Tygrysy i niedźwiedzie są głodne. Konflikt między człowiekiem a drapieżnikami narasta
Na ulicach japońskich miast pojawiły się znaki informujące, jak zachowywać się w przypadku ataku niedźwiedzia. Na Syberii ludzie głośno domagają się ochrony przed coraz agresywniejszymi tygrysami. Wielu chwyta za broń. To nowe oblicze konfliktu wynikającego z utraty naturalnych siedlisk i poważnych zaburzeń równowagi ekosystemów. Dzikie zwierzęta próbują walczyć o przetrwanie.
Wygłodzone tygrysy syberyjskie atakują
Wśród syberyjskiej tajgi, na pograniczu Rosji i Chin, żyje jedyna na świecie populacja tygrysów syberyjskich. Z tysięcy pięknych dzikich kotów, które kiedyś przemierzały ogromne terytorium sięgające Półwyspu Koreańskiego, dziś pozostało ok. 750. Tak niewiele, że przez długie lata mało kto je w ogóle widywał.
Sytuację zmienił jednak afrykański pomór świń (ASF) – silnie zakaźna i wysoce śmiertelna choroba wirusowa, która wytępiła populację dzików na dalekim wschodzie Rosji. Tygrysy syberyjskie straciły główne źródło pożywienia i zostały zmuszone do improwizacji. Najpierw z gospodarstw zaczęły znikać psy, konie i bydło, a w 2025 r. dzikie koty zaczęły atakować ludzi. W ciągu jednej zimy zginęły trzy osoby, co stanowi rekord kilku dekad.
W wielu regionach od czasu rozprzestrzenienia się ASF liczba incydentów z tygrysami wzrosła o nawet 1000%. Ludzie są przerażeni i zaczynają strzelać – od października 2024 r. zabili 17 tygrysów, a 27 pochwycili. Eksperci nie mają wątpliwości: agresja pręgowanych kotów jest wywołana głodem.
Młody tygrys syberyjski podczas polowania, fot. westend61/envato
Niedźwiedzie terroryzują Japonię
Pod koniec listopada w pobliżu stacji kolejowej na północ od Tokio 69-letni mężczyzna został zaatakowany przez niedźwiedzia himalajskiego. To nie pierwszy taki przypadek – od kwietnia w Japonii odnotowano 112 incydentów z niedźwiedziami, 13 osób zginęło, a 220 zostało rannych. Lokalne media donoszą o drapieżnikach zakradających się do supermarketów i czyhających wokół szkół.
Nic dziwnego, że na ulicach Kioto pojawiły się żółte tablice ostrzegawcze w czterech językach. Zalecają one ukucnięcie i zakrycie rękami szyi w sytuacji bliskiego spotkania z niedźwiedziem. Policjanci w 13 prefekturach otrzymali strzelby z nabojami do usypiania zwierząt oraz specjalne kombinezony ochronne. Na pojedynczych osiedlach przeprowadzono już prewencyjną ewakuację mieszkańców.
Eksperci tłumaczą, że japoński problem jest wynikiem kilku różnych czynników. Po wprowadzeniu zakazu polowań w 2012 r. populacja niedźwiedzi himalajskich na wyspach wzrosła trzykrotnie. Ograniczone siedliska nie są w stanie wykarmić takiej liczby zwierząt, zwłaszcza, że urodzaj żołędzi i buczyny był w tym roku bardzo skąpy. Ruralistyczny krajobraz Japonii zachęca zwierzęta do zapuszczania się coraz dalej w poszukiwaniu pożywienia.
W Japonii popłoch sieją niedźwiedzie tybetańskie, fot. envato
W Europie też niespokojnie
O zagrożeniu ze strony niedźwiedzi słychać również w naszych stronach. W lipcu 2025 r. media informowały o obawach mieszkańców górskiej gminy Cisna, gdzie co kilka dni odnotowywano pojawienie się zwierząt w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych. Spekulowano nawet o możliwości odstrzału trzech najbardziej problematycznych osobników.
Na Słowacji po serii agresywnych ataków niedźwiedzi na ludzi władze podjęły decyzję o odstrzale 350 niedźwiedzi, czyli ¼ całej krajowej populacji. Decyzja władz spotkała się z protestami ekologów i obrońców praw zwierząt, ale mimo to do listopada uśmiercono ponad 200 zwierząt. Zdaniem lokalnych ekspertów problem ataków wynika z rozbudowy ludzkich osiedli na terenach górskich – śmietniki pełne żywnościowych resztek kuszą głodne niedźwiedzie, a ten sposób odżywiania powoli wchodzi im w krew.
Niepokój budzi również rosnąca populacja niedźwiedzi w rumuńskich górach. Od 2004 r. zabiły one łącznie 27 osób, z czego 19 zginęło w ciągu ostatnich pięciu lat. Między 2017 a 2022 r. aż 6500 razy wzywano pomoc z powodu spotkania z brunatnym królem lasu.
Diagram przedstawiający czynniki wpływające na zwiększoną liczbę konfliktów z dzikimi zwierzętami; opracowanie własne
Naukowcy winią zmianę klimatu
Badanie opublikowane przez kalifornijskich naukowców 12 listopada 2025 r. w czasopiśmie „Science Advances” sugeruje, że zmiana klimatu jest ważnym czynnikiem nasilającym konflikt między człowiekiem a dzikimi zwierzętami. Zdaniem autorów intensywne susze prowadzą do kurczenia zasobów przyrodniczych, co przywodzi drapieżniki do desperackich eskapad w pobliże ludzkich osiedli. Odkryto nawet liczbową zależność – na każde 25 mm opadów mniej w skali roku, odnotowuje się 2-3% wzrost częstotliwości incydentów.
W Kalifornii, gdzie prowadzono badania, obserwuje się wzmożoną aktywność pum, kojotów, czarnych niedźwiedzi oraz rysiów rudych. Faktyczne ataki na człowieka pozostają rzadkością, ale coraz częściej widzi się drapieżniki zakradające się do ogrodów i gospodarstw, co dawniej było rzadkością.
Oprócz głodu i suszy zwierzęta z lasów wypędzają również pożary, których nasilenie jest bezpośrednio związane ze zmianą klimatu. Naukowcy ostrzegają, że im mniejsze i uboższe będą naturalne siedliska drapieżników, tym częściej będzie dochodzić do incydentów – niektóre mogą skończyć się tragicznie dla obu stron.
Czy jest jakieś wyjście z tej sytuacji? Historia pokazuje, że odstrzały to najszybsza droga, aby całkowicie zaburzyć równowagę w naturalnych ekosystemach. Lepszym rozwiązaniem wydaje się tworzenie odpowiednio dużych i dobrze ogrodzonych rezerwatów, gdzie dzikie zwierzęta mogą liczyć na względnie naturalne warunki i odpowiednią podaż żywności. Inwestycje w środowisko naturalne są konieczne, aby wszystkim żyło się bezpieczniej.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 2 stycznia, 2026
- “‘The tigers are hungry’: endangered but deadly, the world’s largest big cat is sowing fear in Siberia’s villages” Patrick Greenfield, https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/10/siberian-amur-tiger-endangered-russia-siberia-killings, 4/12/2025;
- “What is African swine fever and how does it spread?” Bibi van der Zee, https://www.theguardian.com/environment/2018/oct/24/what-is-african-swine-fever-and-how-does-it-spread, 4/12/2025;
- “How Climate Change Brings Wildlife to the Yard” Alison Hewitt, https://www.ucdavis.edu/climate/news/how-climate-change-brings-wildlife-yard, 4/12/2025;
- “Man mauled by bear in Japan while using public toilet” Shweta Sharma, https://www.independent.co.uk/asia/japan/japan-bear-attack-toilet-insurance-b2874766.html, 4/12/2025;
- “Popular Japanese city posts signs in four languages urgently warning tourists about bear attacks” Stuti Mishra, https://www.independent.co.uk/asia/japan/japan-bear-attacks-kyoto-warnings-tourists-b2875440.html, 4/12/2025;
- “Can Brussels save Slovakia's bears?” Natalia Silenska, https://www.euractiv.com/news/can-brussels-save-slovakias-bears/, 4/12/2025;
