Odtwarzanie Wielkiej Rafy Koralowej – niezwykły projekt współpracy
Raz do roku, w listopadzie, Wielka Rafa Koralowa podlega niezwykłemu zjawisku „tarła”. Australijscy naukowcy wykorzystują ten wyjątkowy okres do eksperymentalnego odtwarzania niszczejących koralowców. Wspomagają ich rdzenne społeczności, które uczą się nowych technologii, w zamian dzieląc się cenną wiedzą przyrodniczą.
Tarło koralowców – podwodny spektakl płodności
Koralowce na całym świecie podlegają postępującej degradacji – w 2025 r. 84% z nich ucierpiało wskutek trwającego od dwóch lat masowego blaknięcia. Ich odnowa jest obecnie jednym z największych priorytetów ochrony środowiska – bez raf wyniszczeniu ulegną tysiące innych gatunków, a wybrzeża stracą osłonę przed erozją.
Koralowiec, nazywany czasem kwiatozwierzem, może rozmnażać się na dwa sposoby: bezpłciowo, przez pączkowanie i podział, lub płciowo. Ta druga metoda otwiera niezwykły potencjał odnowy – przez jamy chłonąco-trawiące korali uwalniane są biliony komórek jajowych i plemników, tworząc gęstą białą chmurę wokół rafy. Niestety, tylko jedna z miliona powstałych larw, przeżyje i przekształci się w dorosły koralowiec. Inne zostaną pożarte, wyginą z powodu braku energii lub nigdy nie zdołają przyczepić się do dna.
Odtwarzanie Wielkiej Rafy Koralowej z basenami i ceramiką
Dla naukowców tarło koralowców stwarza niezwykłą okazję do sztucznego wsparcia raf i zwiększenia skuteczności ich rozmnażania. Całość przypomina trochę proces wspomaganego rozrodu z ludzkich klinik leczenia bezpłodności – plemniki i komórki jajowe są pobierane z korali i łączone w specjalnych basenach ochronnych.
W takim optymalnym środowisku dochodzi do zapłodnienia, a rozwijająca się larwa, zwana planulą, opada na dno, gdzie czeka na nią specjalny ceramiczny „inkubator”, ułatwiający zagnieżdżenie i rozwój. Naukowcy z Australijskiego Instytutu Nauk Morskich (AIMS) planują pozbierać 15 tys. takich ceramicznych nośników i rozmieścić je na rafie, aby wspomóc jej odradzanie
We wcześniejszych latach stosowano również metodę zbierania dojrzałych larw i przesiedlania ich w specjalnych skrzynkach z pleksiglasu w pożądane lokalizacje. Ubiegłoroczne eksperymenty w tym zakresie wykazały wzrost zasiedlenia aż o 56% na obszarze tysięcy m2 rafy.
Wsparcie rdzennych społeczności
Wielka Rafa Koralowa przynosi australijskiej gospodarce 6,4 mld dol. rocznie. Dodatkowo jest ona źródłem utrzymania dla ponad 70 grup rdzennych mieszkańców Australii. Sześć z nich aktywnie uczestniczy w procesie odnowy koralowców, pobierając próbki wody i rozlokowując ceramiczne inkubatory.
Tradycyjne społeczności nie są jednak jedynie siłą roboczą. Ich wiedza na temat rafy pozwala naukowcom lepiej zaplanować proces „implantacji”, a osobiste zaangażowanie zwiększa szansę na sukces. Dla rdzennych mieszkańców wybrzeża Australii Wielka Rafa Koralowa jest częścią tożsamości i naturalnym środowiskiem życia.
Współpraca naukowców i lokalnych społeczności to zdaniem wielu ekspertów kluczowy warunek przetrwania najbardziej zagrożonych ekosystemów na Ziemi. Wielka Rafa Koralowa jest niestety jednym z nich – z raportu przygotowanego przez Uniwersytet w Exeter wynika, że to właśnie degradacja korali jest pierwszym krytycznym punktem, który przekroczyła już nasza planeta.
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 27 listopada, 2025
- “Scientists and Indigenous rangers partner up in trial restoration of Great Barrier Reef” Claudia Sullivan, https://www.abc.net.au/news/2025-11-26/ceramics-and-floating-pools-used-in-battle-to-save-reef/106018712, 27/11/2025;
- “Scientists work to improve health of Great Barrier Reef during annual coral spawning event” Rosanne Maloney, https://www.abc.net.au/news/2025-11-12/great-barrier-reef-coral-spawning-csiro-restoration-work/105997942, 27/11/2025;
- “84% of the world’s coral reefs impacted in the most intense global coral bleaching event ever” ICRI Forum, https://icriforum.org/4gbe-2025/, 27/11/2025;
