Jak kochają ptaki? Zaloty, małżeństwa, zdrady i rozwody
Życie miłosne ptaków mogłoby być materiałem na klasyczną telenowelę – nie brakuje w nim romantyki, dramatów i gorących namiętności. Jedne gatunki wzruszają do łez swoją dożywotnią lojalnością, inne zmieniają partnerów jak rękawiczki. Poznaj najwierniejsze i najbardziej rozwiązłe ptaki na świecie.
Wzloty i zaloty
Ptaki to gromada zwierząt, w której najsilniej zaznaczają się różnice w wyglądzie między płciami – samiec zwykle jest znacznie ładniejszy. I to na samcu właśnie spoczywa zadanie zaimponowania partnerce na tyle, aby dała się uwieść. Taktyki są różne, a oblekanie się w piękne piórka zazwyczaj nie wystarcza.
Bardzo wiele gatunków realizuje rytuał zalotów w formie tańca. Koliberki kalifornijskie wybierają pląsy w powietrzu, rozkładając przy tym pióra podgardla, tak, że w słońcu wyglądają niczym latający kwiat. Manakin czerwonogłowy stawia na oszałamiający taniec na gałęzi, a jego ruchy do złudzenia przypominają słynny „moondance” Michaela Jacksona. Prawdziwy balet na wodzie odgrywają natomiast perkozy wielkie, dosłownie biegając w duecie po tafli jeziora.
Kto nie tańczy, ten śpiewa, a dodatkowo może też podkarmiać wybrankę smacznymi kąskami. Kardynały szkarłatne kopulują prawie natychmiast po przekazaniu pokarmu z dziobu do dziobu, bo dla samicy to znak, że samiec sprawdzi się w roli karmiącego ojca. Inne gatunki w ramach godów wolą podkreślić swoje inżynierskie zdolności – strzyżyk śnieżny od razu zaprasza samicę do swej dziupli „umeblowanej” patykami, zaś altanniki w ramach zalotów budują wyszukane altany, które dekorują kwiatami, kamykami, a czasem nawet monetami!
Wideo: Niezwykły taniec godowy samca manakina czerwonogłowego:
Niczym papużki nierozłączki
Udane gody powinny skończyć się kopulacją, która u większości ptaków trwa zaledwie 1-2 sekundy. Nie jest jednak prawdą, że płci męskiej zależy wyłącznie na seksie – przynajmniej nie wszystkim. Ptaki wyróżniają się w królestwie zwierząt zamiłowaniem do monogamii, którego mógłby im pozazdrościć niejeden człowiek.
Do najbardziej lojalnych kochanków należą albatrosy ciemnolice, które łączą się w pary wyjątkowo późno – dopiero w wieku ok. 8-9 lat. Pozostają sobie jednak wierne do końca życia, a gdy jeden z partnerów umiera, drugi przez nawet dwa lata pozostaje w żałobie.
Żyjące w rejonie arktycznym maskonury większość roku spędzają samotnie w oceanie, ale na wiosnę odnajdują się zawsze na lądzie ze swoim stałym partnerem, aby po raz kolejny założyć rodzinę. Ornitologowie zaobserwowali, że odnawianiu więzi między „małżonkami” towarzyszy pieszczota łudząco podobna do pocałunków – maskonury czule ocierając się dziobami.
Samce sępników czarnych nie opuszczają swoich partnerek nawet poza okresem godowym. Gdy potomstwo przychodzi na świat, rodzice solidarnie dzielą się obowiązkami, wspólnie broniąc i dokarmiając pisklaki. Podobnym przywiązaniem do idei rodziny charakteryzują się kondory kalifornijskie, w których gnieździe co roku pojawia się tylko jedno jajo, a matka i ojciec prześcigają się w opiece nad jedynaczkiem.
Wierne sobie do końca życia pozostają również żurawie krzykliwe, które dobierają się w pary jeszcze przed osiągnięciem dojrzałości płciowej – ich miłość zaczyna się więc od przyjaźni, a w miarę zacieśniania się związku para buduje razem obszerne gniazdo na wodzie. Młode pozostają z troskliwymi rodzicami przez 9 miesięcy i odbywają z nimi daleki lot do zimowiska.
Tabela przedstawiająca korzyści z monogamii u ptaków; opracowanie własne na podst. Birdfy.com
Z gniazdka do gniazdka, czyli zdrada i rozpusta
Co do zasady lojalne są również wróble. Pary pozostają ze sobą przez większość roku i utrzymują bliskie kontakty społeczne. Nie na wyłączność jednak. U wróbli okazyjny skok w bok jest społeczną normą i nikt nie wydaje się mieć z tym problemu. Ornitolodzy uważają wręcz, że ok. 15% piskląt pochodzi z takich właśnie „relacji pozamałżeńskich”.
Za lojalne ptaki uchodzą również pingwiny, ale pozory mogą mylić. Wśród pingwinów peruwiańskich co piąty samiec i co trzecia samica regularnie oddaje się seksualnej rozpuście mimo bycia „w związku”. Ornitolodzy podglądający te zdrady z ukrycia stwierdzili jednak, że niewierne samice wymykają się zawsze z własnego gniazda, aby spotkać się kochankiem. Choć tyle mają przyzwoitości.
Najbardziej rozwiązłym ptakiem na świecie jest jednak niepozorna szarobrewka bagienna. Choć każdego sezonu godowego oficjalnie łączy się pary, nawet w krótkoterminowym związku nie potrafi dochować wierności. Naukowcy z Uniwersytetu w Connecticut, którzy zbadali 60 lęgów szarobrewki, stwierdzili, że aż w 57 z nich co najmniej dwa pisklęta miały innego ojca niż reszta potomstwa. Podobne wyniki dało badanie gniazd namorzynków seszelskich – w ciągu dziesięciu lat aż 40% piskląt pochodziło od innego ojca niż aktualny partner matki.
Samiec gąsiorka karmi swoją wybrankę, aby wkraść się w jej łaski, fot. yuriybal/envato
Czasem lepiej jest rozlecieć się w różne strony
Słynne z wierności łabędzie nieme w rzeczywistości decydują się czasem na „rozwód”. Zdaniem ornitologów ma on miejsce u co dziesiątej pary, której nie powiodło się rodzicielstwo. Ów praktyczny zmysł wykazują również łabędzie wdowy, które już trzy tygodnie po śmierci partnera znajdują sobie nowego kochanka.
Rozwody praktykują również mewy trójpalczaste i wydrzyki wielkie, a u nurzyków bywają one wręcz wymuszone – na terytorium lęgowe wkradają się czasem intruzi, którzy umyślnie rozbijają istniejące „małżeństwa”.
Przyczyny rozstania mogą być jednak znacznie bardziej błahe. Brytyjscy naukowcy zaobserwowali, że u kormoranów czubatych zła pogoda w przed sezonem lęgowym sprawia, że nawet ponad 70% par decyduje się na zakończenie związku. „Wiatr nam nie sprzyjał” – wydają się myśleć ptaki, dając sobie szansę na nowe, lepsze partnerstwo.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 7 stycznia, 2026 | Zaktualizowany: 14 lutego, 2026
- „10 Outrageous Ways Birds Dance to Impress Their Mates” Hannah Waters, https://www.audubon.org/magazine/10-outrageous-ways-birds-dance-impress-their-mates, 18/11/2025;
- “Why Do Penguins Cheat On Their Partners?” Ruqqaiya Khan, https://www.scienceabc.com/nature/animals/why-do-penguins-cheat-on-their-partners.html#google_vignette, 18/11/2025;
- “Researchers Identify the Most Promiscuous Birds in the World” Cindy Weiss, https://today.uconn.edu/2009/12/researchers-identify-the-most-promiscuous-birds-in-the-world/, 18/11/2025;
- “Till Death Do Them Part: 8 Birds that Mate for Life” Michele Berger, https://www.audubon.org/magazine/till-death-do-them-part-8-birds-mate-life, 18/11/2025;
- “This is how you date, mate, and break-up, according to birds” BirdLife, https://www.birdlife.org/news/2022/02/03/this-is-how-you-court-according-to-birds/, 18/11/2025;
- “How Do Birds “Fall in Love”? A Look at Courtship Displays” Marc Devokaitis, https://www.allaboutbirds.org/news/how-do-birds-fall-in-love-a-look-at-courtship-displays/, 18/11/2025;
