Oceany najgorętsze w historii pomiarów. Nadchodzi El Niño, które może jeszcze podnieść temperatury
Światowe oceany osiągnęły najwyższą temperaturę w historii pomiarów dla czerwca, przekraczając rekordy ustanowione podczas epizodu El Niño w latach 2023–2024. Naukowcy ostrzegają, że formujące się obecnie El Niño może jeszcze bardziej podgrzać zarówno oceany, jak i atmosferę, zwiększając ryzyko fal upałów, powodzi i silnych cyklonów.
Średnia temperatura powierzchni oceanów w strefie tropikalnej i umiarkowanej osiągnęła obecnie niespełna 21°C. Choć w porównaniu z okresem sprzed rewolucji przemysłowej oznacza to wzrost o zaledwie około 1,4°C, naukowcy podkreślają, że w rzeczywistości jest to ogromna ilość energii zgromadzonej w wodach świata. Ich zdaniem obecne warunki nie miały odpowiednika od około 120 tysięcy lat.
Oceany pochłonęły większość nadmiaru ciepła
Według najnowszej analizy, która powstała przy współpracy Copernicus Climate Change Service i Copernicus Marine Service, średnia temperatura powierzchni oceanów w strefach tropikalnych i umiarkowanych wynosi obecnie nieco poniżej 21°C. Dla porównania, około 1870 roku, przed rozpoczęciem intensywnej industrializacji, było to około 19,6°C.
Choć różnica wydaje się niewielka, oceany pochłonęły ponad 90 proc. dodatkowego ciepła zatrzymywanego w systemie klimatycznym przez gazy cieplarniane powstające podczas spalania węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego. To właśnie dlatego wzrost temperatury oceanów jest jednym z najbardziej wyraźnych wskaźników postępujących zmian klimatu.
Badacze obrazowo porównują skalę tego zjawiska. Szacują, że w 2025 roku ilość energii magazynowanej przez oceany odpowiadała eksplozji około 12 bomb atomowych o sile bomby zrzuconej na Hiroszimę – w każdej sekundzie, przez cały rok.
Tak ciepło nie było od około 120 tys. lat
Zdaniem autorów analizy obecne temperatury oceanów przypominają warunki panujące około 120 tys. lat temu, podczas ostatniego interglacjału, zanim rozpoczęło się ostatnie zlodowacenie. Istnieje jednak zasadnicza różnica. W tamtym okresie ocieplenie następowało stopniowo przez tysiące lat w wyniku naturalnych zmian orbity Ziemi. Współczesne ocieplenie nastąpiło w niewiele ponad sto lat i jest związane z działalnością człowieka.
„Obecne warunki mogą wskazywać na początek nowej fazy, prowadzącej ponownie na nieznane terytorium” – powiedział w oświadczeniu Carlo Buontempo, dyrektor Copernicus Climate Change Service, unijnego obserwatorium klimatu.
„Przy obecnych temperaturach oceanów i El Niño na horyzoncie, prawdopodobnie w nadchodzących miesiącach będziemy świadkami kolejnych rekordów temperatur”.
Globalna średnia temperatura powierzchni oceanów (60°S–60°N) na podstawie danych NOAA. Lata 2025–2026 utrzymują się wyraźnie powyżej średniej wieloletniej, osiągając jedne z najwyższych wartości w historii pomiarów instrumentalnych.
Morze Śródziemne bije rekordy temperatur
Szczególnie wysokie temperatury odnotowano w wodach otaczających Europę, która jednocześnie doświadcza kolejnych fal upałów. W niektórych częściach Morza Śródziemnego temperatura powierzchni wody jest nawet o 6°C wyższa od średniej wieloletniej. Również Morze Północne jest wyjątkowo ciepłe – miejscami o około 3°C powyżej normy.
Tak wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi morskich fal upałów, które coraz silniej oddziałują na ekosystemy oraz pogodę nad lądem.
El Niño może jeszcze podnieść temperatury
Niepokój naukowców budzi również sytuacja na środkowym i wschodnim Pacyfiku. Temperatury powierzchni oceanu są tam już o około 1,24°C wyższe od średniej. Jeszcze bardziej alarmujące są pomiary z głębszych warstw oceanu, gdzie lokalnie odnotowano temperatury przekraczające normę o ponad 6°C. Oznacza to, że zgromadzone w oceanie ciepło może przez wiele miesięcy oddziaływać na klimat.
Badacze przypominają, że wpływ zjawiska El Niño na temperaturę atmosfery zwykle osiąga maksimum pod koniec jego cyklu. Oznacza to, że choć 2026 rok może należeć do najgorętszych w historii pomiarów, jeszcze wyższe temperatury mogą wystąpić w 2027 roku.
Skutki odczuwalne również na lądzie
Oceany odgrywają kluczową rolę w regulowaniu klimatu, dlatego ich ocieplanie wpływa na pogodę praktycznie na całym świecie.
Cieplejsze morza oznaczają większą ilość pary wodnej w atmosferze, co sprzyja powstawaniu intensywniejszych opadów, silniejszych cyklonów tropikalnych oraz zwiększa ryzyko gwałtownych powodzi. Jednocześnie rośnie prawdopodobieństwo występowania częstszych i bardziej dotkliwych fal upałów nad lądami. Naukowcy przypominają, że rekordowa morska fala upałów na Atlantyku w 2023 roku poprzedziła serię ekstremalnych zjawisk pogodowych w Europie, w tym wyjątkowo wysokie temperatury, katastrofalne powodzie w Hiszpanii oraz rozległe pożary w rejonie Morza Śródziemnego.
Zagrożone rafy koralowe i rybołówstwo
Rosnące temperatury oceanów stanowią coraz większe zagrożenie dla morskich ekosystemów. Najbardziej narażone są rafy koralowe, które masowo bieleją podczas długotrwałych morskich fal upałów. Negatywne skutki odczuwają także łąki trawy morskiej, ekosystemy przybrzeżne oraz rybołówstwo, ponieważ zmienia się rozmieszczenie wielu gatunków ryb i innych organizmów morskich.
Lepsze prognozy, ale potrzebne są dalsze działania
Naukowcy zwracają uwagę, że rozwój systemów monitoringu pozwala coraz skuteczniej przewidywać morskie fale upałów. Obecnie w wielu regionach świata można je prognozować nawet z trzy- lub czteromiesięcznym wyprzedzeniem, co daje czas na przygotowanie działań ochronnych.
Jednocześnie ostrzegają, że ograniczanie finansowania monitoringu klimatu może utrudnić przewidywanie przyszłych zagrożeń. Podkreślają również, że samo zaprzestanie pomiarów nie zatrzyma zmian klimatu. Ich zdaniem jedynym sposobem ograniczenia dalszego wzrostu temperatur jest jak najszybsze osiągnięcie zerowej emisji netto gazów cieplarnianych.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 3 lipca, 2026
