Rysie wracają na Mazury! W Spychowie otwarto ośrodek, który może odmienić los gatunku
4 grudnia 2025 roku w Nadleśnictwie Spychowo oficjalnie otwarto nowoczesny ośrodek rehabilitacji rysi – miejsce, które ma odegrać kluczową rolę w odbudowie populacji tego skrytego drapieżnika w północnej Polsce. Uroczystość zgromadziła przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, leśników, naukowców, samorządowców, organizacje pozarządowe oraz dziennikarzy, dla których przygotowano także studyjny wyjazd terenowy.
Wydarzenie było częścią unijnego projektu LIFE „Rozszerzenie zasięgu populacji rysia w północnej Polsce”, realizowanego przez polskie, litewskie i niemieckie organizacje przyrodnicze. Następnego dnia, 5 grudnia, odbyła się konferencja naukowa poświęcona monitorowaniu i liczeniu rysi – kluczowym elementom ich długofalowej ochrony.
Rysie w Polsce: gatunek pod presją
Polska populacja rysia jest rozproszona i składa się z trzech izolowanych grup: zachodniopomorskiej, mazurskiej i podlaskiej. Zwierzęta te wymagają ochrony czynnej – współczesny świat nie sprzyja dużym, skrytym drapieżnikom.
Rysie padają ofiarami kolizji drogowych, chorób takich jak świerzb oraz kłusownictwa. Rozrastająca się sieć dróg i zabudowa w strefach ekotonowych (na granicy pól i lasów) utrudniają im migracje, co prowadzi do ograniczenia przepływu genów. Dla populacji podlaskiej dodatkowym ciosem okazała się budowa zapory na granicy z Białorusią, która przerwała naturalne szlaki wędrówek zwierząt.
Nowy ośrodek w Spychowie – bezpieczeństwo i rehabilitacja na Mazurach
W odpowiedzi na potrzebę wzmacniania północnych populacji rysia w ostatnich latach zaczęto wypuszczać na wolność osobniki z hodowli oraz z zagranicy. Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze ma w tym zakresie duże sukcesy – w ciągu sześciu lat wypuściło ponad 100 rysi i prowadzi leczenie chorych zwierząt w ośrodku w Jabłonowie.
Do tej pory we wschodniej Polsce brakowało jednak placówki, która mogłaby pełnić podobną funkcję. To właśnie zmienia nowo otwarty ośrodek rehabilitacyjny w Spychowie, powstały na terenie Szkółki Leśnej Piasutno. Choć – jak podkreślają przyrodnicy – nikomu nie życzą, by rysie musiały tu trafiać, jego obecność znacząco zwiększy szanse ratowania rannych i chorych osobników z Mazur i Podlasia.
Ośrodek położony jest w malowniczym otoczeniu lasów i przygotowany do przyjęcia zwierząt wymagających opieki weterynaryjnej oraz długotrwałej rehabilitacji.
Ośrodek rehabilitacji rysi pod Spychowem położony jest w malowniczej scenerii, fot. WWF Polska
Rozmowy o przyszłości ochrony rysia: potrzeba nowej strategii
W dniu otwarcia odbyły się także warsztaty, których celem była dyskusja nad przygotowaniem ogólnopolskiej strategii ochrony rysia. Fundacja WWF Polska podkreśliła, że taki dokument powinien wreszcie usystematyzować działania prowadzone przez różne instytucje i organizacje.
Profesor Krzysztof Schmidt z Instytutu Biologii Ssaków PAN przypomniał o „Programie ochrony rysia w Polsce” z 2011 roku, który – choć dobrze zaplanowany – nigdy nie został wdrożony. Beata Piwowarska z GDOŚ zwróciła uwagę na konieczność dostosowania nowych zapisów do aktualnych wymogów prawnych.
Podczas panelu dyskusyjnego eksperci zgodnie wskazywali, że od 2011 roku krajobraz znacznie się zmienił. Maciej Tracz (ZTP) podkreślał, że rozbudowa ekspresówek poprawiła komfort ludzi, ale stworzyła nowe bariery ekologiczne. Stefan Jakimiuk (WWF Polska) zwrócił uwagę na zagrożenia związane z powstawaniem osiedli na obrzeżach lasów, gdzie bytują zarówno rysie, jak i ich ofiary.
Wszyscy zgodzili się co do jednego: tworzenie i ochrona korytarzy ekologicznych to niezbędny warunek długofalowej odbudowy populacji rysia w Polsce.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 12 grudnia, 2025
- https://spychowo.olsztyn.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/lesnicy-ratuja-rysie;
