Miniaturowe lasy podbijają kolejne miasta. Jak się je zakłada?
Mówiąc o lasach, które ratują naszą planetę, myślimy zwykle o dżungli amazońskiej czy lesie deszczowymi w dorzeczu Kongo. Japońska metoda Miyawaki stawia jednak na skalę mini, ale realizowaną w bezpośrednim sąsiedztwie. Miniaturowe lasy zyskują popularność na całym świecie jako odtrutka dla wielkich miast i obszarów przemysłowych. Na czym polega geniusz tej metody?
Metoda Miyawaki, czyli zrób sobie las
Małe, ale silne – tak w skrócie można określić pomysł ekologa i botanika prof. Akira Miyawaki, który w latach 70 ubiegłego stulecia zajmował się regeneracją lasów. Opracowana przez niego metoda łączy łatwą do wygospodarowania małą powierzchnię z wysokim poziomem bioróżnorodności. Wszystkie dobierane gatunki reprezentują jednak rodzimą florę, która jest znacznie bardzie odporna na niekorzystne zjawiska klimatyczne.
Miniaturowe lasy z założenia mają powstawać na obszarach o zdegradowanej glebie, w miastach i na terenach poprzemysłowych. Są na tyle gęste, że nie stanowią środowiska do spacerów czy rekreacji, ale oferują maksymalizację wartości przyrodniczych na 1 m2. To właśnie intensywne zagęszczenie sprawia, że drzewa rosną szybciej, gdyż muszą konkurować o światło. Doskonale czują się tu owady, ptaki, a także wiele innych mniejszych zwierząt.
Doświadczenia z ostatniego półwiecza dowodzą, że metoda Miyawaki jest relatywnie tania, łatwa i szybka, a efekty zaskakująco trwałe. W przeciwieństwie do innych projektów ekologicznych pozwala lokalnym społecznościom i jednostkom dokonać realnej zmiany w otoczeniu.
Las zasadzony według koncepcji Miywakai, źródło: Jatin071178, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Miniaturowe lasy na całym świecie
W Japonii miniaturowych lasów jest już ponad tysiąc. Powstały przede wszystkim w miastach, wciśnięte między ulice i budynki jako alternatywa dla parków. Mają służyć jako panaceum na zanieczyszczenie powietrza i ograniczoną bioróżnorodność – typowa zieleń miejska obejmuje zazwyczaj bardzo ograniczony repertuar gatunków. Tymczasem w lasach Miyawaki, często nie większych niż kort tenisowy, znaleźć można nawet do 40 różnych gatunków.
Koncepcja miniaturowych lasów przyciągnęła już uwagę ekologów i urbanistów z innych kontynentów – od Ameryki Północnej po Australię. Do idei zapaliły się już największe amerykańskie metropolie, a pozytywnych przykładów nie brakuje. W Minneapolis na zaledwie 370 m2 powstała oaza z 1,4 tys. drzew należących do 38 gatunków. W Tuscon w Arizonie udało się stworzyć lasek z 2,2 tys. drzew odpornych na suszę, zaś w Kalifornii na zaledwie 84 m2 posadzono 192 drzewa należące do 19 różnych gatunków.
W Europie prym w uprawie miniaturowych lasów wiodą Holandia oraz Wielka Brytania, gdzie od 2020 r. powstały ich setki. Większość jest zasługą szkół i łączy zalesianie planety z ekologiczną edukacją młodych ludzi. Zakładanie nowego lasu i dbanie o niego w pierwszych latach wzrostu to doskonała lekcja odpowiedzialności i wrażliwości. W Szkocji przy Uniwersytecie Królowej Małgorzaty w Edynburgu powstał miniaturowy las, który mimo dojrzałości nadal regularnie gości uczniów z pobliskich szkół – uczą się tu m.in. o leśnej retencji czy obiegu węgla w przyrodzie.
Tabela przedstawiające cechy charakterystyczne miniaturowych lasów; opracowanie własne
Czy to nie greenwashing?
Sceptycy zarzucają metodzie Miyawaki odwracanie uwagi od wylesiania lasów tropikalnych i innych starodrzewów. Ich zdaniem jest to forma greenwashingu, którą chętnie wykorzystują takie wielkie koncerny, aby przysłonić swój negatywny wpływ na środowisko naturalne. Faktycznie ideę miniaturowych lasów wspierają takie koncerny jak Toyota czy Shell, których działalność trudno nazwać ekologiczną.
Wśród głosów krytyki pojawiają się również zarzuty o sztuczną bazę nowych lasów. Mimo że opierają się na rodzimych gatunkach są faktycznie zaprojektowane przez człowieka i manipulowane do szybkiego wzrostu – tym samym nie zachodzi w nich naturalna sukcesja ekologiczna, co w długim okresie może okazać się problemem.
Pomimo tych zastrzeżeń trudno zaprzeczyć faktom – miniaturowe lasy to więcej zieleni i tlenu, lepsze samopoczucie mieszkańców oraz schronienie dla żywych organizmów.
Miniaturowe lasy zakładają szkoły i sąsiedztwa, źródło; LightFieldStudios/envato
Jak założyć miniaturowy las?
Metodę Miyawaki można realizować wszędzie – lokalizacja geograficzna podyktuje jedynie optymalny dobór gatunków drzew i krzewów. Oto podstawowe kroki zakładania miniaturowego lasu:
- Popraw strukturę gleby za pomocą dodatków: łusek pszenicy lub kukurydzy, słomy, włókna kokosowego, gnojówki, wermikompostu.
- Wybierz sadzonki drzew typowych dla lokalnego klimatu. Pięć dominujących gatunków powinno stanowić 50% zalesienia, a resztę można skomponować z jak największej liczby rodzimych gatunków.
- Zaplanuj działkę o minimalnej powierzchni 3 na 4 m i nasłonecznieniu minimum 8-9 godzin dziennie
- Usuń chwasty, kamienie i odpady. Przygotuj instalację do nawadniania, która będzie potrzebna przez pierwsze 2-3 lata.
- Posadź drzewa próbując odtworzyć naturalne piętra lasu – nie sadź identycznych obok siebie, zachowaj odległość ok. 60 cm między sadzonkami.
- Rozprowadź warstwę mulczującą między sadzonkami.
Idealny miniaturowy las powinien być gęsty i jak najbardziej różnorodny. Przez pierwsze trzy lata trzeba go pielęgnować – podlewać, usuwać chwasty, dopełniać mulczu, instalować podpórki dla drzew. Potem pałeczkę przebiera Matka Natura, a człowiek może cieszyć się oazą bioróżnorodności – małą, ale buzującą życiem!
Absolwentka Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, która oddała się pasji zgłębiania zagadek świata i pisania o nich. Specjalizuje się w ekologii, klimatologii i naukach przyrodniczo-naukowych. Żyje ponad granicami, dużo podróżuje, a w wolnym czasie pływa.
Opublikowany: 15 października, 2025 | Zaktualizowany: 16 października, 2025
- „How Japanese 'tiny forests' are sweeping Scotland” Jocelyn Timperley, https://www.bbc.com/future/article/20250910-the-tiny-forests-that-thrive-in-cities, 24/09/2025;
- “Forests for the future” Mike Charkow, https://www.avtree.co.uk/wp-content/uploads/2022/06/ARBMagazine197-pp29-33-Forests-of-the-future.pdf, 24/09/2025;
- “How to make a mini forest with Miyawaki method” Citizen Matters, https://citizenmatters.in/how-to-make-mini-forest-miyawaki-method/, 24/09/2025;
- “Miyawaki forests are a global sensation, but not everyone’s sold on them” Annelise Giseburt, https://news.mongabay.com/2023/06/miyawaki-forests-are-a-global-sensation-but-not-everyones-sold-on-them/, 24/09/2025;
