30 mikrorezerwatów na 30-lecie Leroy Merlin. Rzadkie ptaki i porosty mogą zyskać bezpieczne schronienie
Orliki krzykliwe, granicznik płucnik i puchlinka ząbkowana – to niektóre z przyrodniczych skarbów odkrytych podczas badań terenowych w trzech województwach. Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, przy wsparciu Leroy Merlin Polska, poszukuje najcenniejszych fragmentów lasów, które mają zostać objęte szczególną ochroną. Celem jest utworzenie 30 mikrorezerwatów.

Nie zawsze trzeba chronić tysiące hektarów, by uratować coś naprawdę cennego. Czasem o przetrwaniu rzadkiego gatunku może zdecydować niewielki fragment lasu, kilka starych drzew czy zachowanie odpowiednich warunków siedliskowych. Właśnie na takich miejscach koncentruje się projekt realizowany przez Fundację Dziedzictwo Przyrodnicze i Leroy Merlin Polska.
Prace terenowe prowadzone są w województwach podkarpackim, małopolskim i warmińsko-mazurskim. Przyrodnicy sprawdzają, gdzie znajdują się siedliska szczególnie wartościowe dla bioróżnorodności i które z nich wymagają dodatkowej ochrony, między innymi przed potencjalną wycinką drzew. Ambicją partnerów jest utworzenie 30 mikrorezerwatów – niewielkich enklaw, w których cenne przyrodniczo gatunki i siedliska będą mogły przetrwać bez presji działalności człowieka.
Orliki krzykliwe i porosty, które zdradzają wiek lasu
Dotychczasowe badania przyniosły interesujące odkrycia. Wśród gatunków stwierdzonych przez ekspertów znalazły się orliki krzykliwe oraz dwa rzadkie porosty: granicznik płucnik i puchlinka ząbkowana. Szczególnie interesujące są właśnie porosty. Choć nie przyciągają uwagi tak jak duże ptaki drapieżne, ich obecność może świadczyć o wysokiej wartości przyrodniczej lasu. Granicznik płucnik i puchlinka ząbkowana są związane z dobrze zachowanymi, naturalnymi ekosystemami leśnymi. Ich występowanie wskazuje na siedliska, które warto zachować w możliwie niezmienionej formie.
Granicznik płucnik ma charakterystyczny wygląd przypominający niewielką sałatę lodową przytwierdzoną do pnia drzewa. Puchlinka ząbkowana również wyróżnia się nietypową budową, a jej nazwa nabiera szczególnego znaczenia, gdy przyjrzymy się jej owocnikom.
– Znaleźliśmy wiele cennych gatunków, na przykład orliki krzykliwe. To majestatyczne ptaki drapieżne, dla których nasza część Europy jest najważniejszą ostoją lęgową. Mamy również rzadkie porosty: granicznik płucnik, wyglądający jak sałata lodowa przyklejona wysoko do pni drzew liściastych, czy puchlinka ząbkowana, która choć niegroźna, przeraża swoimi „zębami”, gdy zajrzy się w jej malutką „paszczę”, czyli apotecjum – mówi Piotr Klub z Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze.
Jak podkreśla ekspert, ochrona takich organizmów oznacza jednocześnie ochronę całych zespołów leśnych, które zachowały swój naturalny, puszczański charakter.
Dlaczego małe fragmenty lasu wymagają ochrony?
Mikrorezerwaty mają być niewielkimi obszarami o szczególnych walorach przyrodniczych. Ich znaczenie nie wynika z powierzchni, lecz z tego, co na niej występuje. Mogą to być siedliska rzadkich gatunków, stare drzewa, fragmenty lasów o naturalnej strukturze czy miejsca ważne dla rozmnażania i żerowania zwierząt. W przypadku wielu organizmów nawet stosunkowo niewielka ingerencja może oznaczać utratę odpowiednich warunków życia. Wycięcie starych drzew, usunięcie martwego drewna czy zmiana struktury drzewostanu mogą zniszczyć siedliska, których odtworzenie zajmie dziesiątki, a czasem setki lat.
Dlatego eksperci najpierw dokumentują przyrodnicze wartości poszczególnych obszarów, a następnie wskazują miejsca, które mogą zostać objęte szczególną ochroną, w tym strefami ochrony ścisłej.
Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze ma już doświadczenie w tego rodzaju działaniach. Dzięki jej pracy powstały setki stref ochrony rzadkich gatunków, między innymi orła przedniego i orlika krzykliwego. Obejmują one ponad 300 hektarów Puszczy Karpackiej oraz wybrane obszary Polski północno-wschodniej.
Jubileusz firmy i ochrona polskiej przyrody
Projekt jest związany z 30-leciem obecności Leroy Merlin na polskim rynku. Firma zdecydowała się uczcić jubileusz, wspierając konkretne działania na rzecz ochrony bioróżnorodności. Przedsięwzięcie wpisuje się w szersze deklarowane działania środowiskowe sieci. Jak informuje firma, 80 proc. wykorzystywanej przez nią energii elektrycznej pochodzi już z nowych odnawialnych źródeł zlokalizowanych w Polsce. Rozwija również ofertę produktów i usług związanych z poprawą efektywności energetycznej budynków.
– Przy okazji naszych trzydziestych urodzin chcieliśmy zrobić coś dodatkowego, żeby dołożyć naszą cegiełkę również do ochrony polskiej bioróżnorodności. Wybraliśmy Fundację Dziedzictwo Przyrodnicze, bo wyróżnia się bardzo lokalnymi, bardzo konkretnymi i bardzo skutecznymi działaniami – mówi Jacek Hutyra, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju Leroy Merlin Polska.
Nie tylko ochrona lasów, ale też edukacja
Współpraca obejmuje również działania edukacyjne skierowane do pracowników Leroy Merlin. Eksperci fundacji poprowadzą webinary poświęcone między innymi znaczeniu niewielkich obszarów leśnych, roli porostów w ekosystemach oraz sposobom wspierania bioróżnorodności w najbliższym otoczeniu. Wiedza ma dotyczyć nie tylko ochrony dzikich lasów, lecz także działań, które można podejmować w miastach, przy domach i na terenach należących do przedsiębiorstw.
Podsumowanie projektu zaplanowano na początek 2027 roku. Wówczas Leroy Merlin Polska i Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze mają przedstawić publikację dokumentującą rezultaty współpracy i efekty prac nad utworzeniem 30 enklaw bioróżnorodności.

Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 20 listopada, 2026