Odpady medyczne pod lupą. Jeden błąd może zagrozić zdrowiu i narazić placówkę na kary
Zużyta igła wrzucona do niewłaściwego worka, źle oznakowany pojemnik czy błędny kod odpadu – nieprawidłowości w postępowaniu z odpadami medycznymi mogą zagrażać zdrowiu pracowników i osób odbierających odpady, a także prowadzić do konsekwencji prawnych. Problemem pozostaje nie tylko segregacja, lecz także dokumentacja, magazynowanie i przestrzeganie procedur. Wyniki badania przeprowadzonego w 2026 r. pokazują, że między deklaracjami personelu medycznego a doświadczeniami pracowników odbierających odpady istnieje wyraźna rozbieżność.
Niebezpieczne odpady zaczynają się od złej segregacji
Zasady postępowania z odpadami medycznymi określają ustawa o odpadach oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 października 2017 r. Placówki medyczne odpowiadają nie tylko za przekazanie odpadów wyspecjalizowanej firmie, ale również za ich prawidłową klasyfikację, segregację, zabezpieczenie i magazynowanie. Jak podkreślają eksperci kampanii edukacyjnej „Bezpieczny Odpad”, błędy mogą pojawić się już w chwili, gdy odpad powstaje.
– Podstawą prawidłowej segregacji jest rozdzielanie odpadów już w miejscu ich powstawania. Zakaźne odpady medyczne należy umieszczać w czerwonych workach lub pojemnikach, niebezpieczne odpady inne niż zakaźne – w żółtych, natomiast pozostałe odpady medyczne – w opakowaniach o kolorze innym niż czerwony i żółty. Igły, skalpele i inne ostre narzędzia muszą trafiać do sztywnych pojemników odpornych na przekłucie i przecięcie – mówi Małgorzata Rdest, inicjatorka kampanii „Bezpieczny Odpad” oraz wiceprezes EMKA S.A.
Istotne jest również prawidłowe zamykanie i oznakowanie opakowań. Worków i pojemników nie wolno przepełniać – zgodnie z zasadami wskazanymi przez ekspertkę należy napełniać je maksymalnie do dwóch trzecich objętości.
Błędna klasyfikacja może prowadzić do niewłaściwego zabezpieczenia lub przechowywania odpadów. W określonych przypadkach naruszenie przepisów może skutkować również administracyjnymi karami pieniężnymi.
Pracownicy odbierający odpady widzą problem
Badanie Centrum Badawczo-Rozwojowego BioStat, przeprowadzone w marcu 2026 r. na potrzeby kampanii „Bezpieczny Odpad”, wskazuje na istotne problemy z bezpieczeństwem postępowania z odpadami medycznymi. Zaledwie 48,5 proc. badanego personelu medycznego deklaruje pełną znajomość zdrowotnych i prawnych konsekwencji niewłaściwego zabezpieczania odpadów. Jednocześnie 61,1 proc. pracowników zajmujących się ich odbiorem zetknęło się w ciągu ostatnich 12 miesięcy z uszkodzeniem worka lub pojemnika podczas odbioru albo transportu.
Rozbieżność widać również w ocenie przestrzegania procedur. Choć 95,5 proc. ankietowanego personelu medycznego uważa, że w jego placówce zasady zabezpieczania odpadów są przestrzegane, 72,9 proc. pracowników odbierających odpady wskazuje źle zamknięte worki lub pojemniki jako jedne z najczęściej spotykanych nieprawidłowości.
Nieprawidłowe zabezpieczenie odpadów ostrych, takich jak zużyte igły, zwiększa ryzyko zakłucia. Zagrożenie dotyczy nie tylko personelu medycznego, ale również pracowników transportu wewnętrznego i osób odbierających odpady.
– Odpady medyczne to nie tylko kwestia dokumentacji czy wymogów sanitarnych. Nieprawidłowe postępowanie z nimi może mieć bezpośrednie konsekwencje dla bezpieczeństwa, zdrowia i życia ludzi – podkreśla adwokat Katarzyna Wolny-Tomczyk z kancelarii Eco Legal.
BDO i magazynowanie pod lupą kontrolujących
Prawidłowa segregacja to dopiero początek. Placówka musi również prowadzić wymaganą ewidencję odpadów, w tym w systemie BDO, oraz przekazywać je uprawnionym podmiotom. Dokumentacja powinna odpowiadać rzeczywistemu rodzajowi i ilości odpadów.
Jeżeli dane w ewidencji nie zgadzają się z tym, co faktycznie przekazano odbiorcy, placówka może mieć trudności z wykazaniem, że postępowała zgodnie z przepisami. Dlatego ważne jest regularne porównywanie dokumentacji z potwierdzeniami odbioru oraz sprawdzanie uprawnień firm, z którymi nawiązano współpracę. Samo podpisanie umowy z przedsiębiorstwem odbierającym odpady nie zwalnia placówki z odpowiedzialności za wcześniejsze etapy postępowania.
– Późniejsza ewidencja nie naprawi nieprawidłowej segregacji, a przekazanie odpadu wyspecjalizowanej firmie nie zwalnia placówki z odpowiedzialności za wcześniejsze etapy postępowania. Właśnie dlatego kontrola powinna obejmować nie tylko dokumenty i umowę z odbiorcą, lecz także to, jak odpady są faktycznie zbierane, oznakowywane i magazynowane – zwraca uwagę Katarzyna Wolny-Tomczyk.
Kontrolujący mogą przyjrzeć się również warunkom i czasowi przechowywania odpadów. Muszą być one magazynowane selektywnie, w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach lub urządzeniach chłodniczych, w szczelnie zamkniętych i oznakowanych workach albo pojemnikach.
Dopuszczalny czas magazynowania zależy od rodzaju odpadu i temperatury. Przykładowo odpady o kodzie 18 01 03* można przechowywać w temperaturze od 10°C do 18°C maksymalnie przez 72 godziny, a w temperaturze do 10°C – nie dłużej niż 30 dni, z uwzględnieniem właściwości odpadu i obowiązujących wymagań. Szczególne zasady dotyczą odpadów wysoce zakaźnych, których czas przechowywania w miejscu powstania nie może przekraczać 24 godzin.
Procedury nie wystarczą. Liczy się codzienna praktyka
Nawet najlepiej przygotowane instrukcje nie zapewnią bezpieczeństwa, jeśli personel nie będzie stosował ich w codziennej pracy. Potrzebne są regularne szkolenia, kontrola sposobu segregacji oraz łatwo dostępne informacje o właściwym postępowaniu z poszczególnymi rodzajami odpadów.
– Właściwe postępowanie z odpadami musi być elementem codziennej praktyki, a nie tylko zapisanej procedury. Chcemy pokazywać nie tylko, jak prawidłowo zabezpieczać odpady, lecz także jakie konsekwencje dla kolejnych osób w całym procesie może mieć nawet pozornie drobne zaniedbanie – mówi Małgorzata Rdest z EMKA S.A.
W ramach kampanii „Bezpieczny Odpad” udostępniono bezpłatne infografiki dotyczące prawidłowej segregacji i magazynowania odpadów medycznych. Materiały można pobrać ze strony bezpiecznyodpad.pl, wydrukować i umieścić w widocznych miejscach w placówce.
Kampania obejmuje również bezpłatne szkolenia online dla przedstawicieli placówek medycznych. Organizatorzy zapowiadają omawianie obowiązujących przepisów, praktycznych zasad postępowania z odpadami oraz najczęściej popełnianych błędów.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 2 listopada, 2026
