Wspólnotowy system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Polsce
Zakończyły się konsultacje społeczne i międzyresortowe na temat projektu ustawy określającej zasady funkcjonowania w Polsce wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.
Głównym celem projektu ustawy jest dostosowanie polskich przepisów do wymogów prawa Unii Europejskiej, a przez to – ułatwienie polskim przedsiębiorcom obrotu uprawnieniami do emisji w ramach wspólnotowego systemu.
Ustawa Przewiduje także włączenie do wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji nowej kategorii podmiotów, jaką stanowić będą operatorzy statków powietrznych.
Z dniem wejścia w życie ustawy, funkcjonujący dotychczas Krajowy Administrator Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji (KASHUE) zmieni nazwę na Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE). Wykonywanie zadań zostało powierzone Instytutowi Ochrony Środowiska w Warszawie.
Projekt ustawy zawiera nowe regulacje w zakresie:
- Zakwalifikowania instalacji do objęcia wspólnotowym systemem,
- Włączenia do wspólnotowego systemu operacji lotniczych wykonywanych przez operatorów statków powietrznych
- Rozdziału uprawnień do emisji z krajowej rezerwy,
- Zasad rozporządzania uprawnieniami do emisji,
- Zasad zbywania uprawnień do emisji w drodze aukcji,
- Stworzenia systemu sankcji zabezpieczających wykonywanie obowiązków wynikających z ustawy.
Nadzór nad wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji sprawuje Minister Środowiska. Obowiązek administrowania systemem powierzono KOBIZE.
Rozdziału uprawnień do emisji pomiędzy prowadzącymi instalacje na dany okres rozliczeniowy dokonuje się w Krajowym Planie Rozdziału Uprawnień – KPRU. KOBIZE na podstawie informacji przekazywanych przez prowadzących instalacje opracowuje projekt KPRU. Uprawnienia do emisji dla instalacji nowych i instalacji, w których dokonano zmiany, są przyznawane drogą zezwoleń.
Podmiot korzystający ze środowiska dla instalacji objętej wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji określi opłatę za wprowadzanie do powietrza dwutlenku węgla. Opłatę tą wnosi się na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Podmiot korzystający ze środowiska, który poniósł opłatę, jest zwolniony w tym zakresie z ponoszenia opłat za emisję dwutlenku węgla zgodnie z zasadą określoną w ustawie Prawo ochrony środowiska. Analogiczne rozwiązanie zaproponowano dla operatorów statków powietrznych.
Uprawnienia do emisji dla operatorów statków powietrznych
Operator statku powietrznego – aby otrzymać bezpłatne uprawnienia do emisji – musi złożyć do Ministra Środowiska wniosek oraz wnieść opłatę rejestracyjną (równowartość w złotych 100 euro, przeliczoną według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski) na rachunek NFOŚiGW. We wniosku operator przekazuje zweryfikowany raport o liczbie tonokilometrów pochodzących z wykonanych operacji lotniczych w roku monitorowania. Minister Środowiska przekazuje otrzymane wnioski do Komisji Europejskiej, która wydaje decyzję określającą informacje i dane służące obliczeniu wielkości przydziałów dla operatora. Po opublikowaniu decyzji KE, Minister Środowiska oblicza i publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej informacje o całkowitej liczbie uprawnień do emisji przyznanych na okres rozliczeniowy operatorowi statku powietrznego oraz liczbie uprawnień do emisji przyznanych na każdy rok okresu rozliczeniowego. Uprawnienia do emisji przyznane operatorom statków powietrznych są przekazywane na rachunki operatorów do dnia 28 lutego.
Aukcje uprawnień do emisji
Zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Polska może zbyć do 10% uprawnień do emisji w okresie rozliczeniowym 2008-2012. Uprawnienia do emisji z krajowej rezerwy uprawnień do emisji dla instalacji nowych lub tych, w których dokonano zmiany w instalacji oraz z rezerwy uprawnień do emisji dla projektów wspólnych wdrożeń, które nie zostaną wykorzystane do dnia 30 czerwca 2012 r., mogą zostać zbyte w drodze aukcji. Sprawnie funkcjonujący rynek uprawnień do emisji, prostota aukcji oraz niższe koszty organizacji zdecydowały o wykorzystaniu w niniejszym projekcie modelu aukcji statycznej.
Zezwolenie na uczestnictwo instalacji we wspólnotowym systemie
Prowadzący instalację objętą systemem jest zobowiązany do uzyskania zezwolenia na uczestnictwo w tym systemie. Zezwolenie jest wydawane przez marszałka województwa lub starostę na wniosek prowadzącego instalacje. Wskazane organy będą także zobowiązane do wydania decyzji w przypadku dokonania zmiany w instalacji lub uruchomienia instalacji nowej.
Zasady monitorowania oraz rozliczania wielkości emisji
Prowadzący instalację, który posiada zezwolenie, jest zobowiązany do monitorowania wielkości emisji oraz do jej rozliczania. Rozliczenia wielkości emisji dokonuje się na podstawie raportu, w którym zawarte są informacje o rzeczywistej wielkości emisji na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Projekt ustawy wprowadza zasadę weryfikacji raportów przez audytorów w zakresie zgodności informacji zawartych w raporcie ze stanem faktycznym. Ustawa uchyla przepisy dotyczące możliwości weryfikacji raportów przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska.
Również operatorzy statków powietrznych składają do Ministra Środowiska wniosek o zatwierdzenie planu monitorowania wielkości emisji i planu monitorowania liczby tonokilometrów. Na podstawie zatwierdzonego planu monitorowania wielkości emisji operator statku powietrznego przygotowuje raport i na jego podstawie rozlicza coroczną wielkość emisji. Raport z monitorowania wielkości emisji oraz raport o liczbie tonokilometrów pochodzących z wykonanych operacji lotniczych podlega weryfikacji przez uprawnionych audytorów.
Prowadzący instalację oraz operator statku powietrznego mogą rozliczyć wielkość emisji poprzez wykorzystanie jednostek redukcji emisji i jednostek poświadczonej redukcji emisji.
Przepisy zawarte w projektowanej ustawie określają również zasady karania za niewywiązywanie się z obowiązków posiadania zezwolenia na udział w systemie instalacji, brak zatwierdzonych planów monitorowania oraz niezgłoszenie zaprzestania eksploatacji instalacji.
![Jemiołuszkę łatwo spotkać w miastach. By Eddie Carle (Eddie CarleUploaded by Anomity) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons](https://www.ekologia.pl/wp-content/uploads/2023/03/800px-bohemian-waxwing-2007_800x537.jpg)
