Żuraw czarnoszyi (Grus nigricollis)

Wstęp

Żuraw czarnoszyi (łac. Grus nigricollis) to średniej wielkości ptak błotny występujący w Azji, wyjątkowy wśród żurawi ze względu na swoją adaptację do życia w warunkach wysokogórskich. Gatunek ten zamieszkuje przede wszystkim wysokie płaskowyże Tybetu i sąsiednich obszarów Himalajów, a także prowadzi sezonowe migracje do niższych dolin w okresie zimowym. W wielu regionach jest chroniony kulturowo i prawnie, co wspiera jego ochronę.

Wygląd

Żuraw czarnoszyi osiąga długość ciała około 115–139 centymetrów, a rozpiętość skrzydeł wynosi do 235 centymetrów; masa ciała to ok. 5,5–6 kilogramów. Dorosłe osobniki mają płaszcz ciała w odcieniach szarości i białej szarości, kontrastujący z czarnym upierzeniem głowy, szyi, nóg oraz lotek i ogona. Charakterystyczną cechą jest czerwona nagą skóra na czubku głowy oraz biała plama piór za okiem. Samice i samce są podobne pod względem ubarwienia i wielkości. Młode ptaki mają bardziej brązowawe upierzenie głowy i jaśniejszą tonację piór.

Występowanie

Gatunek ten jest typowy dla Azji Środkowej i Południowej. W sezonie lęgowym żurawie czarnoszyje zasiedlają wysokogórskie łąki alpejskie, mokradła, błotniste tereny w dolinach rzek oraz brzegi jezior w Tybecie i prowincjach chińskich takich jak Qinghai, Sichuan czy Gansu, a także w części Ladakhu w Indiach i w Bhutanie. Te środowiska występują na wysokości od około 2600 do 4900 metrów nad poziomem morza. W okresie zimowym ptaki przemieszczają się do niższych dolin, gdzie odnajdują łagodniejsze warunki klimatyczne i żywność w pobliżu rzek, zbiorników wodnych oraz na polach uprawnych, zwłaszcza w regionach Chin, Bhutanu i północno-wschodnich Indii.

Tryb życia

Żurawie czarnoszyje są ptakami towarzyskimi, które często żerują w małych grupach; podczas żerowania jedna z ptaków może pełnić rolę strażnika. Spędzają większość dnia na poszukiwaniu pokarmu, przemieszczając się po łąkach, mokradłach oraz polach, pokonując znaczne odległości między miejscami żerowania. Ich głosy to głośne trąbienia typowe dla żurawi, a ptaki wykorzystują także ciche, nosowe odgłosy w kontaktach w obrębie rodziny.

Dieta

Żuraw czarnoszyi ma dietę wszystkożerną. W naturalnych mokradłach i łąkach spożywa korzenie i kłącza roślin, nasiona, bezkręgowce, owady oraz drobne kręgowce, takie jak ryby i płazy. W okresie zimowym często wykorzystuje pola uprawne, gdzie żywi się również odpadowymi ziarnami zbóż oraz bulwami warzyw.

Rozmnażanie

Okres lęgowy przypada na wiosnę i wczesne lato. Żurawie czarnoszyje tworzą trwałe pary, które są terytorialne w sezonie rozrodczym. Gniazda zakładają na wyniesionych fragmentach mokradeł, zwykle budując platformy z roślinności nad płytką wodą. Samica składa jedno lub dwa jaja, a oboje rodzice biorą udział w wysiadywaniu i wychowywaniu piskląt.

Status ochrony

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje żurawia czarnoszyjego jako gatunek narażony lub bliski zagrożenia (status Near Threatened / Vulnerable), ze względu na coraz większą utratę i degradację siedlisk, wynikającą z działalności człowieka, zmian klimatycznych, rolnictwa oraz zabudowy terenów mokradłowych. Gatunek ten figuruje również w załącznikach konwencji CITES oraz jest prawnie chroniony w wielu krajach swojego zasięgu.

Znaczenie kulturowe

Żuraw czarnoszyi jest ważnym symbolem w kulturach regionów swojego występowania. W Bhutanie jest obiektem świętowania i obrzędów, a w Tybecie ptak ten jest często powiązany z wierzeniami buddyjskimi. W Indiach, zwłaszcza w Ladakhu, został ogłoszony ptakiem państwowym, co wspiera jego ochronę i lokalne programy edukacyjne.

Żuraw czarnoszyi – pytania i odpowiedzi

Gdzie występuje żuraw czarnoszyi?

Żuraw czarnoszyi zamieszkuje wysokogórskie mokradła i łąki Tybetu oraz sąsiednich regionów w Chinach, Indiach i Bhutanie, a zimą migruje do niższych dolin i terenów rolniczych.

Jak wygląda upierzenie żurawia czarnoszyjego?

Ma szarobiałe ciało, czarną głowę i szyję, czarne nogi oraz lotki, czerwony nagi czubek głowy i białą plamę za okiem.

Jaki jest status ochronny gatunku?

Gatunek jest klasyfikowany jako bliski zagrożenia lub narażony na IUCN oraz objęty ochroną prawną i konwencją CITES.

Czym żeruje żuraw czarnoszyi?

Jego dieta jest wszystkożerna i obejmuje korzenie roślin, bezkręgowce, drobne kręgowce oraz odpadowe ziarna z pól uprawnych.