Sejm zapowiada debatę o bezpieczeństwie klimatycznym. Naukowcy: „To już nie tylko problem środowiska”
Zmiana klimatu powinna być traktowana jako jedno z największych wyzwań dla bezpieczeństwa Polski – przekonują naukowcy, którzy spotkali się z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym. Efektem rozmów ma być parlamentarna debata poświęcona ochronie obywateli przed skutkami coraz częstszych fal upałów, susz i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Data i szczegółowy zakres debaty są obecnie ustalane.
Spotkanie było odpowiedzią na list otwarty podpisany przez blisko 90 badaczek i badaczy zajmujących się klimatem, ochroną środowiska i bezpieczeństwem. Dokument trafił do marszałka Sejmu podczas ostatniej fali upałów. 9 lipca w Kancelarii Sejmu odbyło się spotkanie z sygnatariuszami apelu, w którym uczestniczyli prof. Szymon Malinowski, prof. Piotr Skubała oraz prof. Zbigniew Karaczun. Zbiórkę podpisów koordynowało Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot.
Marszałek Sejmu zadeklarował gotowość do zorganizowania debaty i zapewnił, że parlament odda głos środowisku naukowemu. Patronat nad wydarzeniem ma objąć Polska Akademia Nauk.
– Ze strony Sejmu widzimy dużą otwartość na organizację debaty poświęconej ochronie obywateli przed skutkami zmiany klimatu – powiedziała Katarzyna Wiekiera z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot, inicjatorka apelu.
Klimat to kwestia bezpieczeństwa państwa
Zdaniem naukowców skutki zmian klimatu przestały być wyłącznie problemem środowiskowym. Coraz mocniej wpływają na funkcjonowanie państwa, gospodarki i zdrowie obywateli.
Prof. Zbigniew Karaczun z Koalicji Klimatycznej zwrócił uwagę, że fale upałów prowadzą do wzrostu liczby hospitalizacji i przedwczesnych zgonów, obniżają wydajność pracy w rolnictwie, budownictwie i innych sektorach gospodarki, a także stanowią wyzwanie dla systemu energetycznego.
– Konsekwencje zmiany klimatu dotykają całej gospodarki. By uniknąć strat i kosztów, musimy zwiększyć bezpieczeństwo Polek i Polaków. To dotyczy też bezpieczeństwa zdrowotnego i żywnościowego. Ostatnie fale upałów pokazały, że rosną koszty opieki zdrowotnej: więcej ludzi przedwcześnie umiera, zgłasza się na izbę przyjęć i choruje. Odpowiedzią powinny być bardziej aktywne działania państwa – mówi prof. Karaczun.
Bez przyrody nie będzie odporności
Podczas spotkania mocno wybrzmiał również temat ochrony bioróżnorodności. Prof. Piotr Skubała z Uniwersytetu Śląskiego podkreślał, że zdrowe ekosystemy są jednym z filarów odporności państwa na skutki kryzysu klimatycznego.
– Przedstawiliśmy Panu Marszałkowi propozycję debaty o rozwiązaniach. Diagnozę znamy – nauka mówi o niej od lat. Teraz chcemy przedstawić posłankom i posłom konkretne rozwiązania. Przyroda jest naszą polisą ubezpieczeniową, dlatego na debacie chciałbym mówić o potrzebie ochrony przyrody i bioróżnorodności: więcej obszarów chronionych, odbetonowanie i zazielenianie miast, oddanie przyrodzie 30% powierzchni Polski to są nasze postulaty. Ochrona przyrody jest jednym z fundamentów bezpieczeństwa Państwa Polskiego – podkreślił prof. Skubała.
Naukowcy przekonują, że odbudowa mokradeł, ochrona lasów, rzek i terenów zielonych oraz zwiększanie powierzchni obszarów chronionych powinny stać się ważnym elementem polityki bezpieczeństwa państwa.
Polska nie nadąża z adaptacją
Prof. Szymon Malinowski, przewodniczący Komitetu Problemowego ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN, przypomniał, że środowisko naukowe od lat ostrzega przed skutkami zmian klimatu i przedstawia propozycje działań. Problemem pozostaje jednak tempo ich wdrażania. Podczas spotkania przekazał marszałkowi Sejmu komplet komunikatów Polskiej Akademii Nauk dotyczących kryzysu klimatycznego.
– W poniedziałek nasz komitet uchwalił komunikat w sprawie nienadążania z adaptacją do przyspieszającej zmiany klimatu. Fala upałów, która przeszła w ostatnich dniach przez Polskę i Europę, przyniosła rekordowe temperatury i nie była zjawiskiem przypadkowym, tylko efektem narastającego globalnego ocieplenia napędzanego spalaniem paliw kopalnych. Nie nadążamy za tempem zmiany klimatu. Potrzebujemy przyspieszenia działań adaptacyjnych. Krajowa strategia adaptacji do zmiany klimatu musi być realnym planem określającym, jak podstawowe systemy państwa mają się zachowywać w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych – powiedział prof. Malinowski.
Dezinformacja także osłabia bezpieczeństwo
Jednym z tematów briefingu była również dezinformacja klimatyczna. Zdaniem naukowców fałszywe informacje dotyczące zmian klimatu utrudniają podejmowanie skutecznych decyzji i osłabiają zdolność państwa do reagowania na zagrożenia. Środowisko naukowe proponuje, aby część środków przeznaczanych na transformację energetyczną oraz bezpieczeństwo państwa wspierała edukację klimatyczną i przeciwdziałanie dezinformacji.
Polacy oczekują działań
Katarzyna Wiekiera przypomniała, że społeczne oczekiwania wobec działań państwa w zakresie ochrony przed skutkami zmian klimatu są coraz większe.
– Ostatnie tygodnie przyniosły rekordowe temperatury, co jest wprost związane ze zmianą klimatu napędzaną spalaniem paliw kopalnych. Widzieliśmy braki wody, chaos na kolei, rosnące wyzwania dla systemu ochrony zdrowia. Polki i Polacy rozumieją problem i chcą realnych działań: 69% z nas oczekuje większych wydatków państwa na ochronę przed powodziami, suszami i upałami. Debata to tylko środek do celu, jakim jest zwiększenie bezpieczeństwa Polaków – powiedziała.
Kolejne spotkanie już 17 lipca
Debata w Sejmie ma zgromadzić nie tylko parlamentarzystów, ale również przedstawicieli ministerstw odpowiedzialnych za klimat, gospodarkę wodną, infrastrukturę i bezpieczeństwo. Organizatorzy zapowiadają, że jej celem będzie przedstawienie konkretnych rozwiązań zwiększających odporność Polski na skutki kryzysu klimatycznego.
Środowisko naukowe będzie kontynuować rozmowy z administracją rządową. Na 17 lipca zaplanowano kolejne spotkanie ekspertów z minister klimatu i środowiska Pauliną Hennig-Kloską, która zadeklarowała chęć współpracy przy wypracowywaniu działań adaptacyjnych.
Jak podkreślają naukowcy, dyskusja o zmianach klimatu nie jest już wyłącznie debatą o ochronie środowiska. To przede wszystkim rozmowa o bezpieczeństwie obywateli, stabilności gospodarki, dostępie do wody i żywności oraz odporności państwa na coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 10 lipca, 2026
