Dzierzba srokosz (Lanius excubitor)

Ta największa z naszych dzierzb słynie z dość kontrowersyjnego obyczaju związanego z żywieniem. Swoją ofiarę po uśmierceniu nabija na cierń lub kolec, co ułatwia późniejsze rozrywanie jej na strzępy. Z czasem na wybranym krzewie tworzy się swoista spiżarnia z ponabijanymi na „haki” niewielkimi zwierzętami.

Wygląd

Srokosz to duży ptak o zakrzywionym haczykowato, czarnym dziobie. Wierzch ciała ma popielaty, spód biały, skrzydła czarne, z jednym lub dwoma (w zależności od podgatunku) białymi lusterkami. Ogon jest długi, schodkowany, czarny z białymi brzegami. Przez oko biegnie czarna pręga, nad nią delikatna biała brew.

Biotop

Dzierzba ta zasiedla nieużytki pokryte kolczastymi krzewami, skraje lasów w pobliżu pól, kępy wysokich drzew pośród pól i ugorów.

Występowanie

Areał lęgowy obejmuje prawie całą Eurazję bez północnej i południowo-wschodniej Azji, północną Afrykę i północną część Ameryki Północnej. Jest to gatunek w większości osiadły, wędrują tylko populacje zamieszkujące północ areału lęgowego. Zimują w Europie i Azji oraz w środkowej i południowej części Ameryki Pn. W Polsce jest to nieliczny ptak lęgowy wszystkich regionów kraju, w okresie jesienno-zimowym znacznie liczniejszy w związku z napływem osobników z północy.  

Lęgi

Srokosz gniazduje 1 raz w roku, w połowie kwietnia. Gniazdo umieszcza dość wysoko na drzewie w rozwidleniu bocznych gałęzi. Jest ono zbudowane z grubych korzeni i kłączy, suchych łodyg roślin zielnych oraz korzonków. Wyściółkę stanowi wełna i puch roślinny, czasem z dodatkiem piór. Składa 5-7 zielonkawych jaj w szare plamki. Wysiaduje 15 dni. Młode pozostają w gnieździe ok. 20 dni.

Pokarm

Dzierzba ta odżywia się gryzoniami, ptakami, gadami, a także dużymi owadami. Potrafi upolować kosa, czy młodego szczura. Ofiary uśmierca zakrzywionym dziobem z ostrym ząbkiem na końcu. Ząbek ten pomaga jej również rozbijać twarde, chitynowe pancerze chrząszczy.