Kryzys klimatyczny to już kwestia bezpieczeństwa Polski. W Sejmie odbyła się Narodowa Debata
Susze, wysychające rzeki, pożary lasów, fale upałów i rosnące ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych – zmiana klimatu coraz mocniej wpływa na bezpieczeństwo Polski. 7 września w Sejmie odbyła się pierwsza Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska przekonywała, że odporność państwa musi być budowana m.in. poprzez ochronę przyrody, zasobów wodnych i transformację energetyczną.
- „Budujemy odporność Polski”
- 200 nowych rezerwatów i ochrona najcenniejszych lasów
- Polska wysycha. 800 rzek bez wody
- 9 miliardów złotych na adaptację miast
- Klimat i bezpieczeństwo militarne
- Fale upałów mogą zabijać
- Potrzebna długoterminowa strategia klimatyczna
- Edukacja klimatyczna od najmłodszych lat
- Debata to dopiero początek
W debacie uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, organizacji pozarządowych, samorządów oraz instytucji publicznych. Celem spotkania było podniesienie rangi dyskusji o zmianie klimatu i pokazanie, że jej skutki nie dotyczą wyłącznie środowiska, ale również gospodarki, zdrowia, bezpieczeństwa energetycznego i obronności państwa.
Otwierając wydarzenie, marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty podkreślił, że klimat i bezpieczeństwo nie są abstrakcyjnymi pojęciami. Skutki zaniedbań widać już w kosztach powodzi, susz i innych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Jak zaznaczył, działania zapobiegawcze kosztują, ale brak reakcji może oznaczać dla obywateli znacznie wyższy rachunek w przyszłości.
„Budujemy odporność Polski”
Minister Paulina Hennig-Kloska wskazywała, że ochrona klimatu i środowiska powinna być traktowana jako jeden z fundamentów bezpieczeństwa państwa.
„Ochrona zasobów wodnych, transformacja energetyczna i odporność ekosystemów to dziś fundamenty stabilności gospodarczej oraz militarnej Polski” – powiedziała.
Szefowa resortu przyznała jednocześnie, że działania państwa nie zawsze przebiegają wystarczająco szybko i systemowo. Jej zdaniem Polska musi jednocześnie wzmacniać retencję wody, chronić lasy i mokradła, rozwijać odnawialne źródła energii oraz przygotowywać miasta na coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe.
200 nowych rezerwatów i ochrona najcenniejszych lasów
Jednym z tematów debaty była ochrona przyrody. Minister przypomniała o zobowiązaniu dotyczącym wyłączenia 20 proc. najcenniejszych lasów z gospodarki leśnej. Moratorium objęło już około 100 tys. hektarów. Resort wskazuje również na rozwój systemu ochrony rezerwatowej. W ciągu ostatnich 2,5 roku utworzono ponad 200 nowych rezerwatów, a ponad 100 istniejących zostało powiększonych.
„To już jest ponad 10 proc. cennych ekosystemów leśnych, mokradeł oraz skupisk rzadkich gatunków zwierząt i roślin” – podkreśliła Hennig-Kloska.
Wśród ważnych celów resortu znajduje się także objęcie ochroną Międzyodrza. Minister mówiła ponadto o lasach społecznych tworzonych wokół 11 największych aglomeracji. Mają one pełnić nie tylko funkcję rekreacyjną, ale także klimatyczną i hydrologiczną.
„To są kluczowe i strategiczne lasy ochronne dla aglomeracji, które z jednej strony są miejscem naszego wypoczynku, ale z drugiej strony stanowią rezerwuary wody” – zaznaczyła.
Polska wysycha. 800 rzek bez wody
Jednym z najbardziej niepokojących wątków debaty była sytuacja hydrologiczna Polski. Eksperci przedstawili dane wskazujące, że w tym roku udokumentowano w Polsce około 800 wyschniętych rzek. To sygnał problemu związanego nie tylko z opadami, ale również ze spadkiem zasilania podziemnego. Konsekwencje mogą być poważne. Niedobór wody oznacza zagrożenie dla rolnictwa, ekosystemów, lasów oraz bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę.
Problem dodatkowo pogłębiają susze i rosnące temperatury. Minister zwróciła uwagę także na spadek wilgotności ściółki leśnej oraz ryzyko pożarów, wskazując m.in. na tegoroczne problemy w Puszczy Solskiej.
9 miliardów złotych na adaptację miast
Odpowiedzią na zmieniające się warunki klimatyczne ma być m.in. rozwój tzw. zielono-niebieskiej infrastruktury. Jak poinformowała minister, na działania związane z adaptacją miast przeznaczono około 9 mld zł. Pieniądze mają wspierać m.in. rozwój terenów zielonych, retencję, przebudowę systemów zagospodarowania wód opadowych oraz tworzenie parków kieszonkowych. Polska należy także do grupy pięciu państw europejskich, które wprowadziły obowiązek przygotowania Miejskich Planów Adaptacji dla gmin liczących powyżej 20 tys. mieszkańców.
Kolejne środki – blisko pół miliarda złotych z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – mają trafić na projekty renaturyzacyjne i ochronę cieków wodnych.
Klimat i bezpieczeństwo militarne
Podczas debaty zwracano uwagę, że odporność klimatyczna może mieć znaczenie również dla bezpieczeństwa obronnego. Naturalne ekosystemy mogą wspierać ochronę terenów przygranicznych, m.in. w ramach projektu Tarcza Wschód. Zachowanie naturalnego charakteru części obszarów może utrudniać ich pokonanie, a jednocześnie ograniczać ingerencję w cenne siedliska.
Kwestia bezpieczeństwa jest również bezpośrednio związana z energetyką. Polska zwiększa inwestycje w odnawialne źródła energii. Według danych przedstawionych przez minister klimatu, w ubiegłym roku dynamika wzrostu inwestycji w OZE wyniosła 161 proc. Równolegle rozwijana jest infrastruktura magazynowania energii.
„Budujemy obecnie w Polsce około 200 wielkoskalowych, bateryjnych magazynów energii na różnych poziomach napięć” – poinformowała Hennig-Kloska.
Rozwijane są również morskie farmy wiatrowe oraz elektryfikacja ciepłownictwa i przemysłu.
Fale upałów mogą zabijać
Podczas części eksperckiej dr Aleksandra Kardaś z Uniwersytetu Warszawskiego zwróciła uwagę na konsekwencje ekstremalnych temperatur. Przywołała dane z Niemiec, gdzie podczas fal upałów śmiertelność miała się podwoić. To pokazuje, że przystosowanie infrastruktury do wysokich temperatur staje się nie tylko kwestią komfortu, ale również ochrony życia.
Eksperci podkreślali, że istnieją granice możliwości systemów ochrony ludności. Jeżeli ekstremalne warunki będą pojawiały się częściej i obejmowały coraz większe obszary, samo reagowanie na kryzysy może okazać się niewystarczające.
Potrzebna długoterminowa strategia klimatyczna
W debacie pojawił się również problem braku długoterminowej strategii klimatycznej Polski. Przedstawiciele strony społecznej zwracali uwagę na postępowanie naruszeniowe dotyczące niewystarczających działań w tym zakresie. Ich zdaniem długoterminowa strategia powinna być swoistą mapą drogową nie tylko dla administracji, lecz także dla rolnictwa, biznesu, sektora ubezpieczeniowego i gospodarstw domowych.
Katarzyna Wiekiera z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot, reprezentująca Koalicję Klimatyczną, podkreślała potrzebę podniesienia poziomu parlamentarnej debaty o klimacie oraz oparcia stanowionego prawa na aktualnej wiedzy naukowej.
Edukacja klimatyczna od najmłodszych lat
Jednym z elementów budowania odporności społeczeństwa ma być także edukacja. Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Instytutem Ochrony Środowiska przygotowało materiały związane z nauczaniem o klimacie. Tematyka zmian klimatycznych ma być obecna w nowej podstawie programowej już od najmłodszych lat.
To istotny element całej układanki – bo nawet najlepsza infrastruktura przeciwpowodziowa czy system energetyczny nie zastąpi społeczeństwa, które rozumie ryzyko i potrafi reagować na zagrożenia.
Debata to dopiero początek
Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym była pierwszym tego typu wydarzeniem w polskim parlamencie. Jej organizatorzy – Koalicja Klimatyczna, Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego PAN, Państwowa Rada Ochrony Przyrody oraz przedstawiciele strony parlamentarnej – podkreślają, że potrzebna jest kontynuacja rozmów.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 7 września, 2026
