Szerszeń żółtonogi pojawił się w Polsce. Wiosną mogą powstać kolejne gniazda. Co robić, gdy go zauważysz?
Pierwsze gniazdo azjatyckiego szerszenia żółtonogiego wykryto w Polsce w październiku 2026 r. w okolicach Krakowa. Choć zostało już zlikwidowane, służby ostrzegają, że wiosną mogą pojawić się kolejne. Powodem jest ryzyko, że część młodych królowych zdążyła opuścić gniazdo przed jego usunięciem. Jak rozpoznać tego owada i co zrobić, jeśli zauważymy go w swoim otoczeniu?
Azjatycki szerszeń żółtonogi (Vespa velutina nigrithorax) to inwazyjny gatunek obcy, który może stanowić poważne zagrożenie dla rodzimych owadów, w tym pszczół miodnych i dzikich zapylaczy. Jego pojawienie się w Polsce budzi niepokój przede wszystkim ze względu na możliwy wpływ na lokalne ekosystemy. Pierwsze potwierdzone gniazdo odkryto w październiku 2026 r. w okolicach Krakowa. Zostało szybko zlikwidowane, jednak nie oznacza to, że zagrożenie minęło. Nie można wykluczyć, że część młodych królowych zdążyła wcześniej opuścić gniazdo i rozpoczęła zimowanie. Jeśli tak się stało, wiosną mogą założyć nowe kolonie.
Zauważyłeś szerszenia żółtonogiego? Nie zbliżaj się do gniazda
W przypadku podejrzenia, że zauważony owad to azjatycki szerszeń żółtonogi, najważniejsze jest zachowanie ostrożności. Nie należy próbować łapać owadów, niszczyć gniazd ani samodzielnie podejmować działań zmierzających do ich usunięcia. Obserwację należy jak najszybciej zgłosić do urzędu gminy lub miasta. Urzędnicy przekażą informację do właściwych służb odpowiedzialnych za rozpoznanie i zwalczanie inwazyjnego gatunku. Jeśli można to zrobić bezpiecznie, warto wykonać zdjęcie lub nagrać krótki film. Materiał powinien powstać z odpowiedniej odległości, bez podchodzenia do owada czy gniazda. Może on znacznie ułatwić potwierdzenie gatunku.
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska udostępnia również wzór zgłoszenia dotyczącego inwazyjnych gatunków obcych. W zależności od miejsca wykrycia szerszenia informacja zostanie przekazana regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, dyrektorowi parku narodowego lub dyrektorowi urzędu morskiego.
Czy szerszeń żółtonogi jest niebezpieczny dla człowieka?
Obecność nowego gatunku szerszenia może budzić obawy, jednak warto oddzielić rzeczywiste zagrożenia od niepotrzebnej paniki. Jak informuje GDOŚ, szerszeń żółtonogi nie jest bardziej agresywny wobec ludzi niż występujący w Polsce szerszeń europejski. Podobne są również skutki ich użądleń. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby uczulone na jad owadów błonkoskrzydłych. W przypadku użądlenia i wystąpienia niepokojących objawów należy odpowiednio zareagować i w razie potrzeby skorzystać z pomocy medycznej. Informacje na temat postępowania po użądleniu można znaleźć na portalu pacjent.gov.pl.
Dlaczego obecność szerszenia żółtonogiego niepokoi przyrodników?
Największy problem związany z pojawieniem się Vespa velutina nigrithorax dotyczy rodzimej przyrody. Gatunek ten poluje na pszczoły miodne oraz inne owady, w tym dzikie zapylacze. Może więc wywierać dodatkową presję na populacje owadów, które już mierzą się z wieloma zagrożeniami, takimi jak utrata siedlisk, stosowanie pestycydów czy zmiany klimatu.
Inwazyjne gatunki obce (IGO) to organizmy, które zostały przeniesione poza obszar swojego naturalnego występowania i zaczęły się tam rozprzestrzeniać. Niektóre z nich mogą wypierać rodzime gatunki, zaburzać funkcjonowanie ekosystemów i powodować straty gospodarcze.
W przypadku szerszenia żółtonogiego szczególnie istotna jest szybka reakcja. Im wcześniej uda się wykryć jego obecność i zlikwidować gniazda, tym większa szansa na ograniczenie rozprzestrzeniania się gatunku. Dlatego zgłaszanie nawet pojedynczych podejrzanych obserwacji ma znaczenie dla ochrony rodzimych owadów.
Jak rozpoznać azjatyckiego szerszenia żółtonogiego?
Przed zgłoszeniem obserwacji warto zapoznać się z wyglądem gatunku, aby nie pomylić go z rodzimym szerszeniem europejskim. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przygotowała materiały ułatwiające identyfikację, w tym zdjęcia, kartę informacyjną, analizę inwazyjności oraz mapę występowania szerszenia w Europie. Materiały są dostępne na stronie GDOŚ: Vespa velutina nigrithorax – informacje o gatunku.
Najważniejsze: jeśli zauważysz podejrzanego szerszenia lub jego gniazdo, nie podchodź i nie próbuj działać na własną rękę. Zgłoś obserwację do urzędu gminy lub miasta.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 5 listopada, 2026
