Młodzi naukowcy z AGH stworzyli filtr z drewna. Teraz przetestują go w Ghanie
Czy kawałek drewna może stać się elementem filtra do wody pitnej? Studenci i studentki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie rozwijają technologię, która łączy naturalną strukturę drewna z materiałami mineralnymi zdolnymi do pochłaniania zanieczyszczeń. Projekt „HydroWood” ma w przyszłości znaleźć zastosowanie m.in. tam, gdzie dostęp do zaawansowanych technologii uzdatniania wody jest ograniczony.
Punktem wyjścia dla młodych badaczy było drewno i jego naturalna struktura. Aktywna warstwa materiału, która jest zbudowana z naczyń i porów – może zatrzymywać część cząstek oraz mikroorganizmów przepływających wraz z wodą. Studenci połączyli ją jednak z materiałami mineralnymi o właściwościach sorpcyjnych, m.in. diatomitem, który może wiązać niektóre zanieczyszczenia chemiczne.
– Nasz filtr bazuje na połączeniu drewna z materiałami sorbującymi. Wcześniej były znane właściwości sorbujące różnych skał, ale nikt nie połączył tego z właściwościami drewna, które potrafi zmniejszyć ilość bakterii po ich przefiltrowaniu – tłumaczy Natalia Malcherek z koła naukowego „Tryton”.
Drewno i minerały zamiast skomplikowanej technologii
Prace nad „HydroWood” rozpoczęły się od analizy różnych gatunków drewna. Zespół sprawdzał ich strukturę, przepuszczalność oraz zdolność do zatrzymywania zanieczyszczeń. Następnie studenci przygotowywali komponenty mineralne i budowali kolejne prototypy filtrów.
Badacze zmieniali m.in. układ poszczególnych warstw, proporcje wykorzystanych materiałów oraz warunki przepływu wody. Chodziło nie tylko o uzyskanie jak największej skuteczności, ale również o stworzenie filtra prostego, trwałego i możliwego do wykorzystania w warunkach ograniczonego dostępu do infrastruktury.
Jednym z najważniejszych celów było ograniczenie zanieczyszczeń mikrobiologicznych, przede wszystkim bakterii grupy coli. To właśnie ich obecność jest jednym ze wskaźników wykorzystywanych przy ocenie bezpieczeństwa mikrobiologicznego wody.
Równolegle studenci sprawdzali skuteczność filtrów w usuwaniu metali ciężkich, w tym ołowiu. Do oznaczania ich stężeń wykorzystywali spektrometrię absorpcji atomowej (AAS), pozwalającą na precyzyjne oznaczanie nawet niewielkich ilości pierwiastków w próbkach.
Uzupełnieniem analiz była spektrofotometria UV-VIS, dzięki której zespół mógł badać inne składniki chemiczne wody i obserwować zmiany zachodzące podczas filtracji.
Filtry sprawdzili na Rudawie i Wiśle
Eksperymenty nie ograniczały się do przygotowanych w laboratorium roztworów modelowych. Studenci testowali również próbki rzeczywiste pobierane z naturalnych źródeł, m.in. z Rudawy i Wisły.
Takie badania są istotne, ponieważ rzeczywista woda może zawierać jednocześnie wiele różnych substancji, które mogą wpływać na działanie filtra. Zespół analizował więc nie tylko skuteczność usuwania zanieczyszczeń, ale również wydajność, trwałość i możliwość ponownego wykorzystania filtrów. Autorzy projektu podkreślają, że celem nie jest stworzenie kolejnego skomplikowanego systemu oczyszczania, lecz rozwiązania wykorzystującego materiały stosunkowo łatwo dostępne i przyjazne środowisku.
Kolejny etap? Testy w Ghanie
Najciekawszym etapem projektu mają być testy prowadzone poza laboratorium. Zespół otrzymał zaproszenie do współpracy międzynarodowej od prof. Alberta Ahenkana z University of Ghana. We wrześniu studenci planują wyjazd do Akry. Tam chcą sprawdzić działanie filtrów w warunkach rzeczywistych oraz rozpocząć współpracę z miejscowymi naukowcami.
– „HydroWood” to dla nas przede wszystkim intensywne przeprowadzanie badań obejmujące projektowanie eksperymentów, obsługę specjalistycznej aparatury, analizę wyników i ich interpretację. Jednocześnie rozwijamy technologię, która w przyszłości może znaleźć zastosowanie jako niskokosztowa i ekologiczna metoda uzdatniania wody pitnej, odpowiadająca na realne wyzwania związane z dostępem do bezpiecznej wody – mówi Julia Czerska.
Projekt realizuje studenckie koło naukowe „Tryton” z Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH. Opiekunem koła jest mgr inż. Eugeniusz Świstuń. Badania prowadzone są w ramach programu TURBOgrant Fundacji ORLEN.
W skład zespołu wchodzą Julia Czerska, Agnieszka Dudek, Zofia Fabrowska, Maciej Gołębiewski, Natalia Malcherek, Weronika Nowicka, Dagmara Wardawy, Maria Warych oraz Dominika Tworzydło.
Technologia została również zgłoszona do ochrony patentowej w Urzędzie Patentowym RP. Wniosek jest obecnie w trakcie procedowania.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 17 września, 2026
