Ekologia.pl Wiadomości Ciekawostki przyrodnicze Gołębie a zanieczyszczenie powietrza

Gołębie a zanieczyszczenie powietrza

Zanieczyszczenie powietrza oddziałuje zarówno na ludzi, jak i na zwierzęta. Może powodować choroby układu oddechowego, alergie, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, choroby oczu i zaburzenia układu krążenia. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w połączeniu z niekorzystnymi warunkami pogodowymi wpływa znacząco na zdrowie i zachowanie ludzi (np. poprzez konieczność noszenia maseczek ochronnych, w szczególności w Chinach), ale również reguluje zachowanie i nawyki zwierząt.

Ptaki są szczególnie narażone na zanieczyszczenia powietrza ze względu na praktycznie stałą ekspozycję i rozbudowany system oddechowy oraz zwiększoną respirację, a co za tym idzie pobieranie większych dawek szkodliwych substancji. Zanieczyszczenia powietrza mogą mieć bezpośredni wpływ na zdrowie ptaków skutkując chorobami płuc, spadkiem masy ciała i zahamowaniem wzrostu, ale mogą również wpływać na obniżenie płodności powodując spadek produkcji jaj i wylęgania, a tym samym przyczyniając się do zmniejszenia liczebności populacji wielu gatunków. Ponadto, negatywne oddziaływanie zanieczyszczenia powietrza na rośliny i porosty wpływa na zmniejszenie areału występowania ptactwa i możliwości gniazdowania. Zanieczyszczenia powietrza ograniczające widoczność i wpływające na chemiczny odbiór sygnałów węchowych (zwłaszcza sytuacje smogowe) mogą mieć znaczący wpływ na orientację ptaków w przestrzeni.

W styczniu 2016 roku na łamach czasopisma Scientific Reports ukazał się artykuł na temat wpływu zanieczyszczenia powietrza na prędkość powrotu gołębi pocztowych (Li, Z. et al. 2016). Doświadczenie, podczas którego przeanalizowano 415 lotów gołębi, miało miejsce w Chinach, gdzie problem zanieczyszczenia powietrza jest bardzo duży. Badacze wzięli pod uwagę dane dotyczące prędkości lotów gołębi, indeks jakości powietrza (dotyczący 6 głównych zanieczyszczeń: pył zawieszony PM10 i PM2,5; ozon troposferyczny, tlenek węgla CO, dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu (NO2) oraz dane meteorologiczne dotyczące warunków pogodowych (kierunek wiatru, temperatura powietrza, zachmurzenie i wystąpienie opadów).

Stwierdzono, że w sytuacji, kiedy indeks jakości powietrza przyjmował wartości niekorzystne, zagrażające zdrowiu, gołębie wracały do domu szybciej. Naukowcy wyjaśniają to na kilka sposobów. Po pierwsze – większą motywacją gołębi i próbą ograniczenia ekspozycji na szkodliwe czynniki środowiskowe, a także możliwość ataku innych ptaków drapieżnych przy ograniczonej widoczności. Po drugie, zanieczyszczenia powietrza (zwłaszcza o stałym, punktowym lub liniowym źródle) mogą przyczynić się do silniejszego odbioru bodźców zapachowych przez gołębie, które mogą tym samym stworzyć dokładniejsze mapy węchowe naprowadzające je na cel, jakim jest dom.

Jak widać zanieczyszczenie powietrza, choć nie zawsze zauważalne może być równie nieprzyjemne dla ludzi, jak i zwierząt, które instynktownie starają się chronić przed nadmierną ekspozycją.

Piśmiennictwo

Arch Environ Contam. Toxicol. 1993 Jan;24(1):59-66.
https://ca.audubon.org/news/birds-suffer-air-pollution-just-we-do
Llacuna S., Gorriz A., Durfort M., Nadal J. Effects of air pollution on passerine birds and small mammals.
Li Zhongqiu, Courchamp Franck, Blumstein Daniel T.. Pigeons home faster through polluted air. Sci. Rep. 6, 18989; doi: 10.1038/srep18989 (2016).

Natalia Proskura

Katedra Ekologii, Ochrony i Kształtowania Środowiska
Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie
29/09/2016 rok