimy, gdy warto wyjść na chwilę na zewnątrz – to właśnie ta. Śnieżny Księżyc nie potrzebuje zaproszenia ani biletu. Wystarczy spojrzeć w niebo.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 1 lutego, 2026
- https://edition.cnn.com/2026/01/31/science/february-full-snow-moon;
- https://www.skyatnightmagazine.com/news/snow-moon-2026;
