Najbogatsi niszczą planetę za biliony dolarów. Nowe badanie: rachunek powinien zapłacić światowy top 10 proc.
Najbogatsze 10 proc. mieszkańców świata generuje tak duże szkody środowiskowe, że ich roczny „rachunek” wobec społeczeństwa wynosi od 1,7 do nawet 5,7 biliona dolarów – wynika z nowego badania naukowców z holenderskiego Uniwersytetu w Lejdzie.
Badacze oszacowali, ile kosztują skutki nadmiernej konsumpcji najzamożniejszych ludzi na świecie. Wzięli pod uwagę m.in. emisje gazów cieplarnianych, utratę bioróżnorodności, zużycie wody oraz zakłócenia obiegu azotu i fosforu. Następnie przeliczyli te szkody na konkretne kwoty.
Według autorów publikacji przeciętny przedstawiciel światowego „górnego decyla” powinien zapłacić od 2,3 tys. do 7,5 tys. dolarów rocznie za swój wpływ na środowisko. Łącznie daje to sumę, która przewyższa globalne luki finansowe związane z ochroną klimatu i przyrody.
Bioróżnorodność kosztuje najwięcej
Największą część ekologicznego rachunku stanowi utrata bioróżnorodności – odpowiada za 47–56 proc. całkowitych kosztów. Na drugim miejscu znalazły się zmiany klimatu, które generują 36–45 proc. szkód. Zdaniem naukowców pokazuje to, że kryzys przyrodniczy może być równie kosztowny jak kryzys klimatyczny, choć często pozostaje w jego cieniu.
Amerykanie na czele ekologicznych długów
Najwyższe „zadłużenie środowiskowe” przypisano najbogatszym konsumentom w Stanach Zjednoczonych. W zależności od przyjętej metody wyceny ich roczny rachunek wynosi od 19 do 63 tys. dolarów na osobę. Dla porównania, w Indiach analogiczna kwota została oszacowana na 410–1400 dolarów rocznie. Różnice wynikają przede wszystkim z ogromnych nierówności w poziomie konsumpcji i emisjach.
Podatek dla najbogatszych?
Autorzy badania sugerują, że wyniki mogą stanowić argument za wprowadzeniem bardziej zdecydowanych podatków środowiskowych dla najzamożniejszych grup społeczeństwa. Uzyskane środki mogłyby zostać przeznaczone na ochronę przyrody, transformację energetyczną oraz wsparcie gospodarstw domowych o niższych dochodach.
Według wyliczeń nawet ostrożne szacunki dotyczące najbogatszych 10 proc. mieszkańców USA i Chin wystarczyłyby do pokrycia globalnej luki finansowej związanej z ochroną bioróżnorodności do 2030 roku.
Są jednak ograniczenia
Badanie opiera się na danych dotyczących konsumpcji z 2017 roku, ponieważ nowsze globalne zestawienia nie są jeszcze dostępne. Oznacza to, że rzeczywista skala problemu może być dziś jeszcze większa – zwłaszcza po wzroście majątków najbogatszych ludzi świata w ostatnich latach.
Naukowcy podkreślają również, że same podatki nie rozwiążą kryzysu klimatycznego ani przyrodniczego. Ich zdaniem pokazują jednak, kto ponosi największą odpowiedzialność za presję wywieraną na planetę i gdzie można szukać środków na finansowanie niezbędnych zmian.
Badanie opublikowano w czasopiśmie naukowym Communications Sustainability.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 19 czerwca, 2026
- Jess Cockerill; "World's Richest 10% Are Costing Earth Trillions, Study Finds"; https://www.sciencealert.com/worlds-richest-10-are-costing-earth-trillions-study-finds; https://www.sciencealert.com;
- Inge Schrijver, Rutger Hoekstra & Paul Behrens; "Environmental damages of the top ten percent consumers exceed global climate and biodiversity funding gaps"; Communications Sustainability volume 1, Article number: 94 (2026) ;
