Gigantyczne ośmiornice mogły rządzić oceanami. Nowe odkrycie zmienia spojrzenie na pradawne drapieżniki
Gigantyczne ośmiornice o długości nawet 19 metrów mogły przemierzać oceany około 100 milionów lat temu – wynika z najnowszych badań naukowców z Hokkaido University. To odkrycie podważa dotychczasowe przekonanie, że w erze dinozaurów dominowały wyłącznie duże kręgowce.
Szkic gigantycznej ośmiornicy. (Zdjęcie: Yohei Utsuki, Wydział Nauk o Ziemi i Planetach, Uniwersytet Hokkaido)
Potężne drapieżniki bez kręgosłupa
Przez dekady paleontolodzy zakładali, że największymi drapieżnikami oceanów były ryby i gady morskie. Bezkręgowce, takie jak ośmiornice czy kałamarnice, uznawano raczej za „drugoplanowych graczy”. Nowe badania sugerują jednak zupełnie inny obraz. Analiza wyjątkowo dobrze zachowanych skamieniałych szczęk wskazuje, że pradawne ośmiornice były silnymi drapieżnikami, wyposażonymi w mocne ramiona oraz dziobowate szczęki zdolne kruszyć muszle i kości innych zwierząt.
Nawet 19 metrów długości
Według naukowców ciało tych zwierząt mogło mierzyć od 1,5 do 4,5 metra, ale wraz z długimi ramionami całkowita długość sięgała od około 7 do nawet 19 metrów. Nawet przy najniższych szacunkach byłyby to jedne z największych bezkręgowców w historii Ziemi.
Dla porównania, największa współczesna ośmiornica – Giant Pacific Octopus – osiąga rozpiętość ramion przekraczającą 5,5 metra.
Ślady inteligencji sprzed milionów lat
Ciekawym odkryciem jest nierównomierne zużycie skamieniałych szczęk – bardziej po jednej stronie niż drugiej. Może to oznaczać, że zwierzęta preferowały jedną stronę ciała podczas jedzenia, co u współczesnych organizmów wiąże się z bardziej zaawansowaną pracą mózgu.
Dzisiejsze ośmiornice są znane z wysokiej inteligencji, zdolności rozwiązywania problemów i skomplikowanych strategii łowieckich, więc takie zachowanie u ich przodków nie jest całkowitym zaskoczeniem.
Co jadły pradawne giganty?
Naukowcy wciąż nie mają pewności, czym dokładnie się żywiły. Nick Longrich z University of Bath przypuszcza, że mogły polować głównie na amonity – wymarłe morskie mięczaki o twardych muszlach.
Jednak, podobnie jak współczesne ośmiornice, najpewniej były oportunistycznymi drapieżnikami i wykorzystywały każdą nadarzającą się okazję do zdobycia pokarmu.
Wciąż wiele niewiadomych
Mimo przełomowych wniosków, wiele kwestii pozostaje nierozstrzygniętych. Naukowcy nie znają dokładnego wyglądu tych zwierząt – nie wiadomo, jak duże miały płetwy ani jak szybko potrafiły pływać. Brakuje też bezpośrednich dowodów, takich jak zawartość skamieniałych żołądków.
Badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Science.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 24 kwietnia, 2026
- Shin Ikegami, Jörg Mutterlose, Kanta Sugiura, Yusuke Takeda, Mehmet Oguz Derin, Aya Kubota, Kazuki Tainaka, Takahiro Harada, Harufumi Nishida, and Yasuhiro Iba, “Earliest octopuses were giant top predators in Cretaceous oceans.” Science. 23 April 2026. DOI: 10.1126/science.aea6285.;
