Śnięte ryby na Jeziorze Słupeckim – oświadczenie GIOŚ

Pisaliśmy wcześniej o śniętych rybach na Jeziorze Słupeckim. Teraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska wydał na ten temat oświadczenie, w którym przedstawia swoją wersję wydarzeń.

W związku ze zjawiskiem śnięcia ryb (luty 2010) w zbiorniku Słupca na rzece Meszna w województwie Wielkopolskim, przedstawiamy Państwu informację na temat zdarzenia, kompetencji organów administracji państwowej oraz stanowisko Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w tej sprawie:
W dniu 16.11. 2009 r., w zbiorniku Słupca na rzece Meszna zostały przeprowadzone roboty budowlane, obejmujące remont wałów i śluzy przedmiotowego zbiornika. Inwestycja ta była umieszczona w Programie Inwestycji Melioracyjnych i Gospodarki Wodnej w Województwie Wielkopolskim na rok 2009.
Po rozstrzygnięciu przetargu na wykonanie inwestycji zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodno-prawnym, w dniu 05.11.2009r. Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu Oddział w Koninie zawiadomił Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozpoczęciu robót w dniu 16.11.2009r.

W dniu 20.11.2009r. inwestor powiadomił – o przystąpieniu do realizacji inwestycji i obniżeniu zwierciadła wody w zbiorniku Słupca na czas prowadzenia remontu o ok.1,30 m poniżej maksymalnego poziomu piętrzenia, tzn. do rzędnej 87,78 m n.p.m.– następujące instytucje:

• Starostwo Powiatowe w Słupcy,
• Urząd Miasta w Słupcy,
• Urząd Gminy w Słupcy,
• Urząd Gminy w Ostrowitym,
• Pracownicze Ogrody Działkowe „Róża” w Słupcy,
• Pana  Romana Kwitowskiego – Prezesa Koła Wędkarskiego Nr 18 w Słupcy.

Lustro wody do wymaganego poziomu, czyli 87,78 m n.p.m. – zaczęto obniżać w dniu 16.11.2009r. a ukończono 05.01.2010, uzyskując 87,78 m n.p.m. Stan ten jest utrzymywany. Spowodowało to zmniejszenie pojemności zbiornika Słupca o 2,9 – 2,95 mln m³. Pozostało 3,52 – 3,47 mln m³. Powierzchnia zbiornika Słupca przy tej rzędnej wynosi około 180 ha (zmniejszyła się o ok. 85 ha) i średnia głębokość wynosi 1,80 m (zmniejszyła się o około 65cm).
 
Nastąpiło śnięcie ryb (luty 2010).
 
Prawa właścicielskie w stosunku do zbiornika Słupca wykonuje Marszałek Województwa Wielkopolskiego.
 
1. Eksploatację zbiornika Słupca prowadzi jednostka budżetowa Marszałka – Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu – Rejonowy Oddział w Koninie – Inspektorat w Słupcy, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego SR-6223/17A/01 z dnia 13.07.2001, wydanego przez Starostę w Słupcy. Ponadto Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu Oddział w Koninie, uzyskał także następujące pozwolenia wodnoprawne, wydane przez Starostę Słupeckiego:

• SR-6224-09/07 z dnia 02.08.2007 na odbudowę i modernizację urządzeń wodnych i urządzeń piętrzących związanych ze zbiornikiem Słupca, które wygasło po dwóch latach na skutek braku podjęcia inwestycji,
• SR.6224-23/09 z dnia 04.11.2009 – nowe obowiązujące pozwolenie na obiekty wymienione w poprzednim wygasłym pozwoleniu SR.6224-9/07.  

 
2. Użytkownikiem Obwodu Rybackiego Słupca  na rzece Mesznie, obejmującego zbiornik Słupca,  jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego z siedzibą w Koninie. Fakt ten został  unormowany umową (w formie aktu notarialnego Rep.A nr 53 5381/2004) z dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, jako właścicielem.

W § 6 w/w umowy zawarto obowiązki użytkownika, w tym między innymi zobowiązano użytkownika do przestrzegania przepisów prawa w zakresie:

• rybactwa śródlądowego,
• prawa wodnego,
• prawa ochrony środowiska,
• ochrony przyrody,
• i innych.

 
Zobowiązano użytkownika również do niezwłocznego powiadamiania właściwych organów oraz właściciela o zauważonych zanieczyszczeniach wód obwodu rybackiego, jak też o wszelkich działaniach antropogenicznych mogących niekorzystnie zmienić warunki środowiskowe, warunki bytowania ryb oraz warunki korzystania z wód obwodu rybackiego.
 
W omawianym zdarzeniu nie powiadomiono WIOŚ o śnięciu ryb.
 
3. Całość spraw wyjaśniających przyczyny, śnięcia ryb oraz ewentualnego zanieczyszczenia wody w zbiorniku Słupca koordynuje Starosta Słupecki, który powołał w tej sprawie Zespół Kryzysowy, bez udziału WIOŚ w Poznaniu.

4. Usunięcie śniętych ryb ciąży na użytkowniku akwenu, czyli na Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w Koninie.
 
Stanowisko Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska:
 
1. Zbiornik Słupca był badany  przez WIOŚ w latach: 1999, 2004 (w ramach monitoringu regionalnego) oraz w 2009 (w ramach monitoringu operacyjnego).
 
2. W latach 1999 i 2004 zbiornik zakwalifikowano jako pozaklasowy.
 
O tym stanie zadecydowały wskaźniki fizykochemiczne, głównie biogeny (azot, fosfor) oraz wskaźniki biologiczne (chlorofil „a”, sucha masa sestonu, widoczność krążka Secchiego).
 
1. W roku 2009 wykonano badania biologiczne po raz pierwszy w dużo szerszym zakresie (makrofity, fitoplankton – struktura gatunkowa). W wyniku badań stwierdzono, że struktura gatunkowa fitoplanktonu jest charakterystyczna dla zbiorników silnie zeutrofizowanych (duża ilość sinic). O dużej eutrofizacji świadczą także wskaźniki fizykochemiczne (stężenie azotu, fosforu i chlorofilu „a”).
 
Reasumując należy stwierdzić, iż wyniki badań z tych lat wskazują na zły stan ekologiczny wód zbiornika, zarówno pod względem fizykochemicznym jak i biologicznym. Zbiornik ma bardzo niekorzystne warunki naturalne (m.in. mała głębokość średnia, całkowity brak stratyfikacji, przewaga pól uprawnych w zlewni bezpośredniej) i jest silnie podatny na wpływ zanieczyszczeń z zewnątrz (mogą to być spływy powierzchniowe z pól, ścieki komunalne z obszarów nieskanalizowanych). Zagadnienia dotyczące jakości wody w zbiorniku Słupca oraz ewentualnych źródeł jego zanieczyszczenia były omawiane na Komisjach Ochrony Środowiska Rady Powiatu w Słupcy.
 
2. WIOŚ Poznań Delegatura w Koninie została powiadomiona o śnięciu ryb w dniu 26.02.2010 telefonicznie przez pana Wójcika, przedstawiającego się jako redaktor stacji TVN. Pan Wójcik domagał się od Delegatury natychmiastowego usunięcia śniętych ryb. Wyjaśniono, że obowiązek odłowu i utylizacji ryb spoczywa na dzierżawcy obwodu rybackiego w porozumieniu z Powiatowym Lekarzem Weterynarii.

3. 2 marca 2010r., po ustąpieniu części pokrywy lodowej, WIOŚ pobrał cztery próbki wody – dwie ze zbiornika Słupca i dwie próbki spływów  powierzchniowych z pól sąsiadujących ze Zbiornikiem. Wyniki badań wskazują, że zanieczyszczony bakteriologicznie jest spływ z pól na wysokości miejscowości Róża. Przeprowadzone badania wskazują, że woda w zbiorniku Słupca w odniesieniu do badanych wskaźników zanieczyszczeń jest na poziomie klasy czystości nie wyższej niż III. Badania wykazują natlenienie wody w zbiorniku na poziomie od 6,0 mg O₂/l do 8,5mgO₂/l.

4. Na możliwość zanieczyszczania wód wskazują rury widoczne na dnie odsłoniętej części zbiornika. Prawdopodobne jest, że tymi rurami odprowadzane były ścieki bytowe z sąsiadujących gospodarstw, o czym WIOŚ informował organy samorządowe powiatu. Postępowanie wyjaśniające w tej sprawie prowadzi Komenda Powiatowa Policji w Słupcy.