Wielka ściema w świecie mody? Recykling, który szkodzi! Nike i H&M na celowniku
Przez lata poliester z recyklingu był w modzie. Uznawany za ekologiczne remedium na plastikowe odpady, stał się wizytówką „zielonej rewolucji” największych marek. H&M, Adidas, Patagonia, Puma czy Nike prześcigały się w komunikatach o przechodzeniu na surowce odzyskane. Według ich narracji każda bluza czy t-shirt uszyty z przetworzonych butelek PET miał chronić oceany, zmniejszać ilość śmieci i wpisywać się w gospodarkę obiegu zamkniętego.
Problem w tym, że, jak pokazują najnowsze badania, cała ta ekologiczna narracja zaczyna się walić, a „zielone” materiały mogą szkodzić bardziej, niż pomagać.
Greenwashing w wersji premium
Fundacja Changing Markets Foundation, we współpracy z Microplastic Research Group z Uniwersytetu Çukurova w Turcji, przeprowadziła śledztwo, które wstrząsa wizerunkiem marek reklamujących poliester z recyklingu jako ekologiczną innowację. Wyniki są nie tylko niepokojące — są wręcz kompromitujące.
Z analizy wynika, że poliester z recyklingu… zwiększa zanieczyszczenie mikroplastikiem. I to znacznie.
Badacze wykazali, że: 98% poliestru z recyklingu wykorzystywanego przez marki pochodzi nie z odpadów tekstylnych, ale z plastikowych butelek, marki określają to jako „gospodarkę cyrkularną”, choć butelki mogłyby zostać ponownie przetworzone w… kolejne butelki. Problem w tym, że poliester z recyklingu podczas prania uwalnia średnio o 55% więcej mikroplastiku niż poliester pierwotny, a uwalniane cząsteczki są o 20% mniejsze, a więc bardziej mobilne i potencjalnie bardziej toksyczne dla środowiska.
Jak komentuje Urska Trunk z Changing Markets Foundation: „To figowy listek zrównoważonego rozwoju, który skrywa coraz większe uzależnienie mody od materiałów syntetycznych.”
Kto zanieczyszcza najbardziej? Wyniki testów marek
W ramach badania przetestowano odzież pięciu gigantów: Adidas, H&M, Nike, Shein i Zara. Użyto próbek koszulek, sukienek, topów i szortów, aby odtworzyć realne zużycie.
Niechlubnym liderem zanieczyszczenia okazała się firma Nike. Odzież poliestrowa Nike (zarówno pierwotna, jak i z recyklingu) uwalniała najwięcej włókien mikroplastiku spośród wszystkich marek. Nike wypuszczał ponad 30 000 włókien na gram materiału, to 4× więcej niż H&M i 7× więcej niż Zara.
Badacze zwrócili uwagę, że odzież Shein oznaczona jako „recycled” uwalniała tyle samo mikroplastiku, co odzież z poliestru pierwotnego. Naukowcy podejrzewają błędne lub nieuczciwe oznaczenia. Warto dodać, że Shein był już wcześniej karany za wprowadzające w błąd praktyki — łącznie na 40 mln euro.
Firmy odpowiadają: i obrona, i uniki
H&M, pytany o wyniki, deklaruje otwartość na nowe badania i przypomina, że pracuje nad technologiami ograniczającymi uwalnianie włókien. Firma podkreśla też, że poliester to 22% ich materiałów, a nadal dominującym materiałem jest bawełna. Firma zwraca uwagę, że branża nadal potrzebuje materiałów syntetycznych, więc nie zamierzają rezygnować z poliestru, ale chcą ulepszać jego produkcję.
Adidas broni poliestru z recyklingu jeszcze mocniej, przekonując, że ma niższy ślad węglowy niż poliester pierwotny. Firma twierdzi, że: „Większość badań naukowych nie wykazuje różnicy w uwalnianiu mikrowłókien między włóknami z recyklingu a nowymi.”
Zara, Nike i Shein nie odpowiedziały na prośbę o komentarz.
Czy poliester z recyklingu to ekologiczny mit?
Według Changing Markets Foundation — tak. Urska Trunk podkreśla, że problemu nie da się rozwiązać „mądrzejszym projektowaniem”. Badaczka apeluje o: stopniowe odchodzenie od produkcji włókien syntetycznych, ograniczenie wykorzystywania plastikowych butelek jako surowca do odzieży, zatrzymanie zalewu rynku przez tanie, jednorazowe ubrania.
Nowy rozdział w debacie o modzie
Śledztwo obnaża strategiczny paradoks branży fashion: aby wyglądać na ekologiczną, moda… produkuje więcej plastiku w innej formie. Ubrania tworzone z myślą o ratowaniu środowiska ostatecznie mogą to środowisko zatruwać jeszcze bardziej. I choć poliester z recyklingu wciąż ma zalety — m.in. niższy ślad węglowy — to jego ciemna strona staje się coraz trudniejsza do ignorowania.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 11 grudnia, 2025
- https://www.euronews.com/green/2025/12/11/from-nike-to-hm-how-the-fashion-industrys-big-green-plan-is-worsening-microplastic-polluti;
