Czy lis jest pod ochroną?
Ten rudy drapieżnik jest jednym z najbardziej znanych szkodników w Polsce, choć warto podkreślić, że w niektórych sytuacjach bywa również sprzymierzeńcem człowieka. Czy w takim razie lis jest pod ochroną? Warto się tego dowiedzieć, szczególnie dlatego, że odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta.
Lisy – charakterystyka gatunku
Pochodzą z rodziny psowatych i występują na terenach Europy, Azji oraz obu Ameryk. Dynamiczny rozrost populacji tych zwierząt jest wynikiem braku naturalnych wrogów, co sprawia, że lisy nie są pod stałą ochroną. Na niektórych terenach zagrażają im wilki, ale ich największym przeciwnikiem jest zawsze człowiek. Popularność naturalnych futer sprawiła, że w niektórych krajach te ssaki zostały znacznie przetrzebione przez szukających zysku myśliwych.
Polują głównie w lasach i na łąkach, a ich pożywieniem najczęściej stają się gryzonie, płazy oraz wszelkiego rodzaju ptactwo. W zasięgi ich zainteresowania są również dzikie króliki i zające, a nawet padlina. Co ciekawe jeden osobnik potrafi wytępić rocznie nawet 2 700 sztuk szkodnika, jakim jest nornica, co czyni go sprzymierzeńcem rolników. Mimo to lis nie jest w Polsce nieustannie pod ochroną, głównie ze względu na szybki rozrost jego populacji.
Główne zagrożenia związane z obecnością lisów
Strach wywołuje popularna wśród nich wścieklizna oraz wrodzona śmiałość ograniczająca ich lęk przed człowiekiem. Występowanie wspomnianej choroby ma związek z tym, że przedstawiciele tego gatunku polują na stare i chore zwierzęta oraz konsumują padlinę. W całej Europie, w obawie przed rozprzestrzenianiem się schorzenia, wykładana jest szczepionka umieszczana w przynętach złożonych z mączki rybnej i tłuszczu bydlęcego, która zwabia drapieżnika zapachem i smakiem. Szczepienia przyczyniają się do mniejszej umieralności lisa, która z kolei sprawia, że ssak nie jest pod ochroną i można na niego polować.
Kolejny kłopot związany z obecnością tego zwierzaka to jego zakradanie się do gospodarstw hodujących ptactwo. Lisy potrafią długi czas obserwować kurnik lub podwórko i zaatakować w przypadku braku odpowiednich zabezpieczeń. Stąd często używa się pułapek, które okaleczają lub nawet zabijają zwierzę. Mimo że drapieżnik nie jest pod ochroną, to organizacje dbające o dobrostan dzikich zwierząt popularyzują tzw. żywołapki, które łapią szkodnika bez wpływu na jego zdrowie i życie.
Pojawianie się drapieżnika w okolicach siedlisk ludzkich ma również związek z nieodpowiednim zabezpieczaniem śmieci. Zwabione zapachem lisy rozdzierają worki z nieczystościami i zaczynają je traktować jako główne miejsce dla zdobywania pożywienia. Roznoszą nieczystości po posesji, co przyciąga również mniejsze szkodniki, jak szczury. Dobrym sposobem na pozbycie się regularnie nawiedzającego nasz dom niechcianego gościa jest zgłoszenie się do lokalnego koła łowieckiego lub Powiatowego Lekarza Weterynarii. Zwierzak nie jest pod ochroną, ale może zostać złapany przez służby miejskie lub Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.
Czy lis jest okresowo pod ochroną?
Jak już zostało powiedziane, jest szeroko występującym w Polsce drapieżnikiem i szkodnikiem. Więc, czy lis jest pod ochroną? Tylko czasową w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca, gdy można jedynie podejmować działania potrzebne do potwierdzenia przebywania zwierząt na danym terenie. Polowanie w tym okresie, odławianie samic lub niszczenie nor narażałoby potomstwo na śmierć głodową. Wyjątkiem są sytuacje, gdy osobnik jest chory na wściekliznę, śmiertelnie ranny lub w inny sposób zagrażający ludziom i stworzeniom domowym – wtedy zdarzają się odstrzały pojedynczych przedstawicieli tego gatunku.
Nie dotyczy to ferm, gdzie osobniki są hodowane w celach pozyskiwania futer. Tutaj prawo mówi o humanitarnym traktowaniu lisów i innych zwierząt futerkowych. Znęcanie się, głodzenie lub nieodpowiednie pozbawianie życia tych rudych drapieżników jest zakazane, co sprawia, że są pod częściową ochroną pozwalającą na godne egzystowanie. Badanie sytuacji w takich miejscach jest zadaniem organów administracji państwowej i samorządowej, ale najczęściej jest też wykonywane przez organizacje dbające o dobrostan żywych stworzeń.
- Dorota Kowalska, Małgorzata Piórkowska. Charakterystyka populacji hodowlanych i dziko żyjących lisów pospolitych; Wiadomości Zootechniczne, R. LII (2014), 2: 117–121;
- ANNA WERESZCZUK; Występowanie dziko żyjących ssaków i ptaków we wsiach– zastosowanie fotopułapek w ocenie składu gatunkowego; Chrońmy Przyr. Ojcz. 71 (1): 9–16, 2015;
