Najlepsze seriale i filmy dokumentalne o przyrodzie. To trzeba obejrzeć!
Kino to nie tylko rozrywka, ale także ważny środek przekazu. Fenomen sir Davida Attenborough’a jasno dowodzi, że filmy dokumentalne kształtują wyobraźnię społeczeństwa, uwrażliwiają, a nierzadko też wyciskają łzy z oczu. Sprawdź, które tytuły koniecznie warto obejrzeć, aby dowiedzieć się więcej o fascynującym świecie ginącej przyrody.
„Planeta Ziemia”
Jeśli każdy człowiek miałby obejrzeć tylko jeden przyrodniczy serial dokumentalny, to powinno nim być nim dzieło legendarnego Davida Attenborough’a, „Planeta Ziemia” (2006). Zrealizowany przez BBC i emitowany w 130 krajach świata, pozwala on widzom zwiedzić cały świat w ramach 11 odcinków, od biegunów po najdziksze zakątki dżungli.
Fantastyczny sposób narracji zbliża nas do codziennego życia zwierząt, pozwalając zrozumieć siły równoważące działanie ekosystemów. Attenborough ujawnia kulisy wielkiej migracji słoni w Delcie Okavango, podstępnych polowań krokodyli na przekraczające rzeki stada gnu czy walki o dominację wśród północnoamerykańskich bizonów. Nie brakuje tu unikalnych ujęć z oceanicznych głębin, w których kryją się stworzenia przypominające bajkowe stwory ani zbliżeń na najmniejszych mieszkańców tropikalnych lasów, takich jak żyjące na drzewach chwytnice kolorowe.
Komu będzie mało zachwytów na ziemską bioróżnorodnością, może sięgnąć po nakręconą w 2016 r. drugą serię „Planeta Ziemia II”, która oszałamia postępem audiowizualnym. Bliskie spotkania z najdzikszymi mieszkańcami naszej planety nabierają tu niezwykłej ostrości, a emocje często sięgają zenitu.
„Zamarznięta planeta”
W bogatej filmografii Davida Attenborough’a na uwagę zasługuje również 7-odcinkowy serial „Zamarznięta Planeta” (2011) poświęcony w całości przyrodzie Arktyki i Antarktydy. W dobie przyspieszonego topnienia lodowców, każde dziecko i każdy dorosły powinni uświadomić sobie, jakie bogactwo kryje się w regionach podbiegunowych i jak kluczowe jest jego zachowanie.
Widzowie mogą dowiedzieć się więcej o wyzwaniach stojących przed głodującymi niedźwiedziami polarnymi i kurczącymi się koloniami pingwinów Adeli. Nie brakuje tu sensacyjnych ataków orek czy amfitryt lamparcich, ani scen dramatycznej walki o przetrwanie zimy w najcięższych możliwych warunkach na świecie. Ostatni odcinek zatytułowany „Na cienkim lodzie” w dosadny sposób obrazuje wpływ, jaki rosnące globalne temperatury wywierają na piękne lodowych krain dalekiej północy i południa.
„Kraina miodu”
Filmy dokumentalne o przyrodzie to nie tylko podglądanie dzikich zwierząt w najodleglejszych zakątkach świata. Nagrodzone na Festiwalu w Sundance w 2019 r. dzieło Tamary Kotevskiej i Ljubomira Stefanova to wzruszająca opowieść o relacji z człowieka z ekosystemem. „Kraina miodu” przedstawia niezwykłą historię kobiety, będącej ostatnia niezależną pszczelarką w górach Macedonii Północnej.
Krytycy unoszą się w zachwycie nad fantastycznymi obrazami skalistych zboczy, po których zwinnie przemieszcza się 50-letnia Hatidze podśpiewując: „połowa dla nich, połowa dla mnie”. Bo niezależne pszczelarstwo pozostawia w dzikich dziuplach połowę miodu, tak, aby nie zakłócać życia owadów, bez których świat będzie wymierać. Film traktuje o górskiej przyrodzie i harmonijnej egzystencji człowieka z środowiskiem naturalnym, ale także o zagrożeniach związanych z ludzką łapczywością. To piękna i mądra opowieść dla całej rodziny.
„Czego nauczyła mnie ośmiornica”
W nieco inny sposób relację między człowiekiem a zwierzęciem przedstawia film dokumentalny „Czego nauczyła mnie ośmiornica” (2020) nakręcony przez duet Pippa Ehrlich i James Reed i nagrodzony Oscarem. Przedstawia on historię wyjątkowej przyjaźni nurka i ośmiornicy zwyczajnej zamieszkującej las wodorostów w morzu wokół Kapsztadu, w Południowej Afryce.
Główny bohater, Craig Foster, z powodu wypalenia zawodowego postanawia codziennie po pracy oddawać się nurkowaniu w swobodnej formie, bez butli. Tym sposobem natrafia na tytułową ośmiornicę i w przeciągu roku nawiązuje z nią bliski kontakt oparty na wzajemnym zaufaniu i widocznej sympatii. Opowieść jest niezwykle poruszająca, a jednocześnie dowodzi, jak natura może pomóc wewnętrznej transformacji człowieka.
„Niedźwiedzie”
Zrealizowany przez wytwórnię Disney Nature film dokumentalny „Niedźwiedzie” (2014) łączy fascynującą obserwację przyrody z ogromną dozą futrzanej rozkoszy. Jako alternatywa dla zbyt czasem szalonych kreskówek, wciąga i urzeka, ale jednocześnie koi zmysły i buduje pozytywne emocje wobec bezlitosnych czasem drapieżników.
Twórcom filmu udało się przez okrągły rok obserwować rodzinę niedźwiedzi na Alasce. Kamera podąża za niestrudzoną niedźwiedzicą i jej dwoma małymi, pokazując pierwsze ważne lekcje życiowe, chwile zabawy i grozy, wędrówki przez zapierające dech w piersiach krainy i mnóstwo matczynej czułości – jednym słowem prawdziwy żywot niedźwiedzia.
„Marsz pingwinów”
Śmieszny i smutny zarazem, trzymający w napięciu i zachwycie od pierwszej do ostatniej minuty – takie właśnie jest „Marsz pingwinów” (2005) nakręcony przez Luca Jaqueta. Opowiada on historię, która rozgrywa się na Antarktydzie co roku. W marcu pingwiny wyruszają w swój marsz na tereny lęgowe, aby tam znaleźć partnera i założyć rodzinę.
Brzmi prozaicznie, ale wędrówka ta pełna jest niebezpieczeństw i przeszkód, wiodąc dzielne ptaki przez setki kilometrów zmrożonego, wietrznego krajobrazu. Dotarcie do celu nie kończy jednak przygody – widzowie mogą następnie obserwować poświęcenie rodziców związane z opieką nad jajkiem. Trudno jest nie poczuć ogromnej sympatii do czarno-białych bohaterów bieguna południowego!
„Nasze miejsce na Ziemi”
Filmy dokumentalne traktują nie tylko o dzikiej o przyrodzie. Zrealizowana przez Johna Chestera opowieść „Nasze miejsce na Ziemi” (2018) to historia jego własnej farmy funkcjonującej w zgodzie z prawami natury. Wraz z małżonką stworzył on na 200 akrach ziemi nieopodal Los Angeles prawdziwy ekosystem z tysiącem drzew, setkami gatunków roślin i ogromną żywą menażerią.
Chester nie tylko pokazuje, jak żyją zwierzęta, ale udowadnia, że hodowla jest możliwa bez pestycydów i okrucieństwa, na przekór współczesnym praktykom rolniczym. Ekipa filmowa śledzi pełnych 10 lat z życia farmy, dając widzom okazję do zaprzyjaźnienia się z jej charyzmatycznymi bohaterami. Nie jest to jednak wyłącznie obraz absolutnej sielanki – w filmie pojawiają się problemy typu napaści kojotów czy groźba pożarów, formułując ciekawy portret ambitnych farmerów.
Dlaczego warto oglądać filmy dokumentalne o przyrodzie?
W codziennym natłoku zajęć i pogoni za sukcesem zbyt często zapominamy, że nie jesteśmy jedynymi mieszkańcami tej planety. Jako widzowie mamy tymczasem unikalną możliwość nie tylko podejrzeć życie w zakątkach świata, do których nigdy nie dotrzemy, ale również nabrać nieco pokory. Bo każdy gatunek walczy o przeżycie, o rodzinę, pożywienie i bezpieczeństwo. I każdemu należy się szacunek, empatia, a w miarę możliwości również pomoc!
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 25 czerwca, 2025 | Zaktualizowany: 29 lipca, 2025
- „Lights, Camera, Action! The Impact of Climate Change Documentaries on Environmental Activism” Virignia Mcall, https://earth.org/lights-camera-action-the-impact-of-climate-change-documentaries-on-environmental-activism/, 2/06/2025;
- “17 best David Attenborough documentaries to watch and stream: Unmissable wildlife television at your fingertips” Paul McGuinness, https://www.discoverwildlife.com/tv/best-david-attenborough-documentaries, 2/06/2026;
- “Honeyland review – beekeeper's life with a sting in the tale” Cath Clarke, https://www.theguardian.com/film/2019/sep/11/honeyland-review-beekeeping-bees-north-macedonia-documentary, 2/06/2025;
- “The 15 best nature documentaries and docuseries” Chris Snellgrove, https://ew.com/best-nature-documentaries-8547811, 2/06/2025;
- “Documentary Offers Eco-Conscious Farm Wisdom: 'Biggest Little Farm'” Mark Jenkins, https://www.npr.org/2019/05/08/721464968/documentary-offers-eco-conscious-farm-wisdom-biggest-little-farm, 2/06/2025;
- “March of the Penguins” Peter Bradshaw, https://www.theguardian.com/culture/2005/dec/09/3, 2/06/2025;
