Czy krowy znikną z brazylijskich farm? Rolnicy testują zaskakującą alternatywę
Czy hodowla bydła, która przez dekady była symbolem brazylijskiego rolnictwa, może ustąpić miejsca bardziej zrównoważonym systemom upraw? Organizacja ProVeg International przekonuje, że tak. Jej brazylijski oddział rozpoczął pilotażowy program, który ma pomóc hodowcom zwierząt przejść na rolnictwo roślinne oparte na agroleśnictwie – i jednocześnie zwiększyć ich dochody.
Projekt Cultiva realizowany w stanie Paraná zakłada stopniową transformację gospodarstw, bez konieczności natychmiastowego porzucenia hodowli. Rolnicy otrzymują wsparcie agronomiczne, prawne, finansowe oraz marketingowe, a plan zmian jest przygotowywany indywidualnie dla każdego gospodarstwa.
Według badania koordynowanego przez ProVeg Brazil przejście z niskoproduktywnej hodowli zwierząt na roślinne systemy agroleśne może zwiększyć średni dochód netto brazylijskich producentów o 110 proc. w przeliczeniu na hektar.
W najbardziej korzystnych scenariuszach – gdy zdegradowane pastwiska zostają zastąpione różnorodnymi systemami upraw i gospodarstwo uzyskuje dostęp do wyspecjalizowanych rynków – wzrost dochodów może być znacznie większy. W analizowanych przypadkach wskazano nawet 1525-procentowy wzrost.
ProVeg podkreśla również różnicę w zapotrzebowaniu na pracowników. Według organizacji każdy milion reali rocznej produkcji w systemach agroleśnictwa opartych na roślinach może stworzyć około 30 miejsc pracy w całym łańcuchu dostaw. W przypadku hodowli zwierząt wskaźnik ten ma wynosić około siedmiu miejsc pracy.
Argumentacja organizacji wpisuje się w szerszą debatę dotyczącą wpływu brazylijskiej hodowli bydła na klimat i przyrodę. ProVeg powołuje się na dane brazylijskiego systemu monitorowania emisji SEEG, według których sektor hodowlany odpowiada za znaczącą część emisji gazów cieplarnianych kraju. Organizacja przytacza także dane projektu MapBiomas, według których większość wylesiania Amazonii w ostatnich dekadach była związana z tworzeniem pastwisk.
„Brazylia nie musi wybierać między silną gospodarką a ochroną klimatu. Systemy agroleśnictwa oparte na roślinach mogą generować większą wartość z tej samej powierzchni ziemi, jednocześnie regenerując zdegradowane obszary” – powiedziała Aline Baroni, dyrektor wykonawcza ProVeg Brazil.
Pilotaż projektu Cultiva rozpoczął się w miejscowości Ortigueira w stanie Paraná. Jednym z uczestników jest rodzinny rolnik Seu José, który wcześniej zajmował się hodowlą drobiu oraz bydła mlecznego i mięsnego. W 2025 roku rozpoczął stopniowe wycofywanie się z hodowli bydła. Sprzedaż zwierząt ma finansować inwestycje w nowy system produkcji.
Na jego gospodarstwie mają pojawić się m.in.: warzywa, owoce, bulwy, kawa uprawiana w cieniu, yerba mate, rodzime gatunki drzew lasu atlantyckiego.
Plan obejmuje także uprawę fasoli, kukurydzy, bananów, arbuzów, papai i dyni. Część produkcji ma trafiać do lokalnych stołówek szkolnych.
Oprócz programu terenowego ProVeg Brazil przygotował także poradnik „Siew jutra”, skierowany do rolników i doradców technicznych. Publikacja zawiera wskazówki dotyczące planowania transformacji gospodarstwa, przykłady zmian oraz odpowiedzi na pytania dotyczące przechodzenia z produkcji zwierzęcej na agroleśnictwo.
„Zaobserwowaliśmy, że produkcja zwierzęca często nie była opłacalna dla producentów i wiązała się z ograniczeniami – mniejszą różnorodnością upraw, mniejszą autonomią oraz niższą jakością życia. Oczekujemy, że produkcja roślinna może przynieść ponad dziesięciokrotnie wyższy dochód niż hodowla zwierząt już w pierwszym roku transformacji” – podkreśliła Aline Baroni.
Program Cultiva jest na razie pilotażem obejmującym pojedyncze gospodarstwa, dlatego jego wyniki nie mogą jeszcze przesądzać o przyszłości całego brazylijskiego rolnictwa. Wnioski organizacji są również częścią szerszej kampanii promującej ograniczenie produkcji zwierzęcej.
Eksperci zajmujący się rolnictwem wskazują, że przejście na agroleśnictwo może przynosić korzyści środowiskowe, ale wymaga dostępu do wiedzy, kapitału, infrastruktury i stabilnych rynków zbytu. Dla wielu małych gospodarstw największym wyzwaniem pozostaje nie sama zmiana technologii, lecz ryzyko finansowe okresu przejściowego. Jeśli jednak podobne modele okażą się skuteczne na większą skalę, Brazylia mogłaby ograniczyć presję na lasy tropikalne i jednocześnie stworzyć alternatywę ekonomiczną dla części hodowców bydła.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 1 lipca, 2026
