Startup chce sprzedawać światło słoneczne z kosmosu. Astronomowie ostrzegają: „To może skończyć się katastrofą”
Kalifornijski startup Reflect Orbital chce zrealizować pomysł, który brzmi jak fragment science fiction — sprzedaż światła słonecznego w nocy. Firma planuje umieszczenie na orbicie okołoziemskiej 4000 gigantycznych luster, które miałyby odbijać promienie Słońca i kierować je w dowolne miejsce na Ziemi. Choć przedsięwzięcie reklamowane jest jako ekologiczne i „rewolucyjne źródło energii”, astronomowie i eksperci ostrzegają: skutki mogą być katastrofalne dla nauki i środowiska.
Światło na sprzedaż
Założona w 2021 roku firma Reflect Orbital zamierza zbudować rój tysięcy luster wielkości kortu tenisowego, które będą orbitować w synchronizacji z ruchem Ziemi. Startup przekonuje, że technologia ta pozwoli „wydłużyć dzień” w wybranych lokalizacjach — na przykład umożliwiając rolnikom uprawę roślin po zmroku lub miastom zastąpienie tradycyjnego oświetlenia ulicznego odbitym światłem słonecznym.
Pierwszy testowy satelita, EARENDIL-1, ma zostać wystrzelony na początku 2026 roku. Po wejściu na orbitę rozłoży kwadratowe lustro o powierzchni około 325 metrów kwadratowych, zdolne oświetlić obszar o średnicy 5 kilometrów — nawet czterokrotnie jaśniejszy niż pełnia Księżyca. W dalszej perspektywie Reflect Orbital planuje konstelację luster o średnicy do 54 metrów, które mogłyby tworzyć jeszcze intensywniejsze „plamy światła” na powierzchni planety.
Firma zapewnia, że potrafi kontrolować ryzyko zanieczyszczenia światłem, obracając zwierciadła z dala od Ziemi, gdy nie są używane. „Nasza usługa jest wysoce zlokalizowana. Każde odbicie obejmuje określony obszar przez skończony okres” – twierdzą przedstawiciele Reflect Orbital w rozmowie z Space.com.
„To fatalny pomysł” — alarmują naukowcy
Nie wszyscy jednak podzielają entuzjazm startupu. Astronomowie i eksperci ds. etyki kosmicznej mówią wprost: to koncepcja, która nie powinna nigdy zostać zrealizowana.
„Ich plan jest wadliwy od samego początku — technicznie rzecz biorąc” – podkreśla dr Fionagh Thomson z Uniwersytetu Durham. „Złożoność inżynieryjna, konieczność precyzyjnego manewrowania na zatłoczonej niskiej orbicie okołoziemskiej i ryzyko kolizji czynią to przedsięwzięcie niemal niemożliwym”.
Podobne eksperymenty już kiedyś próbowano przeprowadzić. W latach 90. Rosja testowała satelity Znamya, które miały odbijać światło słoneczne w stronę Ziemi. Program zakończył się fiaskiem – satelity uległy awarii i spłonęły w atmosferze.
Kosmiczne lustra kontra astronomia
Największe obawy budzi jednak wpływ projektu na astronomię i nocne niebo.
„Głównym celem tego projektu jest rozjaśnienie nieba i wydłużenie dnia, co z astronomicznego punktu widzenia jest katastrofalne” – mówi Robert Massey, zastępca dyrektora Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego.
Jeśli na orbicie znajdzie się 4000 takich obiektów, nocne niebo mogłoby zostać dosłownie zaśmiecone tysiącami sztucznych „gwiazd”. To utrudniłoby obserwacje naukowe i amatorskie, a w niektórych przypadkach – mogłoby prowadzić do uszkodzenia wzroku u osób, które spojrzałyby wprost na odbite światło przez teleskop lub lornetkę.
Astronomka Samantha Lawler z University of Regina ostrzega także przed konsekwencjami dla bezpieczeństwa lotów. „Nagłe błyski spowodowane ruchem reflektorów mogą rozpraszać pilotów podczas startu lub lądowania. To potencjalnie bardzo niebezpieczne” – mówi.
Zagrożenie dla przyrody i człowieka
Oprócz wpływu na naukę, eksperci ostrzegają też przed skutkami ekologicznymi. Zanieczyszczenie światłem już dziś jest uznawane za poważny problem – zaburza cykle snu ludzi, zmienia zachowanie zwierząt i wpływa na migracje ptaków, owadów czy nietoperzy.
Jeśli pomysł Reflect Orbital zostanie zrealizowany, skutki mogą być globalne i nieodwracalne.
„Jedna mała firma w Kalifornii, mając kilka milionów dolarów i zgodę jednej agencji, może zmienić nocne niebo dla całej ludzkości. To przerażające” – ostrzega Lawler.
Nie tylko światło. Kolejny problem: śmieci kosmiczne
Rozmiar luster budzi też obawy o bezpieczeństwo orbitalne. Większe powierzchnie to większe ryzyko kolizji z mikrometeorytami lub odłamkami kosmicznymi. Uszkodzone zwierciadła mogą przestać reagować na polecenia i zacząć migać niekontrolowanie na nocnym niebie.
Eksperci przypominają również, że orbita Ziemi staje się coraz bardziej zatłoczona. Według szacunków, liczba satelitów już dziś przekracza bezpieczny poziom dla długoterminowych operacji. Po zakończeniu misji lustra Reflect Orbital spłoną w atmosferze, ale uwolnią przy tym metale i pyły, które mogą wpływać na skład atmosfery.
Granice komercjalizacji kosmosu
Choć Reflect Orbital zapewnia, że przeprowadzi ocenę ryzyka środowiskowego po wystrzeleniu satelity EARENDIL-1, wielu naukowców uważa, że to zdecydowanie za późno.
Pomysł „sprzedaży światła słonecznego” stawia pytania o etykę komercjalizacji przestrzeni kosmicznej. Czy prywatna firma powinna mieć prawo do manipulowania światłem słonecznym — jednym z najbardziej uniwersalnych zasobów na Ziemi?
Choć technologia Reflect Orbital opiera się na solidnych zasadach fizyki, jej konsekwencje mogą być znacznie bardziej złożone niż zakładają inżynierowie. Jak zauważa Massey: „Każdy nowy satelita to nie tylko krok w stronę postępu, ale też kolejny cień na naszym niebie”.
Jeśli wizja startupu się spełni, być może już za kilka lat nocne niebo, które przez tysiące lat inspirowało ludzi do badania kosmosu, stanie się jedynie ekranem odbijającym światło reklamowane jako towar.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 31 października, 2025
- https://theconversation.com/a-us-startup-plans-to-deliver-sunlight-on-demand-after-dark-can-it-work-and-would-we-want-it-to-264323;
- https://www.livescience.com/space/space-exploration/controversial-startups-plan-to-sell-sunlight-using-giant-mirrors-in-space-would-be-catastrophic-and-horrifying-astronomers-warn;
Dokąd zmierza ten świat. Niedługo opatentyją swiatlo słoneczne i trzeba bedzie za to placic