Ponad 50 naukowców apeluje do Sejmu. „Polska nie jest gotowa na zmianę klimatu”
Fale upałów, susze, gwałtowne burze i coraz większa presja na zasoby wody przestają być wyjątkami, a stają się nową rzeczywistością. Ponad 50 przedstawicieli polskich uczelni i instytucji naukowych wystąpiło z apelem do Sejmu o pilną debatę na temat przygotowania Polski do skutków zmiany klimatu. Ich zdaniem kraj wciąż nie dysponuje spójną strategią adaptacji, mimo że konsekwencje globalnego ocieplenia są już odczuwalne niemal w każdym regionie.
Tegoroczne wakacje rozpoczęły się pod znakiem jednej z najintensywniejszych fal upałów ostatnich lat. Temperatury przekraczające 35°C oraz tropikalne noce stały się nie tylko wyzwaniem dla codziennego funkcjonowania, ale również realnym zagrożeniem dla zdrowia i bezpieczeństwa mieszkańców.
Biorąc pod uwagę ostatatnie wydarzenia 50 naukowców reprezentujących polskie uczelnie, instytuty badawcze i organizacje naukowe wystosowało list otwarty do marszałka Sejmu oraz parlamentarzystów. Autorzy apelują o zorganizowanie debaty poświęconej temu, czy Polska jest przygotowana na skutki postępującej zmiany klimatu.
Upały to nie anomalia, lecz nowa norma
Sygnatariusze podkreślają, że obecna fala gorąca nie jest przypadkowym zjawiskiem pogodowym. Jak zaznaczają, wpisuje się ona w wieloletni trend wzrostu temperatur, który naukowcy obserwują i dokumentują od dekad.
„To, czego doświadczamy na początku tegorocznych wakacji, nie jest pojedynczym epizodem pogodowym. Jest częścią długoterminowego trendu ocieplania się klimatu” – napisali autorzy listu.
Ich zdaniem coraz częstsze fale upałów, przedłużające się okresy suszy, a także gwałtowne opady i niszczycielskie nawałnice będą coraz częściej wpływać na życie mieszkańców Polski.
Coraz większe koszty dla zdrowia, gospodarki i środowiska
Naukowcy zwracają uwagę, że skutki wysokich temperatur wykraczają daleko poza dyskomfort związany z gorącą pogodą.
W największych miastach mieszkańcy szukają schronienia w klimatyzowanych budynkach, rodzice ograniczają aktywność dzieci na świeżym powietrzu, a osoby starsze oraz przewlekle chore częściej trafiają do szpitali z powodu odwodnienia i przegrzania organizmu.
Jednocześnie susza obniża poziom wód powierzchniowych i gruntowych, pogarsza sytuację rolników oraz zwiększa ryzyko strat w produkcji żywności. Rosną także koszty energii elektrycznej, ponieważ coraz większe zapotrzebowanie na klimatyzację obciąża system energetyczny. Autorzy listu podkreślają, że zmiana klimatu zaczyna wpływać na podstawowe filary bezpieczeństwa państwa, takie jak dostęp do wody, bezpieczeństwo żywnościowe czy odporność infrastruktury na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Przyroda jako naturalna ochrona przed skutkami kryzysu
Szczególne miejsce w apelu zajmuje rola ekosystemów w ograniczaniu skutków ocieplenia klimatu. Jak podkreślają naukowcy, lasy, mokradła, torfowiska czy aleje starych drzew nie są jedynie elementami krajobrazu, lecz pełnią funkcję naturalnej infrastruktury chroniącej ludzi przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych.
„Przyroda nie jest jedynie ofiarą kryzysu klimatycznego. Jest jednym z najbardziej skutecznych narzędzi obrony obywateli przed jego skutkami” – napisali sygnatariusze.
Dodają również, że niszczenie lasów, osuszanie torfowisk czy wycinanie drzew oznacza utratę naturalnych mechanizmów magazynowania wody, obniżania temperatury oraz ograniczania ryzyka powodzi. Ich odbudowa jest znacznie trudniejsza i kosztowniejsza niż zachowanie istniejących ekosystemów.
Polska potrzebuje strategii adaptacji
Zdaniem autorów listu Polska nadal nie posiada kompleksowego planu przygotowania kraju na coraz częstsze fale upałów i inne skutki zmiany klimatu.
Wśród najważniejszych działań wymieniają ograniczanie przegrzewania miast poprzez rozwój zieleni i błękitnej infrastruktury,
zwiększanie retencji wody, wzmacnianie odporności infrastruktury na ekstremalne zjawiska pogodowe, lepszą ochronę osób najbardziej narażonych na skutki upałów czy rozwój działań adaptacyjnych opartych na aktualnej wiedzy naukowej. Jak podkreślają, problem nie dotyczy odległej przyszłości.
„Jest obecny tu i teraz – na ulicach naszych miast, w gospodarstwach rolnych, w szpitalach, w domach osób starszych i na terenach wypoczynkowych” – czytamy w apelu.
Według sygnatariuszy każdy kolejny rok zwłoki będzie zwiększał koszty społeczne, gospodarcze i środowiskowe związane z postępującą zmianą klimatu.
Apel do parlamentarzystów
Autorzy listu zwracają się do posłów i senatorów o rozpoczęcie merytorycznej debaty dotyczącej zarówno ograniczania emisji gazów cieplarnianych, jak i dostosowania kraju do nieuniknionych skutków ocieplenia klimatu. Stawiają przy tym zasadnicze pytanie: jakie działania podejmuje państwo, aby skutecznie chronić obywateli przed skutkami zmiany klimatu wywołanej działalnością człowieka?
Jednocześnie deklarują gotowość do współpracy przy opracowywaniu rozwiązań opartych na aktualnej wiedzy naukowej.
List podpisało ponad 50 przedstawicieli polskich uczelni, instytutów badawczych i organizacji naukowych. Wśród sygnatariuszy znaleźli się m.in. przewodniczący Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN prof. Szymon Malinowski, prof. Piotr Skubała z Uniwersytetu Śląskiego, prof. Bogdan H. Chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz naukowcy reprezentujący Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Śląski i instytuty Polskiej Akademii Nauk.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 2 lipca, 2026
- "Naukowcy chcą debaty w Sejmie o gotowości Polski na zmianę klimatu "; Academia PAN; https://academia.pan.pl/naukowcy-chca-debaty-w-sejmie-o-gotowosci-polski-na-zmiane-klimatu?fbclid=IwY2xjawSy7VFleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeZYXa37MRT8z7pJlbSFKeCnMVtabc7D4dxGv71DIf9302qHpo-nA94rRA_sY_aem_Z02KjPjNN3aNFSWUyYFKug;
