Samoostrzące zęby jeżowców
Dzięki zębom, które same się ostrzą, jeżowce nie mają problemów z wygryzaniem schronień w kamieniu – informuje pismo „Advanced Functional Material”.
Jeżowce (Echinoidea) to gromada morskich zwierząt zaliczanych do typu szkarłupni (Echinodermata). Ich kuliste lub spłaszczone ciała są pokryte licznymi wapiennymi, ruchomo osadzonymi kolcami. Wiele z nich zamieszkuje płytkie przybrzeżne wody o skalistym dnie.
By przeżyć w tak burzliwym środowisku, jeżowce potrzebują kryjówek. Własnymi zębami wygryzają zagłębienia w skale.
Mimo ciągłego intensywnego użytkowania zęby jeżowców nigdy się nie tępią. Dlaczego tak jest wyjaśnili dopiero niedawno naukowcy z University of Wisconsin-Madison. Zespół, na którego czele stała profesor fizyki Pupa Gilbert zbadał zęby jeżowca purpurowego (Strongylocentrotus purpuratus).
Jak się okazało, te stale rosnące zęby mają skomplikowana budowę – są biomineralną mozaiką złożona z dwóch rodzajów kalcytu – płytek i włókien – które są ułożone na krzyż i połączone superwytrzymałym nanocementem kalcytowym. Pomiędzy kryształami są warstwy organicznego materiału o mniejszej wytrzymałości. W odpowiednich momentach w tym słabym punkcie następuje odłamanie fragmentu zęba, co nadaje ostrość pozostałej jego części.
Zdaniem profesor Gilbert wykorzystując trik stosowany przez jeżowce można by wytwarzać narzędzia, które nigdy nie wymagają ostrzenia.
