Świstak „przewidział” sześć tygodni zimy. Naukowcy mówią wprost: to nieprawda
Świstak Phil znów przemówił. A właściwie: został wyciągnięty z nory, spojrzał na swój cień i – zgodnie z tradycją – „ogłosił” kolejne sześć tygodni zimy. Tak właśnie wyglądał tegoroczny Dzień Świstaka w Punxsutawney w Pensylwanii, jednym z najbardziej osobliwych rytuałów pogodowych świata.
Według amerykańskiej legendy, jeśli 2 lutego świstak zobaczy swój cień, zima potrwa jeszcze sześć tygodni. Jeśli nie – nadejdzie wczesna wiosna. Phil cień zobaczył. Problem w tym, że pogoda nie zna tej legendy.
Niezależnie od występu Phila, astronomiczna zima zakończy się 20 marca o godzinie 10:46 czasu wschodniego, wraz z równonocą wiosenną. To jedyny termin, którego natura faktycznie się trzyma. Warunki pogodowe – jak wiemy – bywają znacznie bardziej chaotyczne. I choć Dzień Świstaka to sympatyczny folklor, jego wartość prognostyczna jest, delikatnie mówiąc, wątpliwa.
Phil uchodzi za „najbardziej doświadczonego prognostę świata”, ale liczby są bezlitosne. Analizy Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) pokazują, że w ciągu ostatnich 20 lat Phil miał rację w zaledwie około 35% przypadków. To wynik gorszy niż losowy wybór. Również zeszłoroczna prognoza o sześciu tygodniach zimy się nie sprawdziła. Luty 2025 był bliski normy, a marzec zapisał się jako szósty najcieplejszy w historii Stanów Zjednoczonych.
Co mówią prawdziwi prognostycy? Zamiast patrzeć na cień świstaka, meteorolodzy zaglądają do modeli klimatycznych. Specjaliści z Centrum Prognoz Klimatycznych (CPC) Narodowej Służby Pogodowej opracowują prognozy temperatur i opadów nawet z rocznym wyprzedzeniem. Na luty prognozy są mieszane: chłodniej niż zwykle ma być na dużym obszarze wschodnich Stanów Zjednoczonych, cieplejsze warunki, przypominające wczesną wiosnę, spodziewane są na Zachodzie i na Południowych Równinach, w pozostałych regionach szanse na temperatury powyżej, poniżej lub w pobliżu normy są zbliżone.
I tu pojawia się kluczowe zastrzeżenie: prognozy długoterminowe zawsze obarczone są dużą niepewnością, nawet przy użyciu zaawansowanych narzędzi.
Tegoroczna zima w USA jest skrajnie nierówna. Na wschód od Gór Skalistych zima jest dotkliwa. Fale silnego mrozu, historyczne burze śnieżne i groźne opady lodu sparaliżowały wiele regionów. W Bostonie jednego dnia spadło ponad 41 cm śniegu, co było jednym z największych jednodniowych opadów w historii miasta. Według NOAA część obszarów wokół Wielkich Jezior, północnego wschodu i regionu środkowoatlantyckiego doświadcza jednej z dziesięciu najzimniejszych zim w historii pomiarów.
Jednocześnie od Gór Skalistych po zachodnie wybrzeże zimy praktycznie nie ma. Blisko 150 lokalizacji – w tym Phoenix i Las Vegas – notuje najcieplejszą zimę w historii.
Tak duże kontrasty nie są przypadkiem. Zima stała się najszybciej ocieplającą się porą roku na około 75% powierzchni USA. Globalne ocieplenie, napędzane spalaniem paliw kopalnych, zmienia charakter pór roku. Ekstremalne mrozy i potężne burze śnieżne wciąż się zdarzają – ale coraz częściej są wyjątkiem, a nie regułą.
Czy Phil miał rację?
Nie. Prognoza o sześciu kolejnych tygodniach zimy nie znajduje potwierdzenia ani w danych klimatycznych, ani w aktualnych prognozach meteorologicznych. Dzień Świstaka pozostaje ciekawostką kulturową – barwną, medialną i całkowicie oderwaną od nauki.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 2 lutego, 2026
