Luksusowy raj czy grabież wybrzeża? Albańczycy protestują przeciwko inwestycji wspieranej przez Kushnera

Tysiące ludzi na ulicach Tirany, różowe flamingi na transparentach i starcia z policją. W Albanii kipi gniew. Powodem są plany budowy gigantycznego kompleksu turystycznego, za którym stoi Jared Kushner – zięć Donalda Trumpa. Inwestycja ma powstać w jednym z ostatnich nienaruszonych ekosystemów basenu Morza Śródziemnego. „Albania nie jest na sprzedaż!” – krzyczą protestujący, a konflikt urasta do rangi walki o przyszłość europejskiej przyrody i podstawy demokracji.

Bałkański raj na celowniku miliarderów

Krajobraz Chroniony Vjosa-Narta to jedno z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Europie. Gdy większość śródziemnomorskiego wybrzeża została bezpowrotnie zabetonowana i podporządkowana masowej turystyce, ten albański region pozostał dziki i nienaruszony.

Tutejsze mokradła to kluczowy przystanek na trasach migracyjnych ptaków. To dom dla setek gatunków, w tym malowniczych flamingów, ale także schronienie dla krytycznie zagrożonych wyginięciem mniszek śródziemnomorskich (najrzadszych fok świata) oraz miejsce lęgowe żółwi morskich Caretta caretta .

Niebawem ten unikalny ekosystem może zmienić się w betonowe imperium dla najbogatszych. Firma Affinity Partners, należąca do Jareda Kushnera, planuje w rejonie Zvernec oraz na pobliskiej wyspie Sazan budowę luksusowego megakurortu.

– To ma być nowe miasto na około 10 000 pokoi. Taka inwestycja całkowicie zniszczy ten dziki region. Żądamy natychmiastowego wstrzymania wszelkich prac i wyprowadzenia ciężkiego sprzętu z obszaru chronionego – alarmuje Joni Vorpsi, ekolog z organizacji PPNEA-BirdLife Albania.

Flamingo Revolution: Różowy symbol oporu

Od kilku dni przed biurem premiera Ediego Ramy w Tiranie trwają burzliwe protesty, określane już przez media jako „Różowa Rewolucja”. Symbolem sprzeciwu stał się różowy flaming, którego sylwetki demonstranci noszą na transparentach. To bezpośrednie nawiązanie do fauny Vjosa-Narta, ale też czytelny sygnał: obywatele nie oddadzą wspólnego dziedzictwa bez walki.

Co ciekawe, protesty mają charakter wyłącznie obywatelski. Na ulicach dominują młodzi ludzie, którzy odcinają się od mainstreamowej polityki. Na transparentach, obok haseł wymierzonych w rząd i Kushnera, pojawiają się wezwania do rozliczenia liderów dotychczasowej opozycji.

Dla demonstrantów sprawa ma drugie, głębsze dno. Chodzi o transparentność i rządy prawa. Negocjacje z amerykańskim funduszem trwały w tajemnicy od 2024 roku, a ziemia – w kraju wciąż zmagającym się z chaosem własnościowym po okresie komunistycznym – została przekazana zagranicznemu kapitałowi bez realnych konsultacji społecznych.

Fałszywa narracja: Przyroda kontra rozwój

Konflikty środowiskowe są bardzo często przedstawiane przez polityków jako zero-jedynkowy spór między „postępem a zacofaniem”. Naturze przypisuje się rolę hamulcowego dla gospodarki.

W tym tonie wypowiada się również premier Albanii, Edi Rama. Wyraźnie poirytowany protestami, nazwał demonstrantów „pełnymi dobrych chęci, ale niedoinformowanymi”. Podkreśla, że projekt wart 4 miliardy euro przyniesie krajowi tysiące miejsc pracy i nowoczesną infrastrukturę. Co więcej, Rama winą za protesty obarcza… „wojnę hybrydową” i zazdrość sąsiedniej Grecji, która rzekomo boi się konkurencji na rynku turystycznym.

Z kolei partner biznesowy Kushnera, Asher Abehsera, zapewnia, że celem projektu jest „odpowiedzialne zarządzanie i wzbogacanie środowiska”.

Jednak ekolodzy i politolodzy wskazują na potężną manipulację: zdrowy ekosystem to fundament dobrobytu, a nie przeszkoda. Czyste powietrze, woda, bioróżnorodność i tożsamość kulturowa to dobra wspólne. Kiedy rząd oddaje je prywatnym deweloperom za zamkniętymi drzwiami, obywatele tracą wpływ na własną przyszłość.

Test dla albańskiej demokracji w drodze do UE

Sprawa kurortu Kushnera ma też ogromny wymiar geopolityczny. Albania oficjalnie aspiruje do członkostwa w Unii Europejskiej. Tymczasem kryteria akcesyjne wydarzenia w Tiranie stawiają pod znakiem zapytania to, jak poważnie albańskie władze traktują swoje proeuropejskie zobowiązania. Podobny projekt Kushnera w Belgradzie (budowa luksusowego hotelu Trumpa) upadł na początku tego roku po fali protestów i aresztowaniu serbskiego ministra za nadużycie władzy.

Czy w Albanii scenariusz się powtórzy? Na razie na plażach Vjosa-Narta wciąż brodzą flamingi, a foki odpoczywają na piasku. Dzieje się tak tylko dlatego, że ten kawałek wybrzeża objęto ochroną – i dlatego, że obywatele wyszli na ulice, by przypomnieć władzy proste hasło: przyroda nie jest na sprzedaż. Jeśli rząd nie zmieni kursu, różowe flamingi na stałe wpiszą się w krajobraz protestów w Tiranie.

---

Opublikowany: 7 czerwca, 2026