AI zamiast żywych myszy? Naukowcy stworzyli „wirtualną mysz”, która może zrewolucjonizować badania medyczne
Sztuczna inteligencja może znacząco ograniczyć liczbę zwierząt wykorzystywanych w laboratoriach. Badaczka ze Szwajcarii opracowała „wirtualną mysz”, która pozwala przewidywać zachowanie nanocząstek w organizmie jeszcze przed rozpoczęciem eksperymentów. To rozwiązanie ma przyspieszyć rozwój nowych terapii, obniżyć koszty badań i zmniejszyć potrzebę prowadzenia testów na żywych zwierzętach.
Czy badania biomedyczne mogą obyć się bez tysięcy laboratoryjnych myszy? Naukowcy są coraz bliżej takiego scenariusza. Jimeng Wu, doktorantka z laboratorium Nanomaterials in Health, Technology and Society w szwajcarskim instytucie Empa, stworzyła oparty na sztucznej inteligencji model nazwany „wirtualną myszą”, który ma pomóc zastąpić część eksperymentów prowadzonych na zwierzętach.
AI przewidzi, co zrobią nanocząstki
Nowe narzędzie wykorzystuje dane z 18 wcześniej przeprowadzonych badań i analizuje, jak różne nanocząstki zachowują się w organizmie. Dzięki temu naukowcy mogą jeszcze przed ich wyprodukowaniem sprawdzić, które rozwiązanie ma największą szansę powodzenia.
– To narzędzie przesiewowe wspierane przez sztuczną inteligencję pozwala badaczom wirtualnie testować, który rodzaj nanocząstek najlepiej nadaje się do danego zadania, zanim jeszcze te cząstki zostaną wyprodukowane – wyjaśnia Jimeng Wu.
Zdaniem badaczki takie podejście pozwala znacznie szybciej odrzucić nieskuteczne rozwiązania i skupić się na najbardziej obiecujących terapiach.
Mniej zwierząt, szybsze badania
Nanomedycyna wykorzystuje materiały o rozmiarach od 1 do 100 nanometrów – czyli nawet tysiąc razy cieńsze od ludzkiego włosa. Tak niewielkie struktury mogą transportować leki bezpośrednio do komórek nowotworowych, zwalczać infekcje czy poprawiać diagnostykę wielu chorób.
Dotychczas sprawdzenie, jak nanocząstki rozprzestrzeniają się w organizmie, wymagało licznych badań na myszach laboratoryjnych. Wirtualny model może ograniczyć ich liczbę, ponieważ pozwala przeprowadzić wstępną selekcję projektów jeszcze na etapie komputerowych symulacji.
To oznacza nie tylko mniejsze koszty i krótszy czas badań, ale również ograniczenie cierpienia zwierząt wykorzystywanych w eksperymentach.
To nie zastąpi wszystkich badań
Choć nazwa „wirtualna mysz” brzmi rewolucyjnie, warto zachować ostrożność. Model AI nie zastępuje obecnie wszystkich testów na zwierzętach. Jest przede wszystkim narzędziem wspomagającym, które pomaga wytypować najbardziej obiecujące rozwiązania przed rozpoczęciem badań laboratoryjnych.
Jimeng Wu planuje teraz rozszerzyć bazę danych, na której uczy się model, oraz zweryfikować jego skuteczność. W dalszej perspektywie chce opracować tzw. strategię pomostową, dzięki której przewidywania modelu będzie można przenieść z myszy na organizm człowieka.
AI coraz częściej zastępuje zwierzęta w laboratoriach
Projekt wpisuje się w światowy trend rozwijania alternatyw dla testów na zwierzętach. Coraz większą rolę odgrywają nie tylko modele sztucznej inteligencji, ale także biodrukowane tkanki 3D czy systemy „organ-on-a-chip”, które odtwarzają funkcjonowanie ludzkich narządów na mikroskopijnych układach.
Szczególnie w Szwajcarii takie rozwiązania zyskują znaczenie. Tamtejsze przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt należą do najbardziej restrykcyjnych na świecie i wymagają ograniczania eksperymentów na zwierzętach do absolutnego minimum.
Jeśli rozwój modeli takich jak „wirtualna mysz” będzie postępował zgodnie z oczekiwaniami badaczy, przyszłość wielu badań biomedycznych może w coraz większym stopniu przenieść się z laboratoriów do świata algorytmów.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 15 lipca, 2026
- Wu, J., et al. (2025). Data-Driven Prediction of Nanoparticle Biodistribution from Physicochemical Descriptors. ACS Nano. DOI: 10.1021/acsnano.5c03040. https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsnano.5c03040;
