Jad ślimaków a ewolucja

Toksyny produkowane przez stożki są coraz częściej przedmiotem wielu badań. Już dziś na bazie niektórych substancji czynnych zawartych w jadzie produkuje się nowoczesne leki przeciwbólowe, obniżające ciśnienie czy też pomocne w leczenie epilepsji i choroby Parkinsona. Jednak dwaj biolodzy ewolucyjni z University of Michigan: Tom Duda i Taehwan Lee badali toksyny produkowane przez stożki z zupełnie innego powodu.

Zjawisko zajmowania nowych nisz ekologicznych przez zwierzęta od dawna ciekawiło biologów ewolucyjnych. Populacja uwolniona od presji ze strony konkurencyjnych gatunków (kolonizacja nowych obszarów lub  wyginięcie konkurencji) przewaznie rozszerza swoją dietę lub siedlisko, zajmując wolną niszę ekologiczną. Jednak mimo powszechności tego zjawiska, do tej pory niewiele było wiadomo o ewolucji genów z nim związanych.  Aby to zmienić, biolodzy przebadali dokładnie kilka populacji stożków z gatunku Conus miliaris, zamieszkujących Morze Czerwone, wody wokół niektórych wysp Pacyfiku oraz wschodnie wybrzeże Afryki zachodniej. Okazało się, że na większości obszarów zamieszkiwanych przez ten gatunek ślimak ma dużą konkurencję w efekcie czego poluje tylko na trzy gatunki morskich bezkręgowców. Jednak na wodach wokół Wyspy Wielkanocnej gdzie praktycznie stożki nie mają konkurencji ich dieta jest znacznie bogatsza. Co więcej skład jadu tych ślimaków jest odmienny od składu jadu populacji z innych rejonów, polujących na mniejszą ilość bezkręgowców. Jak twierdzi Duda, to selekcja naturalna wpływa na geny warunkujące skład jadu u poszczególnych populacji – tak by jad ten był najskuteczniejszy wobec gatunków często stanowiących dietę ślimaka. Dlatego też w jadzie stożków z wód Wyspy Wielkanocnej dominują różne toksyny, podczas gdy w jadzie populacji z wód Guam i Samoa wyróżnia się zaledwie kilka toksyn.

Stożki (Conidae) to rodzina morskich ślimaków drapieżnych, słynących z wytwarzania pięknych, kolorowych muszli w kształcie stożka. Ślimaki te zamieszkują morza tropikalne zarówno na płyciznach w pobliżu brzegu jak i głębiej wśród podmorskich łak czy raf koralowych.  Ślimaki te słyną także z wytwarzani bardzo silnych neurotoksyn, wchodzących w skład ich jadu. Polują zazwyczaj na bezkręgowce lub niewielkie ryby – które zabijają specjalną strzałką nasączoną jadem. Jad niektórych gatunków jest na tyle silny, że potrafi zabić człowieka w ciągu kilkunastu minut.

Stożek polujący na rybę