„Szczyt wymierania lodowców”. Z Ziemi może znikać nawet 3000 lodowców rocznie
Jeszcze nigdy w historii ludzkości lodowce nie znikały tak szybko. Według najnowszego badania opublikowanego w Nature Climate Change, świat wchodzi w okres, który naukowcy określają bez ogródek jako „szczytowe wymieranie lodowców”. Jeśli globalne ocieplenie nie zostanie powstrzymane, w połowie XXI wieku z mapy Ziemi może znikać od 2000 do nawet 4000 lodowców rocznie.
To nie jest metafora ani publicystyczna przesada. To wynik analizy ponad 211 tysięcy lodowców na całym świecie, przeprowadzonej przez międzynarodowy zespół glacjologów pod kierownictwem Landera Van Trichta z ETH Zurich i Vrije Universiteit Brussel.
Dotąd badania koncentrowały się głównie na utracie masy lodu i wzroście poziomu mórz. Tym razem naukowcy postawili inne pytanie: ile konkretnych lodowców przestanie istnieć – rok po roku – w XXI wieku. To istotna zmiana perspektywy. Mniejsze lodowce mają wprawdzie ograniczony wpływ na poziom oceanów, ale ich zanik uderza bezpośrednio w lokalne społeczności – w turystykę, krajobraz, dostęp do wody i kulturową tożsamość regionów górskich.
– Zniknięcie każdego pojedynczego lodowca może mieć poważne konsekwencje lokalne, nawet jeśli jego wkład w globalne topnienie jest niewielki – podkreśla Van Tricht.
Obecnie Ziemia traci około 1000 lodowców rocznie. To jednak dopiero początek. Naukowcy przeanalizowali dane satelitarne dotyczące ponad 211 tysięcy lodowców na całym świecie, modelując ich przyszłość w różnych scenariuszach ocieplenia – od 1,5°C powyżej epoki przedindustrialnej po 4°C. Nawet w najbardziej optymistycznym wariancie tempo zaniku będzie rosło, a liczba lodowców znikających rocznie osiągnie maksimum około 2040 roku.
Przy ograniczeniu ocieplenia do 1,5°C, roczna liczba zanikających lodowców wzrośnie do około 2000, a do końca stulecia przetrwałaby nieco mniej niż połowa obecnych. Jednak obecne prognozy wskazują, że świat zmierza raczej ku wzrostowi temperatury rzędu 2,7°C. W takim scenariuszu między 2040 a 2060 rokiem znikałoby około 3000 lodowców rocznie, a w 2100 roku pozostałby tylko co piąty.
Najczarniejszy wariant zakłada wzrost temperatury o 4°C. Wówczas już w połowie lat 50. XXI wieku tempo zaniku sięgnęłoby 4000 lodowców rocznie, a do końca stulecia przetrwałoby zaledwie około 9 procent z nich.
Moment „szczytowego wymierania” nie nadejdzie wszędzie jednocześnie. W regionach zdominowanych przez niewielkie lodowce – takich jak Alpy Europejskie czy Andy subtropikalne – połowa lodowców może zniknąć już w ciągu dwóch dekad.
W Grenlandii i na obrzeżach Antarktydy proces ten będzie wolniejszy, ale nie dlatego, że lodowce są bezpieczne. Po prostu są większe – a ich topnienie trwa dłużej.
Paradoksalnie, pod koniec stulecia tempo zaniku w Alpach spadnie niemal do zera. Nie z powodu poprawy klimatu, lecz dlatego, że nie będzie już czego tracić.
Współautor badania, glacjolog Matthias Huss, w 2019 roku uczestniczył w symbolicznym „pogrzebie” lodowca Pizol w Szwajcarii. – To coś więcej niż problem naukowy. To naprawdę porusza nasze serca – przyznał.
I trudno się z tym nie zgodzić. Zanik lodowców to nie abstrakcyjna prognoza, lecz proces, który już trwa, widoczny na zdjęciach satelitarnych, w górskich dolinach i w coraz bardziej niestabilnych systemach wodnych.
Każdy scenariusz prowadzi do „szczytu wymierania lodowców”. Różnica polega wyłącznie na skali strat. Polityka klimatyczna nie zdecyduje o tym, czy lodowce będą znikać – tylko ile z nich jeszcze zdążymy ocalić. Jak podkreślają autorzy badania: to ostatni moment, by wybór między „dużą stratą” a „katastrofą” nie został dokonany za nas.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 16 grudnia, 2025
- https://www.sciencealert.com/earth-estimated-to-lose-3000-glaciers-a-year-at-peak-extinction;
