Jesz to codziennie. Naukowcy wykryli niebezpieczną truciznę w produktach zbożowych w całej Europie
Śniadaniowe płatki, bagietki, makaron, a nawet mąka — popularne produkty zbożowe spożywane codziennie przez miliony Europejczyków zawierają niepokojąco wysokie stężenia toksycznej „wiecznej substancji chemicznej”. Tak wynika z pierwszego ogólnoeuropejskiego badania przeprowadzonego przez organizację Pesticide Action Network Europe (PAN Europe). Naukowcy alarmują: poziom tej substancji w płatkach śniadaniowych jest średnio 100 razy wyższy niż w wodzie z kranu.
Nowe badanie opublikowane przez PAN Europe (Pesticide Action Network) rzuca niepokojące światło na poziom zanieczyszczenia żywności w krajach Unii Europejskiej. Po raz pierwszy przeanalizowano próbki codziennie kupowanych produktów zbożowych pod kątem obecności kwasu trifluorooctowego (TFA) – toksycznej, wyjątkowo trwałej substancji należącej do tzw. wiecznych chemikaliów (PFAS). Wyniki są alarmujące: TFA wykryto w blisko 82% badanych produktów, a jego stężenia często dalekie są od poziomu uznawanego za bezpieczny.
Najbardziej zatrważające jest to, że średnie stężenie TFA w produktach zbożowych było aż 107 razy wyższe niż w wodzie z kranu. A przecież to właśnie płatki śniadaniowe, pieczywo, makaron czy słodycze stanowią podstawę diety milionów Europejczyków — w tym dzieci.
Co wykryto w europejskiej żywności?
Badanie objęło 65 konwencjonalnych produktów zbożowych kupionych w 16 krajach UE. Aż 81,5% próbek (53 z 65) zawierało kwas trifluorooctowy (TFA) – związek chemiczny powstający w wyniku rozpadu pestycydów zawierających PFAS.
Najbardziej zanieczyszczone produkty znalezione w poszczególnych krajach:
- 360 μg/kg – płatki śniadaniowe (Irlandia)
- 340 μg/kg – pełnoziarniste pieczywo (Belgia)
- 310 μg/kg – mąka pszenna (Niemcy)
- 210 μg/kg – bagietka (Francja)
- 200 μg/kg – chleb Rauchbrot (Szwajcaria)
- 180 μg/kg – croissant (Francja)
- 130 μg/kg – pierniki pepernoten dla dzieci (Holandia)
- 120 μg/kg – pieczywo tostowe (Hiszpania)
- 120 μg/kg – mąka (Luksemburg)
- 74 μg/kg – bułka tarta (Austria)
- 62 μg/kg – chleb tostowy orkiszowy (Polska)
- 49 μg/kg – mąka kukurydziana (Rumunia)
- 42 μg/kg – bułka z makiem (Czechy)
- 31 μg/kg – płatki owsiane (Węgry)
- 26 μg/kg – spaghetti (Włochy)
- 14 μg/kg – sucharki z oliwą (Grecja)
Zestawienie pokazuje, że problem jest powszechny i nie ogranicza się do jednego regionu czy typu żywności.
Dlaczego TFA jest tak niebezpieczny?
Kwas trifluorooctowy to produkt rozkładu pestycydów PFAS oraz gazów fluorowanych. PFAS nazywa się „wiecznymi chemikaliami”, ponieważ są wyjątkowo odporne na rozkład – mogą krążyć w środowisku przez dziesiątki, jeśli nie setki lat.
Badania naukowe wskazują, że TFA: jest toksyczny dla układu rozrodczego, obniża jakość nasienia, wpływa niekorzystnie na tarczycę, wątrobę i układ odpornościowy, łatwo przenika do gleby i wód gruntowych, jest gromadzony przez rośliny – pszenica jest szczególnie podatna, co tłumaczy wysokie stężenia w pieczywie, makaronie i słodyczach.
„Wszyscy ludzie są narażeni na TFA poprzez żywność i wodę pitną. Wyniki potwierdzają pilną potrzebę zakazu stosowania pestycydów PFAS” – podkreśla Salomé Roynel, ekspertka ds. polityki w PAN Europe.
Brak unijnych norm bezpieczeństwa. Organizacje alarmują
Dziś w UE nie istnieją konkretne limity dopuszczalnych pozostałości TFA w żywności. Obowiązuje jedynie ogólny, domyślny limit: 0,01 mg/kg (10 μg/kg). Ponad 80% przebadanych produktów go przekracza. To oznacza, że konsumenci – w tym dzieci – codziennie spożywają dawki substancji uznawanej za toksyczną, bez żadnych regulacji, które ograniczałyby ryzyko.
Angeliki Lysimachou, dyrektorka ds. nauki i polityki w PAN Europe, mówi wprost: „Nie możemy narażać dzieci na substancje szkodliwe dla rozrodczości. To wymaga natychmiastowej reakcji legislacyjnej”.
Organizacja apeluje do EFSA o określenie ochronnego limitu bezpieczeństwa dla TFA oraz do Komisji Europejskiej o natychmiastowy zakaz stosowania pestycydów PFAS i wprowadzenie obowiązkowego monitoringu tej substancji w żywności.
Co dalej? Europa musi zdecydować, czy chce żywności wolnej od PFAS
Raport PAN Europe jest pierwszym tego typu badaniem w UE. Uzupełnia wcześniejsze analizy wykazujące obecność TFA w winach europejskich oraz wodzie pitnej w wielu krajach.
Organizacje ekologiczne podkreślają, że skala zanieczyszczenia nie jest przypadkiem, lecz efektem dopuszczalnych na rynku pestycydów PFAS, które – po rozkładzie – przenikają do gleby, wody, a następnie do wszystkich ogniw łańcucha żywnościowego.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 4 grudnia, 2025 | Zaktualizowany: 5 grudnia, 2025
