Brakebush L., Heufelder A., Jak zyć z Hashimoto?, 2011.
Colin Cambell T., Cambell II T. M, Nowoczesne Zasady odżywiania, 2011
Chris Kresser, Thyroid Disorders.
https://www.medscape.com/viewarticle/809496_5
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM200310233491718
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21248165
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22109896
https://physrev.physiology.org/content/91/1/151
https://www.bmj.com/content/345/bmj.e7982
Choroba Hashimoto – jak żyć z Hashimoto
Choroba Hashimoto to przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, które w konsekwencji prowadzi do zniszczenia tego organu. W raz z postępowaniem choroby nasz organizm produkuje przeciwciała, które hamują produkcję hormonów tarczycy. Stan ten odzwierciedla podwyższone stężenie hormonu TSH, który bierze udział w regulacji wydzielania trójjodotryniny (T3) i tyroksyny (T4) przez tarczycę. Co powoduje chorobę Hashimoto? Jakie są jej przyczyny?
Mechanizm choroby
Nazwa choroby pochodzi od japońskiego lekarza Hakaru Hashimoto, który jak pierwszy zaobserwował i opisał tę chorobę w 1912 roku. Szacuje się, że ok 90 proc. osób z niedoczynnością tarczycy, ma w rzeczywistości chorobę Hashimoto. Jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym, co oznacza, że nasz układ odpornościowy wytwarza przeciwciała (immunoglobuliny) skierowane przeciwko własnym tkankom, w tym przypadku przeciwko tarczycy. Przeciwciała wywołują permanentny stan zapalny w gruczole tarczycy, co w konsekwencji może prowadzić do całkowitego zniszczenia tego organu i tym samym braku produkcji hormonów T3 i T4. Niedoczynność tarczycy niesie za sobą wiele negatywnych konsekwencji związanych z funkcjonowaniem całego organizmu. Wynikają one chociażby z tego, że każda komórka w organizmie posiada receptor dla hormonów tarczycy, które pełnią ważną role w wielu podstawowych procesach, m.in. regulują podstawowe tempo metabolizmu oraz temperaturę ciała. W przypadku niedoczynności tarczycy możemy zaobserwować m.in.: permanentne zmęczenie, zwiększenie masy ciała, podwyższenie stężenia cholesterolu, anemia, uczucie zimna, osłabienie, zaparcia, przygnębienie, urazy kości, wahania poziomu cukru we krwi. Bardzo istotne jest zrozumienie, że niedoczynność tarczycy to bardzo poważny problem.
Druga twarz choroby Hashimoto
W związku z tym, że w chorobie Hashimoto występuje niedobór hormonów tarczycy, logiczne jest, że dostarczenie ich w postaci farmakologicznej powinno wystarczyć i znacznie poprawić stan pacjenta. Jednak w praktyce nie zawsze to wystarcza. Pamiętajmy, że Hashimoto jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym, co oznacza, że musimy znaleźć przyczynę wywołującą przewlekły stan zapalny w naszym organizmie. To, że w danym momencie układ odpornościowy atakuje naszą tarczycę nie oznacza, że za chwilę nie zaatakuje w innym miejscu (trzustka, stawy, neurony, enzymy). Z tego powodu najważniejszym działaniem jest wyciszenie stanu zapalnego w organizmie.
Uwaga na gluten
Wiele badań wskazuje na silną korelacje pomiędzy chorobami o podłożu autoimmunologicznym, w tym Hashimoto, a nietolerancją glutenu. Związek ten jest na tyle silny, że naukowcy sugerują, by każdy pacjent ze zdiagnozowaną autoimmunologiczną chorobą tarczycy był poddawany badaniu na nietolerancje glutenu. Prawdopodobnie przyczyna tkwi w błędnym identyfikowaniu przez nasz układ immunologiczny białka glutenu i komórek tarczycy. Okazuje się, ze struktura molekularna gliadyny (białka glutenu), jest niezwykle podobna do tych w komórkach gruczołu tarczowego. W momencie, gdy gluten przedostaje się przez barierę jelitową do krwi, co wynika z nieszczelności jelit, dochodzi do w pełni uzasadnionego ataku na białko gliadyny. Niestety przez pomyłkę atakowane są również komórki tarczycy. Z tego powodu osoby cierpiące na chorobę autoimmunologiczną powinny całkowicie wykluczyć gluten z diety. W niektórych przypadkach, wystarczają śladowe ilości glutenu, by wywołać odpowiedź immunologiczną. Oczywiście są dostępne testy laboratoryjne diagnozujące nietolerancje glutenu, jednak te powszechnie dostępne nie są w stanie w pełni wykryć nietolerancji glutenu we wszystkich stadiach choroby. Są one świetnym narzędziem do wykrycia przeciwciał, ale w ostatnim stadium celiakii (3b, 3c w skali 1, 2, 3a, 3b, 3c), kiedy dochodzi do znacznej nieszczelności jelitowej. Z tego powodu, nadal “złotym standardem” pozostaje dieta eliminacyjna. Oznacza to całkowitą eliminacje glutenu z diety na 3 miesiące, a następnie wprowadzenie go ponownie. Jeżeli symptomy choroby ustąpiły podczas eliminacji glutenu, a po jego wprowadzeniu powróciły, wskazuje to na nietolerowanie tego białka.
Pozostali winowajcy
W wielu przypadkach wykluczenie glutenu wystarcza, by zahamować proces zapalny w organizmie, a stan pacjentów ulega znacznej poprawie. Jednak w niektórych przypadkach trzeba iść o krok dalej. Okazuje się, że niektóre zboża (kukurydza, owies, ryż, proso) mają bardzo zbliżoną budowę białka do glutenu i również wywołują odpowiedź autoimmunologiczną u osób nietolerujących glutenu. Ponad to ok. 50% pacjentów z nietolerancją glutenu nie toleruje również białka kazeiny, który jest zawarty w mleku). Z tego powodu, sugeruje się, by wykluczyć z diety mleko krowie i zastąpić je mlekiem roślinnym. Kolejnym potencjalnym składnikiem, który może prowadzić do niszczenia struktury ściany komórkowej jelita, i tym samym do przepuszczalności trans komórkowej, są lektyny. Są to białka zawarte we wszystkich zbożach, roślinach strączkowych oraz w nabiale. W takim przypadku, najkorzystniejsza dla pacjenta okazuje się być dieta Paleo, która wyklucza zarówno zboża, nabiał i warzywa strączkowe.
Dieta w chorobach autoimmunologicznych
Choroby autoimmunologiczne to choroby wywołujące stan zapalny w naszym organizmie. Pierwszym krokiem jest wykluczenie z diety produktów nietolerowanych – zazwyczaj glutenu i mleka krowiego. Drugim bardzo ważnym krokiem jest stosowanie silnie przeciwzapalnej diety, która będzie osłabiała odpowiedź naszego układu immunologicznego i niszczenie naszych organów. W tym celu należy szczególną uwagę zwrócić na spożywane przez nas kwasy tłuszczowe i równowagę kwasów ?-3 i ?-6. W tym celu należy wprowadzić do diety produkty z przeważającą ilością kwasów ?-3: olej lniany, olej rzepakowy, tłuste ryby morskie, orzechy, nasiona. Szczególną rolę w regulowaniu równowagi układu odpornościowego, pełni witamina D, której suplementację powinna rozważyć każda osoba z problemami natury autoimmunologicznej. Ponieważ chorobie Hashimoto najczęściej towarzyszy problem niedoczynności tarczycy, powinno się ograniczyć spożycie soi i warzyw kapustnych, które mają działania wolotwórcze i uniemożliwiają przyswajanie się jodu z żywności.
W przypadku chorób autoimmunologicznych wymagane jest kompleksowe i indywidualne podejście do każdego pacjenta. W wielu przypadkach, samo podanie środków farmakologicznych nie wystarcza i powoduje tylko chwilową poprawę stanu chorego. Odpowiednio zaplanowana i zbilansowana dieta, nie tylko pozwoli poczuć się lepiej, lecz także uchroni przed kolejnymi, być może poważniejszymi, chorobami autoimmunologicznymi.
